Công ty dịch vụ tư vấn tài chính kế toán và kiểm toán aasc

  • Số trang: 92 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 12 |
  • Lượt tải: 0
nganguyen

Đã đăng 34173 tài liệu

Mô tả:

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU..................................................................................................1 CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI...................................................................................3 1.1. Khái quát về nguồn vốn của Ngân hàng thương mại................................3 1.1.1. Vốn chủ sở hữu.......................................................................................3 1.1.1.1. Nguồn vốn hình thành ban đầu......................................................4 1.1.1.2. Nguồn vốn bổ sung trong quá trình hoạt động..............................4 1.1.1.3. Các quỹ..........................................................................................4 1.1.1.4. Nguồn vay nợ có thể chuyển đổi thành cổ phần.............................5 1.1.2. Vốn nợ....................................................................................................5 1.1.2.1. Nguồn tiền gửi...............................................................................5 1.1.2.2. Nguồn đi vay..................................................................................6 1.1.2.3. Các nguồn khác.............................................................................7 1.2. Hoạt động huy động vốn của NHTM..........................................................7 1.2.1. Sự cần thiết phải huy động vốn của NHTM............................................7 1.2.1.1. Vốn huy động là cơ sở tài chính trong mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của NHTM...............................................................................7 1.2.1.2. Vốn huy động quyết định quy mô tín dụng và các hoạt động khác.8 1.2.1.3. Vốn quyết định khả năng thanh toán và bảo đảm uy tín của ngân hàng trên thị trường tài chính.....................................................................8 1.2.1.4. Vốn quyết định năng lực cạnh tranh của ngân hàng......................9 1.2.2 Các hình thức huy động vốn của NHTM...............................................10 1.2.2.1 Phân loại theo đối tượng huy động...............................................10 1.2.2.2 Phân loại theo phương thức huy động..........................................12 1.2.2.3 Phân loại theo thời gian huy động................................................14 1.2.2.4 Phân theo loại tiền huy động........................................................15 1.2.3 Hiệu quả huy động vốn và các tiêu chí đánh giá....................................15 1.2.3.1 Hiệu quả huy động vốn.................................................................15 1.2.3.2 Các chỉ tiêu đánh giá....................................................................17 1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến huy động vốn của ngân hàng......................19 1.3.1. Nhóm nhân tố khách quan.....................................................................19 1.3.1.1. Môi trường kinh tế - xã hội..........................................................19 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 1.3.1.2. Môi trường chính trị, pháp luật...................................................20 1.3.2.3. Khách hàng..................................................................................21 1.3.1.4. Đối thủ cạnh tranh của ngân hàng..............................................21 1.3.2 Nhóm nhân tố chủ quan.........................................................................22 1.3.2.1. Chiến lược kinh doanh của ngân hàng........................................22 1.3.2.2 Uy tín của ngân hàng....................................................................22 1.3.2.3 Lãi suất huy động vốn...................................................................23 1.3.2.4 Các hình thức huy động vốn.........................................................23 1.3.2.5 Mạng lưới.....................................................................................23 1.3.2.6 Trình độ và thái độ phục vụ của cán bộ ngân hàng......................24 1.3.2.7 Trình độ công nghệ ngân hàng.....................................................24 CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN HÀ NỘI......................................................26 2.1. Khái quát về chi nhánh NHNo&PTNT Hà Nội........................................26 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển.........................................................26 2.1.2. Cơ cấu tổ chức......................................................................................28 2.1.3. Thực trạng hoạt động kinh doanh của NH............................................30 2.1.3.1. Hoạt động huy động vốn..............................................................30 2.1.3.2. Hoạt động tín dụng......................................................................32 2.1.3.3. Hoạt động Kinh doanh đối ngoại................................................34 2.1.3.4. Về tài chính thanh toán – Ngân quỹ và dịch vụ............................35 2.1.3.5. Kết quả kinh doanh......................................................................38 2.2. Thực trạng huy động vốn tại chi nhánh NHNo&PTNT Hà Nội.............39 2.2.1. Quy mô và tốc độ tăng trưởng nguồn vốn huy động.............................40 2.2.2. Cơ cấu vốn của Chi nhánh....................................................................41 2.2.2.1. Cơ cấu vốn theo đối tượng...........................................................41 2.2.2.2. Cơ cấu vốn theo kỳ hạn................................................................44 2.2.2.3. Cơ cấu vốn theo loại tiền.............................................................49 2.2.3. Các nghiệp vụ huy động vốn của Ngân hàng........................................51 2.2.3.1. Huy động tiền gửi........................................................................51 2.2.3.2. Tiền vay.......................................................................................52 2.2.4. Chi phí huy động vốn............................................................................54 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 2.2.4.1. Lãi suất huy động.........................................................................54 2.2.4.2. Chi phí khác.................................................................................55 2.3. Đánh giá hoạt động huy động vốn của NHNo&PTNT............................55 2.3.1. Những kết quả đạt được........................................................................55 2.3.2. Hạn chế và nguyên nhân.......................................................................58 2.3.2.1. Hạn chế........................................................................................58 2.3.2.2. Nguyên nhân................................................................................59 CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM TĂNG CƯỜNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI CHI NHÁNH NHNo&PTNT HÀ NỘI...............63 3.1. Định hướng phát triển hoạt động huy động vốn tại NHNo&PTNT Hà Nội...................................................................................................................... 63 3.1.1. Định hướng phát triển chung của Ngân hàng........................................63 3.1.2. Định hướng phát triển hoạt động huy động vốn....................................65 3.2. Các giải pháp nhằm tăng cường hoạt động huy động vốn......................66 3.2.1. Đa dạng hóa các hình thức huy động vốn.............................................66 3.2.2. Sử dụng linh hoạt lãi suất huy động vốn...............................................69 3.2.3. Mở rộng và nâng cao chất lượng các sản phẩm dịch vụ........................70 3.2.4. Mở rộng mạng lưới kinh doanh và nâng cao chất lượng phục vụ.........71 3.2.5. Nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay...................................................72 3.2.6. Áp dụng nhanh chóng và hiệu quả công nghệ Ngân hàng hiện đại.......73 3.2.7. Tăng cường hoạt động Marketing ngân hàng........................................74 3.2.8. Nâng cao chất lượng nguồn lực và thái độ phục vụ..............................76 3.3 Kiến nghị......................................................................................................78 3.3.1 Đối với Chính phủ..................................................................................78 3.3.2 Đối với Ngân hàng Nhà nước................................................................80 3.3.3 Đối với NHNo&PTNT Việt Nam..........................................................81 KẾT LUẬN....................................................................................................84 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT NHTM :Ngân hàng thương mại NHNo&PTNT :Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn NHNo :Ngân hàng Nông nghiệp VCSH :Vốn chủ sở hữu NHNN :Ngân hàng Nhà nước TCTD :Tổ chức Tín dụng TCKT :Tổ chức kinh tế TCTC :Tổ chức tài chính CNH – HĐH :Công nghiệp hóa – hiện đại hóa DTBB :Dự trữ bắt buộc GTCG :Giấy tờ có giá IPCAS :Hiện đại hóa hệ thống thanh toán & kế toán khách hàng Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 DANH MỤC BẢNG, BIỂU SƠ ĐỒ TỔ CHỨC CHI NHÁNH NHo&PTNT HÀ NỘI..........................29 Bảng 2.1 Tình hình huy động vốn của NH No&PTNT Hà Nội.................30 Bảng 2.2 Tình hình dư nợ của NHNo&PTNT Hà Nội...............................32 Bảng 2.3 Tình hình nợ xấu của NHNo&PTNT Hà Nội.............................33 Bảng 2.4: Kết quả tài chính của NHNo Hà Nội giai đoạn 2006- 2008......38 Bảng 2.5 Quy mô và tốc độ tăng trưởng nguồn vốn của NHNo................40 Biểu đồ 2.1: Quy mô tổng nguồn vốn ( Tỷ đồng)........................................40 Bảng 2.6: Cơ cấu vốn theo đối tượng huy động của NHNo Hà Nội giai đoạn 2006- 2008......................................................................................41 Biểu đồ 2.2: Cơ cấu vốn theo đối tượng......................................................42 Bảng 2.7 : Cơ cấu nguồn vốn huy động theo kỳ hạn của NHNo Hà Nội..44 Biểu đồ 2.3: Cơ cấu vốn huy động theo kỳ hạn..........................................47 Bảng 2.8: Hoạt động sử dụng vốn của NHNo&PTNT 2007 – 2008..........48 Biểu đồ 2.4 : Cơ cấu vốn theo loại tiền........................................................49 Bảng 2.9 : Vốn huy động nội tệ giai đoạn 2006- 2008................................49 Bảng 2.10 : Vốn huy động ngoại tệ giai đoạn 2006 – 2008.........................50 Bảng 2.11: Phát hành giấy tờ có giá tại Chi nhánh 2007 – 2008...............53 Bảng 2.12 : Chi phí huy động vốn................................................................54 Bảng 2.13: Lãi suất chênh lệch năm 2006- 2008............................................55 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Chuyên đề tốt nghiệp 1 LỜI MỞ ĐẦU Mục tiêu mà Đảng và Nhà nước ta đặt ra cho đến năm 2020 là hoàn thành nhiệm vụ công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước, đưa Việt Nam từ một nước nông nghiệp cơ bản trở thành một nước công nghiệp hiện đại. Để thực hiện được mục tiêu này thì vốn là một trong những yếu tố đầu vào rất quan trọng. Vốn là tiền đề cho sự tăng trưởng kinh tế, tốc độ tăng trưởng kinh tế phụ thuộc vào qui mô và hiệu quả của vốn đầu tư. Vì vậy để đứng vững và nâng cao năng lực cạnh tranh đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam phải được mở rộng, phát triển với quy mô ngày càng lớn, hiện đại hóa máy móc dây chuyền công nghệ, nâng cao chất lượng hàng hoá, dịch vụ, tăng khả năng cạnh tranh với các nước khác trong khu vực và trên thế giới. Cho nên để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thì cần phải có vốn đầu tư. Vốn cho đầu tư phát triển có thể được tạo thành từ nhiều nguồn. Tuy nhiên, trong điều kiện hiện nay ở nước ta, vốn tự có của doanh nghiệp và người kinh doanh có hạn, vốn đầu tư của Ngân sách Nhà nước cũng có nhiều khó khăn thì vốn đầu tư cho tăng trưởng kinh tế chủ yếu là vốn tín dụng ngân hàng. Ngân hàng thương mại là doanh nghiệp đặc biệt kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ. Với vai trò trung gian tài chính, ngân hàng thương mại tập trung mọi nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi trong nền kinh tế và thực hiện cho vay đối với các nhà đầu tư, các cá nhân và tổ chức trong xã hội. Nước ta đang trong tiến trình hội nhập sâu và rộng vào nền kinh tế thế giới, do đó, nhu cầu vốn để mở rộng sản xuất kinh doanh và phát triển kinh tế là rất lớn. Chính vì vậy, để phát huy hơn nữa vai trò của mình và đáp ứng vốn nhanh chóng kịp thời cho sự phát triển của nền kinh tế cũng như cho chính hệ thống ngân hàng thì công tác huy động vốn cần phải được đặt lên hàng đầu đối với các ngân hàng thương mại. Và NHNo&PTNT Hà Nội cũng không là ngoại lệ. Vấn đề tìm ra những giải pháp để hoàn thiện công tác huy động vốn là rất thiết thực và cấp bách. Hoàng Thị Hồng Vân Tài chính công 47 Chuyên đề tốt nghiệp 2 Nhận thức được tầm quan trọng đó, với kiến thức đã học được ở trường cùng với những kiến thức thu nhận được trong thời gian thực tập tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Hà Nội, em đã chọn đề tài: “Tăng cường huy động vốn tại Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Hà Nội” làm chuyên đề thực tập. Kết cấu của chuyên đề gồm 3 chương: Chương I: Cơ sở lý luận về huy động vốn của NHTM. Chương II: Thực trạng huy động vốn tại Chi nhánh NHNo&PTNT Hà Nội. Chương III: Giải pháp và kiến nghị nhằm tăng cường huy động vốn tại Chi nhánh NHNo&PTNT Hà Nội. Em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Thạc sỹ Phan Hữu Nghị đã hết sức tận tình giúp đỡ và hướng dẫn em hoàn thành chuyên đề tốt nghiệp này. Đồng thời em cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến các anh chị trong Phòng Kế toán – Ngân Quỹ cùng toàn thể cán bộ Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Hà Nội đã giúp đỡ em trong quá trình thực tập tại đơn vị. Em xin chân thành cảm ơn! Hoàng Thị Hồng Vân Tài chính công 47 Chuyên đề tốt nghiệp 3 CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1. Khái quát về nguồn vốn của Ngân hàng thương mại Ngân hàng thương mại là một loại định chế tài chính trung gian cực kỳ quan trọng trong nền kinh tế thị trường, là loại hình doanh nghiệp hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ - ngân hàng. Nhờ hệ thống định chế tài chính trung gian này mà các nguồn tiền nhàn rỗi nằm rải rác trong xã hội được huy động, tập trung lại với số lượng đủ lớn để cấp tín dụng cho các tổ chức kinh tế, cá nhân nhằm mục đích sản xuất kinh doanh, phục vụ phát triển kinh tế, xã hội. Chính vì vậy, ngân hàng đóng một vai trò to lớn đối với sự phát triển kinh tế thị trường: Ngân hàng thương mại là nơi cung cấp vốn cho nền kinh tế, NHTM là cầu nối doanh nghiệp với thị trường, là công cụ để nhà nước điều tiết nền kinh tế vĩ mô, là cầu nối nền tài chính quốc gia và nền tài chính quốc tế. Việc tạo lập, tổ chức và quản lý vốn của NHTM là một trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu không chỉ vì lợi ích riêng của bản thân các NHTM mà còn vì sự phát triển chung của nền kinh tế. Nguồn vốn của NHTM là toàn bộ các nguồn tiền tệ mà ngân hàng huy động được để cấp tín dụng, đầu tư và cung cấp các dịch vụ ngân hàng. Nguồn vốn của NHTM bao gồm: vốn chủ sở hữu, vốn nợ. Trong đó vốn nợ gồm vốn huy động, vốn đi vay và một số vốn nợ khác. 1.1.1. Vốn chủ sở hữu Ngân hàng cũng như các doanh nghiệp khác, để bắt đầu hoạt động của mình phải có một lượng vốn nhất định. Đây là nguồn vốn thuộc quyền sở hữu của chính ngân hàng, ngân hàng có quyền sử dụng lâu dài, hình thành nên tài sản cố định như trụ sở, văn phòng, máy móc, trang thiết bị… Tùy theo tính chất sở hữu, năng lực tài chính của chủ ngân hàng, yêu cầu và sự phát triển của thị trường mà nguồn hình thành và nghiệp vụ hình thành loại vốn này rất đa dạng. Hoàng Thị Hồng Vân Tài chính công 47 Chuyên đề tốt nghiệp 4 1.1.1.1. Nguồn vốn hình thành ban đầu Theo quy định của pháp luật về điều kiện thành lập thì ngân hàng phải có một lượng vốn nhất định, đó là vốn pháp định (vốn điều lệ). Đây là lượng vốn tối thiểu mà ngân hàng cần có để đáp ứng điều kiện thành lập cũng như hoạt động kinh doanh. Tùy theo tính chất của mỗi ngân hàng mà nguồn gốc hình thành vốn ban đầu là khác nhau. Cụ thể, VCSH của ngân hàng thuộc sở hữu Nhà nước do ngân sách nhà nước cấp, VCSH của ngân hàng tư nhân do cá nhân tự bỏ vốn ra, VCSH của ngân hàng Cổ phần do các cổ đông góp cổ phần, VCSH của ngân hàng liên doanh thì do các bên tham gia liên doanh góp vốn. Loại vốn này phải tuân thủ các quy định của NHNN về số vốn tối thiểu – vốn pháp định mà chủ ngân hàng cần phải có khi bắt đầu hoạt động. Vốn pháp định được quy định cho từng loại ngân hàng trong từng điều kiện cụ thể. Đặc điểm của vốn chủ sở hữu là không phải hoàn trả, chủ ngân hàng có thể tăng, giảm hoặc thay đổi cơ cấu VCSH, quyết định chính sách phân phối lợi nhuận. 1.1.1.2. Nguồn vốn bổ sung trong quá trình hoạt động Vốn chủ của ngân hàng không ngừng được tăng lên trong quá trình hoạt động nhờ có nguồn vốn bổ sung. Nguồn vốn bổ sung này có thể từ lợi nhuận, từ việc phát hành thêm cổ phần, góp thêm, cấp thêm…Nguồn vốn bổ sung này có đặc điểm không thường xuyên song giúp cho ngân hàng có được lượng vốn khi cần thiết. 1.1.1.3. Các quỹ Hàng năm, sau khi tổng kết kết quả kinh doanh, dựa trên lợi nhuận thu được, ngân hàng đều tiến hành trích lập các quỹ. Mỗi quỹ được sử dụng vào một mục đích nhất định tùy thuộc vào tình hình kinh doanh của ngân hàng. Các quỹ của ngân hàng bao gồm: quỹ dự phòng tổn thất, quỹ đầu tư phát triển, quỹ thặng dư, quỹ bảo toàn vốn, quỹ khen thưởng, quỹ phúc lợi,…Các quỹ của ngân hàng thuộc quyền sở hữu của ngân hàng. Hoàng Thị Hồng Vân Tài chính công 47 Chuyên đề tốt nghiệp 5 1.1.1.4. Nguồn vay nợ có thể chuyển đổi thành cổ phần Những khoản vay trung và dài hạn của ngân hàng thương mại mà có khả năng chuyển đổi thành vốn cổ phần có thể được xem là một bộ phận vốn sở hữu của ngân hàng. Đây là nguồn vốn bổ sung mà ngân hàng có thể sử dụng lâu dài (đầu tư vào nhà cửa, đất đai,…) và có thể không phải hoàn trả khi đến hạn. Như vậy, tuy vốn chủ sở hữu chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng nguồn song nó lại có vai trò rất quan trọng. VCSH đóng vai trò là một tấm đệm giúp chống lại rủi ro phá sản, là điều kiện bắt buộc để ngân hàng có được giấp phép tổ chức và hoạt động. Bên cạnh đó, VCSH tạo niềm tin cho công chúng và là sự đảm bảo đối với chủ nợ về sức mạnh tài chính của ngân hàng, cung cấp năng lực tài chính cho sự tăng trưởng và phát triển các hình thức dịch vụ mới. Và cuối cùng, vốn được xem như một phương tiện điều tiết sự tăng trưởng, giúp đảm bảo rằng sự tăng trưởng của một ngân hàng có thể được duy trì ổn định và lâu dài. 1.1.2. Vốn nợ Đặc trưng hoạt động của ngân hàng là đi vay để cho vay, vốn nợ của NHTM chiếm tỷ trọng lớn hơn nhiều so với vốn chủ. Chính vì vậy, để thực hiện hoạt động kinh doanh như tín dụng, đầu tư và cung cấp các dịch vụ ngân hàng khác thì ngân hàng cần phải chú trọng phát triển nguồn vốn , đặc biệt là nguồn vốn nợ, bao gồm nguồn tiền gửi, nguồn đi vay và nguồn khác. 1.1.2.1. Nguồn tiền gửi Tiền gửi là nguồn tiền quan trọng, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn tiền của ngân hàng. Chính vì vậy, để gia tăng tiền gửi trong môi trường cạnh tranh, các ngân hàng đã đưa ra và thực hiện nhiều hình thức huy động nhằm thu hút một cách tối đa và hiệu quả nguồn vốn nhàn rỗi trong dân cư và trong xã hội. Các hình thức huy động vốn tiền gửi bao gồm tiền gửi thanh toán, tiền gửi tiết kiệm của dân cư, tiền gửi có kì hạn của doanh nghiệp và các tổ chức xã hội, tiền gửi của các ngân hàng khác. Đặc điểm chung của nguồn tiền gửi là chúng phải được thanh toán khi khách hàng yêu cầu ngay cả khi đó là tiền gửi có kì hạn nhưng chưa đến hạn. Tuy nhiên, Hoàng Thị Hồng Vân Tài chính công 47 Chuyên đề tốt nghiệp 6 quy mô tiền gửi rất lớn so với các nguồn khác, chiếm hơn 50% tổng nguồn. Đây được xem là mục tiêu tăng trưởng hàng năm của các ngân hàng trong công tác huy động vốn. Quy mô và cấu trúc của nguồn tiền gửi biến động tùy thuộc vào nhiều yếu tố như lãi suất huy động, địa điểm ngân hàng, các hình thức huy động vốn, các dịch vụ của ngân hàng, tâm lý của người gửi tiền,…Do vậy, ngân hàng cần nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến tiền gửi tùy vào từng đối tượng khách hàng để xây dựng chính sách huy động vốn linh hoạt và đạt hiệu quả cao. 1.1.2.2. Nguồn đi vay Tuy nguồn tiền gửi chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn của ngân hàng nhưng trong trường hợp gặp khó khăn tài chính, thiếu hụt dự trữ, thiếu hụt thanh khoản… thì NHTM vẫn phải vay mượn thêm để đáp ứng nhu cầu chi trả. Khoản vay này đã trở thành nguồn vốn quan trọng do sự biến động thường xuyên giữa việc huy động và sử dụng vốn. NHTM có thể vay vốn ở NHNN, các tổ chức tín dụng khác và vay trên thị trường vốn. Đây là loại vốn mà ngân hàng chủ động đi vay với mục đích, thời hạn và quy mô xác định trước do vậy tạo thành nguồn ổn định cho ngân hàng. Khác với tiền gửi là nguồn huy động thường xuyên thì các khoản đi vay chỉ được thực hiện lúc cần thiết, ngân hàng hoàn toàn chủ động quyết định khối lượng vay phù hợp với nhu cầu sử dụng. Các khoản vay NHNN và vay ngân hàng khác có thời hạn ngắn, nhằm đảm bảo khả năng thanh toán tức thời của ngân hàng hoặc đáp ứng nhu cầu về dự trữ bắt buộc trong một thời điểm nào đó. Tuy nhiên, không phải bất cứ lúc nào ngân hàng muốn vay thì đều có thể vay được. Bởi, vay NHNN phụ thuộc rất lớn vào chính sách tiền tệ mà NHNN theo đuổi trong từng thời kì, vay các ngân hàng khác trên cùng địa bàn sẽ gặp khó khăn khi nhiều ngân hàng đang thiếu phương tiện thanh toán. Vì vậy, muốn mở rộng quan hệ vay mượn trên thị trường liên ngân hàng thì ngân hàng cần vươn tới thị trường liên ngân hàng quốc tế. Hoàng Thị Hồng Vân Tài chính công 47 Chuyên đề tốt nghiệp 7 Ngân hàng vay trên thị trường vốn bằng cách phát hành các giấy nợ như kỳ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi,…Lãi suất của hình thức huy động này cao hơn các nguồn khác nhưng ngân hàng vẫn sử dụng khi nguồn tiền gửi không đáp ứng được những yêu cầu như ổn định, quy mô vốn đủ lớn trong khoảng thời gian xác định. Thông qua việc phát hành các giấy nợ trung và dài hạn, ngân hàng có khả năng tập trung một khối lượng vốn lớn trong thời gian ngắn và tạo lập được các nguồn trung, dài hạn có tính ổn định cao. Từ đó, ngân hàng có thể cho vay các dự án lớn, tài trợ cho trang thiết bị và bất động sản của doanh nghiệp. 1.1.2.3. Các nguồn khác  Nguồn ủy thác Thông qua các dịch vụ ủy thác mà ngân hàng thương mại thực hiện như ủy thác đầu tư, ủy thác cho vay, ủy thác giải ngân và thu hộ, ủy thác cấp phát. NHTM cũng đã thu hút được lượng vốn bổ sung và làm tăng nguồn vốn. Do việc giải ngân theo tiến độ nên thường xuyên có một bộ phận vốn kết dư trên tài khoản, ngân hàng có thể sử dụng tạm thời nguồn vốn đó vào kinh doanh.  Nguồn trong thanh toán Các hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt ( séc trong quá trình chi trả, tiền kí quỹ để mở L/C) có thể hình thành nguồn trong thanh toán. Nhìn chung, đối với những nguồn này ngân hàng không phải trả lãi và quy mô nguồn không lớn. Tuy vậy, chi phí để có và duy trì chúng là rất đáng kể. Để gia tăng các nguồn này, NHTM cần không ngừng mở rộng và nâng cao chất lượng của các loại hình dịch vụ, tối đa hóa tiện ích cũng như lợi ích của khách hàng khi sử dụng các dịch vụ của ngân hàng. Hoàng Thị Hồng Vân Tài chính công 47 Chuyên đề tốt nghiệp 8 1.2. Hoạt động huy động vốn của NHTM 1.2.1. Sự cần thiết phải huy động vốn của NHTM 1.2.1.1. Vốn huy động là cơ sở tài chính trong mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của NHTM Ngân hàng cũng như bất kỳ một doanh nghiệp nào, muốn tiến hành hoạt động kinh doanh thì phải có vốn. Vốn điều lệ là điều kiện bắt buộc để ngân hàng có được giấy phép hoạt động, đóng vai trò quan trọng trong việc thành lập thì sau khi đi vào hoạt động, vốn huy động quyết định tới quy mô đầu tư, cho vay nên sẽ ảnh hưởng tới kết quả hoạt động kinh doanh và thu nhập của ngân hàng. Một ngân hàng có lượng vốn huy động lớn thì ngân hàng đó có thế mạnh trong kinh doanh. Trong hoạt động của ngân hàng, vốn không chỉ là phương tiện kinh doanh mà còn là đối tượng kinh doanh chủ yếu. Do đó, để thực hiện các hoạt động của mình thì ngân hàng cần có các giải pháp thu hút một cách hiệu quả yếu tố đầu vào quan trọng này. 1.2.1.2. Vốn huy động quyết định quy mô tín dụng và các hoạt động khác Quy mô các hoạt động của ngân hàng phụ thuộc vào vốn của ngân hàng đó. Một ngân hàng có khả năng về vốn dồi dào thì ngân hàng đó có thể mở rộng được các hoạt động kinh doanh và đáp ứng được nhu cầu đa dạng về vốn của khách hàng trong cho vay, bảo lãnh, đầu tư... Vốn lớn, ngân hàng có thể cho vay với mọi thành phần kinh tế, cho vay với số lượng lớn mà vẫn đảm bảo được khả năng thanh khoản. Điều này, làm cho quan hệ tín dụng của ngân hàng được mở rộng, quy mô tín dụng tăng lên. Nguồn vốn lớn còn giúp ngân hàng hoạt động kinh doanh với nhiều loại hình khác nhau như: liên doanh liên kết, kinh doanh chứng khoán, thuê mua tài sản,.. Như vậy, vốn huy động giúp ngân hàng chủ động trong kinh doanh, mở rộng và đa dạng hóa các hoạt động kinh doanh nhằm phân tán rủi ro và tăng thu nhập. 1.2.1.3. Vốn quyết định khả năng thanh toán và bảo đảm uy tín của ngân hàng trên thị trường tài chính Uy tín đối với một ngân hàng là vấn đề sống còn, quyết định tới sự tồn tại và phát triển của ngân hàng đó. Chính vì vậy, các ngân hàng luôn quan tâm và chú Hoàng Thị Hồng Vân Tài chính công 47 Chuyên đề tốt nghiệp 9 trọng nâng cao uy tín của mình trên thị trường tài chính. Uy tín đó được thể hiện ở khả năng sẵn sàng thanh toán cho khách hàng, ở khả năng cho vay và đầu tư đối với những dự án lớn có thời hạn dài. Để có thể đáp ứng được thì ngân hàng cần có một lượng vốn lớn, mà chủ yếu là vốn huy động. Với tiềm năng vốn lớn và khả năng huy động vốn lớn, ngân hàng có thể yên tâm cho vay mà vẫn bảo đảm tính thanh khoản cao, tạo tâm lý yên tâm và thoải mái cho khách hàng. Đồng thời, ngân hàng có thể kinh doanh đa năng, tham gia vào các lĩnh vực như đầu tư chứng khoán, kinh doanh góp vốn, đồng tài trợ các dự án.. giúp ngân hàng phân tán rủi ro trên cơ sở một nguồn vốn dồi dào, nhằm tăng sức cạnh tranh và uy tín của ngân hàng trên thị trường. 1.2.1.4. Vốn quyết định năng lực cạnh tranh của ngân hàng Năng lực cạnh tranh của ngân hàng là khả năng duy trì và mở rộng thị phần, thu lợi nhuận trong môi trường cạnh tranh trong và ngoài nước. Cạnh tranh trong NHTM là sự tranh đua, giành giật khách hàng dựa trên tất cả những khả năng mà ngân hàng có được để đáp ứng nhu cầu của khách hàng về việc cung cấp những sản phẩm dịch vụ có chất lượng cao, có sự đặc trưng riêng của mình so với các NHTM khác trên thị trường, tạo ra lợi thế cạnh tranh, làm tăng lợi nhuận ngân hàng, tạo được uy tín, thương hiệu và vị thế trên thị trường. Và vốn là điều kiện không thể thiếu để các ngân hàng nâng cao năng lực cạnh tranh của mình. Những ngân hàng hoạt động không hiệu quả, quy mô vốn bé tất yếu sẽ bị giải thể hoặc sát nhập. Những ngân hàng có nguồn vốn lớn sẽ có điều kiện thuận lợi trong việc mở rộng quan hệ tín dụng với các thành phần kinh tế xét cả về quy mô, khối lượng tín dụng, chủ động về thời gian, thời hạn vay, linh hoạt về lãi suất,…Các dịch vụ của ngân hàng sẽ ngày càng phong phú, hiện đại và tiện ích hơn đối với khách hàng. Điều này sẽ thu hút ngày càng nhiều khách hàng đến, giao dịch và sử dụng các sản phẩm dịch vụ của ngân hàng. Đồng thời, nguồn vốn của ngân hàng lớn cũng là cơ sở để ngân hàng liên doanh liên kết, kinh doanh dịch vụ thuê mua, mua bán nợ,.. Các hình thức kinh Hoàng Thị Hồng Vân Tài chính công 47 Chuyên đề tốt nghiệp 10 doanh đa năng này sẽ góp phần phân tán rủi ro trong hoạt động kinh doanh và tạo thêm vốn cho ngân hàng, tăng sức cạnh tranh của ngân hàng trên thị trường. Như vậy, vốn có vai trò then chốt trong hoạt động kinh doanh của NHTM. Mở rộng quy mô, nâng cao hiệu quả của vốn là tiền đề quan trọng quyết định sự tồn tại và phát triển hoạt động của ngân hàng, đáp ứng vốn cho nền kinh tế. Do đó, nâng cao hiệu quả huy động vốn là sự cần thiết trong quá trình hoạt động của bất cứ NHTM nào, đòi hỏi ngân hàng phải cực kỳ nhanh nhạy trong việc huy động và điều hành vốn. 1.2.2 Các hình thức huy động vốn của NHTM Hoạt động huy động vốn góp phần giải quyết “ đầu vào” của ngân hàng. Không có hoạt động huy động vốn, NHTM sẽ không có đủ nguồn vốn tài trợ cho các hoạt động của mình. Ngoài ra, NHTM có thể đo lường được uy tín cũng như sự tín nhiệm của khách hàng đối với ngân hàng thông qua hoạt động huy động vốn. Bởi vậy, các NHTM đã đưa ra các hình thức huy động đa dạng và linh hoạt nhằm huy động tối đa nguồn vốn trong nền kinh tế. 1.2.2.1 Phân loại theo đối tượng huy động a. Huy động vốn từ dân cư Tiền gửi của dân cư là một bộ phận thu nhập bằng tiền của các tầng lớp dân cư trong xã hội gửi vào ngân hàng nhằm mục đích tiết kiệm, kiếm lời và để thanh toán. Mỗi cá nhân và gia đình trong xã hội đều có những khoản tiền nhàn rỗi, dự phòng để chi tiêu trong tương lai. Xã hội càng phát triển, thu nhập của người dân càng tăng lên thì các khoản dự phòng này càng cao. Vì vậy, các NHTM đã tìm mọi hình thức nhằm huy động tối đa các khoản tiết kiệm này. Từ đó đã tạo ra một nguồn vốn không nhỏ để đáp ứng nhu cầu vốn của nền kinh tế, đồng thời thu được lợi nhuận cho chính ngân hàng. Tiền gửi của dân cư bao gồm tiền gửi tiết kiệm và tiền gửi thanh toán. Tiền gửi tiết kiệm là khoản tiền của cá nhân được gửi vào tài khoản tiền gửi tiết kiệm, được xác nhận trên sổ tiền gửi tiết kiệm, được hưởng lãi và được bảo Hoàng Thị Hồng Vân Tài chính công 47 Chuyên đề tốt nghiệp 11 hiểm theo quy định của pháp luật về bảo hiểm tiền gửi. Đây được xem là hình thức huy động vốn truyền thống của ngân hàng. Tiền gửi thanh toán là tiền gửi của cá nhân gửi vào tài khoản thanh toán với mục đích gửi, giữ tiền hoặc thực hiện các giao dịch thanh toán qua Ngân hàng bằng các phương tiện thanh toán. b. Huy động vốn từ các Tổ chức tín dụng và NHNN - Vay các TCTD: Các NHTM có thể vay mượn lẫn nhau và vay của các tổ chức tín dụng khác trên thị trường liên ngân hàng. Với các ngân hàng đang có dự trữ vượt yêu cầu do có có kết dư gia tăng bất ngờ về các khoản tiền huy động hoặc giảm cho vay sẽ sẵn lòng cho các ngân hàng khác vay để tìm kiếm lãi suất cao hơn. Và ngược lại, các ngân hàng thiếu hụt dự trữ có nhu cầu vay mượn tức thời để đảm bảo thanh khoản. Đây là khoản vay dùng để đáp ứng nhu cầu dự trữ và chi trả cấp bách và trong nhiều trường hợp nó có thể bổ sung hoặc thay thế cho nguồn vay mượn từ NHNN. - Vay NHNN: Ngân hàng Trung ương là ngân hàng của các ngân hàng, đóng vai trò là người cho vay cuối cùng trong nền kinh tế. Đây là khoản vay nhằm giải quyết nhu cầu cấp bách trong chi trả của NHTM như thiếu hụt dự trữ bắt buộc, dự trữ thanh toán,… Ở Việt Nam hiện nay, NHNN cho các NHTM vay vốn dưới các hình thức: + Chiết khấu, tái chiết khấu thương phiếu và các giấy tờ có giá ngắn hạn khác. + Cho vay có đảm bảo bằng cầm cố thương phiếu và các giấy tờ có giá ngắn hạn khác. Ngoài ra, NHNN còn cho NHTM vay bổ sung vốn thiếu hụt trong thanh toán bù trừ. Trong trường hợp đặc biệt, khi được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận, NHNN còn chi vay đối với các NHTM tạm thời mất khả năng chi trả, có nguy cơ gây mất an toàn cho hệ thống. Nhìn chung, NHNN điều hành vay mượn một cách chặt chẽ và NHTM phải thực hiện các điều kiện đảm bảo và kiểm soát nhất định. Hoàng Thị Hồng Vân Tài chính công 47 Chuyên đề tốt nghiệp 12 Tuy vốn vay các tổ chức tín dụng và vay NHNN thường chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng vốn kinh doanh của NHTM nhưng khoản vay này có tác dụng góp phần gia tăng nguồn vốn, mở rộng kinh doanh của ngân hàng. Mặt khác, nó còn có ý nghĩa trong việc đảm bảo khả năng thanh toán thường xuyên và nâng cao hiệu suất sử dụng vốn của NHTM. c. Huy động vốn từ các Tổ chức kinh tế Các doanh nghiệp và các tổ chức xã hội gửi tiền vào ngân hàng với mục đích thanh toán. Song nhiều khoản thu bằng tiền sẽ được chi trả sau một thời gian xác định. Dó đó, trên cơ sở nắm bắt được chu kì sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp, chu kì hoạt động của các tổ chức mà ngân hàng đưa ra các hình thức huy động hợp lý, linh hoạt để thu hút các nguồn tiền này. Tiền gửi từ các Tổ chức kinh tế bao gồm tiền gửi không kỳ hạn và tiền gửi có kì hạn. d. Huy động từ các Tổ chức tài chính Khoản tiền gửi của các tổ chức này thường mang tính chất thanh toán, chi trả, lưu thông tiền tệ và cung cấp thêm vốn cho ngân hàng. 1.2.2.2 Phân loại theo phương thức huy động a. Tiền gửi thanh toán ( tiền gửi không kì hạn) Là loại tiền gửi của doanh nghiệp hoặc cá nhân gửi vào ngân hàng nhằm mục đích giao dịch thanh toán, chi trả các hoạt động mua bán hàng hóa, dịch vụ và các khoản chi phí phát sinh trong quá trình kinh doanh. Ngân hàng mở tài khoản thanh toán (tài khoản có thể phát séc) cho khách hàng. Không phải lúc nào khách hàng cũng sử dụng số dư trong tài khoản. Vì vậy, đôi khi số dư này tạm thời nhàn rỗi và trở thành nguồn vốn của ngân hàng. Do đó, ngân hàng có thể sử dụng nguồn tiền này cho hoạt động của mình. Tuy nhiên, đặc tính cơ bản của loại tiền này là không ổn định, khách hàng có thể rút bất cứ lúc nào mà không cần bao trước cho ngân hàng. Cho nên đối với loại tiền gửi này, ngân hàng thường trả lãi suất thấp hoặc thậm chí không trả lãi cho khách hàng. Chính vì vậy, khách hàng thường duy trì số dư tài khoản tiền gửi không nhiều, vừa đủ đáp ứng nhu cầu chi trả hàng ngày của họ. Mặc dù số dư tài khoản tiền gửi thanh toán của từng khách hàng là không lớn. Hoàng Thị Hồng Vân Tài chính công 47 Chuyên đề tốt nghiệp 13 Nhưng ngân hàng là trung tâm tập trung tiền tệ và cung cấp các dịch vụ thanh toán nên số lượng khách hàng rất đông khiến cho tổng vốn huy động qua tiền gửi thanh toán của tất cả khách hàng trở nên lớn đáng kể. b. Tiền gửi có kì hạn của các doanh nghiệp, tổ chức xã hội Trong quá trình sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp thường có một bộ phận vốn tạm thời nhàn rỗi như: tiền thu bán hàng chưa phải mua nguyên liệu, trả lương; các quỹ đầu tư phát triển; quỹ phúc lợi; quỹ khen thưởng đã trích nhưng chưa sử dụng đến,…Để đảm bảo an toàn tài sản và đồng vốn vẫn sinh lời, các doanh nghiệp có thể gửi số vốn này vào tài khoản tiền gửi có kì hạn ở các ngân hàng, hưởng lãi suất cao hơn tùy theo độ dài của kì hạn. Đặc điểm của loại tiền gửi này là có sự thỏa thuận về thời gian rút tiền, người gửi tiền chỉ có thể rút tiền ra theo thời hạn đã thỏa thuận. Nhưng trên thực tế để thu hút loại tiền gửi này với kỳ hạn dài, các ngân hàng thường cho phép rút tiền trước thời hạn nhưng khách hàng chỉ được hưởng lãi suất không kì hạn hoặc hưởng mức lãi suất tươn ứng theo loại kì hạn nhất định do ngân hàng quy định. c. Tiền gửi tiết kiệm của dân cư Loại hình tiền gửi này được thiết kế dành cho khách hàng là các tầng lớp dân cư trong xã hội có nhu cầu gửi tiền vì mục tiêu an toàn, sinh lợi và thiết lập được kế hoạch sử dụng tiền trong tương lai. Tiền gửi tiết kiệm của dân cư luôn chiếm một tỷ trọng khá lớn trong tổng vốn huy động của ngân hàng. Nguồn này vừa có tính ổn định cao, thời hạn chủ yếu là trung và dài hạn. Các khoản chi phí cho giao dịch đối với nguồn này thường thấp, khách hàng mang tính ổn định cao, ít biến động, thuận lợi cho việc hoạch định chính sách hoạt động của ngân hàng nói chung và chính sách huy động vốn nói riêng. d. Huy động vốn bằng cách phát hành các công cụ nợ Ngân hàng có thể huy động vốn thông qua việc phát hành các giấy tờ có giá như kỳ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi,…Giấy tờ có giá là chứng nhận của TCTD phát hành để huy động vốn, trong đó xác nhận nghĩa vụ trả nợ một khoản tiền trong một thời hạn nhất định, điều kiện trả lãi và các điều khoản cam kết khác Hoàng Thị Hồng Vân Tài chính công 47 Chuyên đề tốt nghiệp 14 giữa TCTD và người mua. Đối tượng mua các giấy tờ có giá là các tổ chức, cá nhân. Ngoài việc dùng số vốn nhàn rỗi hay phần thu nhập tạm thời chưa sử dụng đến để mua, trên thực tế đây còn là một kênh đầu tư của người có vốn trong xã hội khi họ không có khả năng và cơ hội đầu tư trực tiếp. Đặc điểm của các kỳ phiếu, trái phiếu này là có khả năng chuyển đổi dễ dàng ra tiền khi cần thiết bằng cách bán, chuyển nhượng trên thị trường vốn hoặc chiết khấu tại ngân hàng. - Trái phiếu ngân hàng là một cam kết xác nhận nghĩa vụ trả nợ của ngân hàng phát hành đối với chủ sở hữu trái phiếu. Ngân hàng phát hành trái phiếu nhằm huy động vốn trung và dài hạn. Việc phát hành trái phiếu, ngân hàng chịu sự quản lý của NHNN, của các cơ quan quản lý trên thị trường chứng khoán và có thể bị chi phối bởi uy tín của ngân hàng. - Kỳ phiếu ngân hàng là một loại giấy tờ có giá do ngân hàng phát hành để huy động vốn ngắn hạn. Ngân hàng cam kết sẽ trả lãi được hưởng và vốn gốc cho nhà đầu tư khi kỳ phiếu đến hạn. - Chứng chỉ tiền gửi là những giấy tờ xác nhận tiền gửi định kỳ ở một ngân hàng. Người sở hữu giấy này sẽ được thanh toán lãi định kỳ và nhận vốn gốc khi hết hạn. Với hình thức huy động vốn này, các ngân hàng có khả năng tập trung một khối lượng vốn lớn trong thời gian ngắn và hoàn toàn chủ động trong sử dụng. 1.2.2.3 Phân loại theo thời gian huy động a. Huy động vốn ngắn hạn Việc mở các tài khoản tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi ngắn hạn và phát hành các công cụ nợ ngắn hạn trên thị trường tiền tệ đã tạo ra nguồn vốn ngắn hạn trong NHTM. Phần lớn số vốn này để thực hiện cho vay ngắn hạn hoặc được chuyển hoán kỳ hạn để thực hiện cho vay trung và dài hạn. Đây là hình thức huy động vốn chủ yếu của NHTM. Do có thời hạn ngắn hay không có thời hạn nên lãi suất huy động ngắn hạn thường thấp và tính ổn định kém. b. Huy động vốn trung hạn Hoàng Thị Hồng Vân Tài chính công 47 Chuyên đề tốt nghiệp 15 Là nguồn vốn huy động có thời hạn từ 1 đến 5 năm, có lãi suất huy động cao hơn nguồn ngắn hạn. Các NHTM sử dụng nguồn vốn này để cho các doanh nghiệp vay trung, dài hạn để đầu tư có chiều sâu vào các dự án mở rộng sản xuất, thay đổi công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm mang lại hiệu quả kinh tế cho doanh nghiệp. c. Huy động vốn dài hạn Hoạt động này tạo ra nguồn vốn dài hạn ( từ 5 năm trở lên) trong ngân hàng. Đây là nguồn có tính ổn định cao và được các NHTM sử dụng đầu tư vào các dự án phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội như : đầu tư vào các dự án quốc tế dân sinh, xây dựng các nhà máy,… Lãi suất mà ngân hàng phải trả để huy động nguồn này thường rất cao. Tuy nhiên tỷ trọng vốn dài hạn trong tổng nguồn vốn của ngân hàng thường chiếm tỷ trọng không cao. 1.2.2.4 Phân theo loại tiền huy động a. Vốn huy động bằng nội tệ Đây là nguồn vốn chủ yếu trong các NHTM và giữ vai trò quan trọng để duy trì hoạt các hoạt động của ngân hàng. Quy mô của nguồn này phụ thuộc vào thu nhập trong nước và công tác huy động vốn của NHTM. b. Vốn huy động bằng ngoại tệ Vốn ngoại tệ bao gồm nguồn vốn huy động từ các loại ngoại tệ như USD, EURO, GBP,.. Lãi suất của các loại tiền gửi là ngoại tệ thường cao hơn lãi suất của tiền gửi nội tệ có cùng kỳ hạn. Các ngân hàng thu hút nguồn ngoại tệ nhằm phục vụ cho hoạt động thanh toán quốc tế, tài trợ xuất khẩu, kinh doanh ngoại tệ trong nước,.. 1.2.3 Hiệu quả huy động vốn và các tiêu chí đánh giá 1.2.3.1 Hiệu quả huy động vốn Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả huy động vốn được thể hiện ở quy mô, cơ cấu vốn, chi phí huy động của ngân hàng. a. Quy mô và tính ổn định của nguồn vốn Hoàng Thị Hồng Vân Tài chính công 47
- Xem thêm -