Công tác kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty tnhh kiểm toán, tư vấn, xây dựng việt nam

  • Số trang: 53 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 18 |
  • Lượt tải: 0
hoanggiang80

Đã đăng 24000 tài liệu

Mô tả:

Lêi nãi ®Çu §Ó gióp sinh viªn cã ®iÒu kiÖn tiÕp cËn thùc tÕ, vËn dông nh÷ng kiÕn thøc ®· ®îc trang bÞ trong nhµ trêng vµo thùc tiÔn, mçi sinh viªn tríc khi tèt nghiÖp ra trêng ®Òu ph¶i tr¶i qua mét giai ®o¹n thùc tËp vÒ chuyªn ngµnh m×nh ®· häc. Trªn c¬ së ®ã cñng cè ®îc kiÕn thøc ®· häc, biÕt c¸ch ¸p dông lý luËn linh ho¹t vµo thùc tÕ vµ cã h×nh dung cô thÓ h¬n vÒ c«ng viÖc sau khi ra trêng. Lµ sinh viªn n¨m thø t chuyªn ngµnh KiÓm to¸n, khoa KÕ to¸n cña trêng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n Hµ Néi, em ®ang thùc tËp t¹i C«ng ty TNHH KiÓm to¸n T vÊn X©y dùng ViÖt Nam CIMEICO. CIMEICO lµ mét trong nh÷ng ®¬n vÞ kiÓm to¸n ®éc lËp ho¹t ®éng hîp ph¸p t¹i ViÖt Nam; C«ng ty cung cÊp dÞch vô kiÓm to¸n, t vÊn phï hîp víi chuyªn ngµnh em ®îc häc. C«ng ty ®· t¹o ®iÒu kiÖn cho em ®Õn thùc tËp. §ã lµ mét thuËn lîi rÊt lín cho em trong viÖc vËn dông nh÷ng kiÕn thøc ®· ®îc häc t¹i nhµ trêng vµo thùc tiÔn, ®i s©u t×m hiÓu vµ n¾m b¾t ho¹t ®éng chung còng nh c¸ch thøc tæ chøc c«ng t¸c kiÓm to¸n cña C«ng ty. Sau mét thêi gian gÇn 3 th¸ng thùc tËp t¹i v¨n phßng C«ng ty vµ ®i thùc tÕ mét vµi kh¸ch hµng, em ®· cã nh÷ng hiÓu biÕt ban ®Çu vÒ quy tr×nh thùc hiÖn kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh do C«ng ty thùc hiÖn. MÆt kh¸c nhËn thøc ®îc tÇm quan träng cña quy tr×nh kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh ®èi víi mét cuéc kiÓm to¸n còng nh nh÷ng u vµ nhîc ®iÓm cña quy tr×nh do C«ng ty thùc hiÖn, em ®· lùa chän ®Ò tµi: “Hoµn thiÖn tæ chøc c«ng t¸c kiÓm to¸n B¸o c¸o tµi chÝnh t¹i C«ng ty TNHH KiÓm to¸n, T vÊn, X©y dùng ViÖt Nam” cho b¸o c¸o chuyªn ®Ò thùc tËp tèt nghiÖp cña m×nh. B¸o c¸o gåm c¸c néi dung: Ch¬ng 1: Lý luËn chung vÒ quy tr×nh thùc hiÖn kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh. Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng tæ chøc quy tr×nh kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh t¹i C«ng ty TNHH KiÓm to¸n T vÊn X©y dùng ViÖt Nam (CIMECO). Ch¬ng 3: Ph¬ng híng vµ gi¶i ph¸p hoµn thiÖn tæ chøc c«ng t¸c kiÓm to¸n t¹i C«ng ty. Em biÕt b¸o c¸o nµy cña em cßn nhiÒu sai sãt do vèn kiÕn thøc vÒ lý luËn vµ thùc tÕ cßn h¹n chÕ, em rÊt mong ®îc sù chØ dÉn thªm cña GS.TS. NguyÔn Quang Quynh, Ban gi¸m ®èc vµ c¸c anh chÞ kiÓm to¸n viªn cña C«ng ty. Qua ®©y em xin c¶m ¬n Ban gi¸m ®èc C«ng ty, GS.TS. NguyÔn Quang Quynh, anh NguyÔn §¾c Thµnh (CPA) ®· ñng hé, híng dÉn em hoµn thµnh B¸o c¸o nµy. 1 Ngµy 30 th¸ng 3 n¨m 2005 Sinh viªn: NguyÔn ThÞ Thuý Quyªn 2 môc lôc Lêi nãi ®Çu..................................................................................................1 Môc lôc.........................................................................................................3 Ch¬ng 1: Lý luËn chung vÒ quy tr×nh thùc hiÖn kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh........................................................................6 1.1. Kh¸i qu¸t vÒ kiÓm to¸n B¸o c¸o tµi chÝnh vµ quy tr×nh thùc hiÖn kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh ........................6 1.1.1 Kh¸i qu¸t vÒ kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh................................................6 1.1.2. Quy tr×nh kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh....................................................7 1.2. ChuÈn bÞ kiÓm to¸n........................................................................7 1.2.1. LËp kÕ ho¹ch tæng qu¸t...........................................................................8 1.2.1.1. ChuÈn bÞ cho kÕ ho¹ch kiÓm to¸n........................................................9 1.2.1.2 Thu thËp th«ng tin c¬ së.....................................................................12 1.2.1.3 Thu thËp th«ng tin vÒ nghÜa vô ph¸p lý cña kh¸ch hµng....................13 1.2.1.4 §¸nh gi¸ tÝnh träng yÕu vµ rñi ro kiÓm to¸n......................................13 1.2.1.5 T×m hiÓu hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé vµ ®¸nh gi¸ rñi ro kiÓm so¸t......16 1.2.2 ThiÕt kÕ ch¬ng tr×nh kiÓm to¸n..............................................................16 1.2.2.1. ThiÕt kÕ c¸c thñ tôc kiÓm tra hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé....................17 1.2.2.2. ThiÕt kÕ c¸c thñ tôc ph©n tÝch...........................................................17 1.2.2.3. ThiÕt kÕ c¸c thñ tôc kiÓm tra chi tiÕt ................................................18 1.3. Thùc hiÖn kiÓm to¸n......................................................................18 1.3.1.Thùc hiÖn thñ tôc kiÓm tra hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé ..........................18 1.3.2. Thùc hiÖn thñ tôc ph©n tÝch...................................................................19 1.3.3. Thùc hiÖn thñ tôc kiÓm tra chi tiÕt........................................................19 1.3. KÕt thóc vµ lËp b¸o c¸o kiÓm to¸n....................................20 1.3.1. Xem xÐt ®¸nh gi¸ tríc khi lËp b¸o c¸o kiÓm to¸n.................................20 1.3.1.1. Xem xÐt c¸c kho¶n c«ng nî ngoµi dù kiÕn..........................................20 1.3.1.2. Xem xÐt c¸c sù kiÖn sau ngµy lËp b¸o c¸o tµi chÝnh...........................20 1.3.1.3. Xem tÝnh ho¹t ®éng liªn tôc cña kh¸ch hµng......................................21 1.3.1.4. §¸nh gi¸ tæng qu¸t kÕt qu¶ kiÓm to¸n...............................................21 1.3.2. LËp vµ c«ng bè b¸o c¸o kiÓm to¸n.......................................................22 1.3.2.1. C¸c yÕu tè c¬ b¶n cña mét b¸o c¸o kiÓm to¸n..................................23 1.3.2.2. C¸c lo¹i ý kiÕn cña kiÓm to¸n viªn vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh...................23 Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng tæ chøc quy tr×nh kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh t¹i C«ng ty TNHH KiÓm to¸n T vÊn X©y dùng ViÖt Nam (CIMECO) .....................................................................26 2.1. §Æc ®iÓm cña C«ng ty TNHH KiÓm to¸n T vÊn X©y dùng ViÖt Nam víi vÊn ®Ò tæ chøc quy tr×nh kiÓm to¸n..............26 2.1.1. LÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn C«ng ty...............................................26 3 2.1.2. §Æc diÓm tæ chøc bé m¸y qu¶n lý cña C«ng ty.....................................29 2.1.3. §Æc ®iÓm ho¹t ®éng kinh doanh...........................................................31 2.1.3.1 C¸c lÜnh vùc ho¹t ®éng cña C«ng ty...................................................32 2.1.3.2 §èi tîng kh¸ch hµng cña C«ng ty......................................................34 2.2 ChuÈn bÞ kiÓm to¸n........................................................................35 2.2.1. LËp kÕ ho¹ch tæng qu¸t.........................................................................35 2.2.1.1 ChuÈn bÞ cho kÕ ho¹ch kiÓm to¸n.......................................................36 2.2.1.2.Thu thËp th«ng tin c¬ së......................................................................38 2.2.1.3. Thu thËp th«ng tin vÒ nghÜa vô ph¸p lý cña kh¸ch hµng....................39 2.2.1.4. §¸nh gi¸ tÝnh träng yÕu vµ rñi ro kiÓm to¸n......................................40 2.2.1.5. T×m hiÓu hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé vµ ®¸nh gi¸ rñi ro kiÓm so¸t.....43 2.2.2. ThiÕt kÕ ch¬ng tr×nh kiÓm to¸n..............................................................47 2.3 Thùc hiÖn kiÓm to¸n.......................................................................49 2.3.1 KiÓm tra tæng qu¸t b¸o c¸o tµi chÝnh......................................................49 2.3.2. Thùc hiÖn thñ tôc kiÓm so¸t...................................................................50 2.3.3. Thùc hiÖn thñ tôc ph©n tÝch...................................................................51 2.3.4. Thùc hiÖn thñ tôc kiÓm tra chi tiÕt.........................................................52 2.4 KÕt thóc kiÓm to¸n........................................................................55 2.4.1. LËp Biªn b¶n kiÓm to¸n. .......................................................................55 2.4.2. DuyÖt dù th¶o b¸o c¸o tµi chÝnh ®· ®îc kiÓm to¸n................................55 2.4.3. Ph¸t hµnh b¸o c¸o kiÓm to¸n vµ th qu¶n lý (nÕu cã).............................56 2.4.4. Qu¶n lý hå s¬ kiÓm to¸n........................................................................56 2.4.5. Theo dâi c¸c vÊn ®Ò sau khi ph¸t hµnh b¸o c¸o kiÓm to¸n chÝnh thøc.. 57 Ch¬ng 3: Ph¬ng híng vµ gi¶i ph¸p hoµn thiÖn tæ chøc c«ng t¸c kiÓm to¸n t¹i C«ng ty...................................................58 3.1. TÝnh cÊp thiÕt cña viÖc hoµn thiÖn quy tr×nh kiÓm to¸n t¹i C«ng ty....................................................................................58 3.1.1. ¦u ®iÓm.................................................................................................58 3.1.2. Nhîc ®iÓm............................................................................................59 3.1.3. §Þnh híng chiÕn lîc ph¸t triÓn cña C«ng ty..........................................61 3.2 Nh÷ng gi¶i ph¸p cô thÓ cho nh÷ng vÊn ®Ò trªn............62 KÕt luËn.....................................................................................................64 4 Ch¬ng 1: Lý luËn chung vÒ quy tr×nh thùc hiÖn kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh 1.1. Kh¸i qu¸t vÒ kiÓm to¸n B¸o c¸o tµi chÝnh vµ quy tr×nh thùc hiÖn kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh 1.1.1 Kh¸i qu¸t vÒ kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh KiÓm to¸n lµ mét ho¹t ®éng ®· cã tõ rÊt l©u vµ ho¹t ®éng nµy ph¸t triÓn ë B¾c Mü tõ nh÷ng n¨m 30, ë T©y ¢u tõ nh÷ng n¨m 60 vµ ë ViÖt Nam tõ h¬n 10 n¨m nay. Do hoµn c¶nh chÝnh trÞ, kinh tÕ, x· héi, vµ ®Þa vÞ ph¸p lý kh¸c nhau ë mçi khu vùc, mçi quèc gia nªn cã nhiÒu kh¸i niÖm kh¸c nhau vÒ kiÓm to¸n. Tuy nhiªn hiÓu mét c¸ch chung nhÊt th× kiÓm to¸n lµ ho¹t ®éng x¸c minh vµ bµy tá ý kiÕn vÒ thùc tr¹ng ho¹t ®éng tµi chÝnh b»ng hÖ thèng ph¬ng ph¸p kü thuËt cña kiÓm to¸n chøng tõ vµ ngoµi chøng tõ do c¸c kiÓm to¸n viªn cã tr×nh ®é nghiÖp vô t¬ng xøng thùc hiÖn trªn c¬ së hÖ thèng ph¸p lý cã hiÖu lùc. Theo ChuÈn mùc KiÓm to¸n ViÖt Nam sè 200, ®iÓm 04: “B¸o c¸o tµi chÝnh lµ hÖ thèng b¸o c¸o ®îc thµnh lËp theo ChuÈn mùc vµ chÕ ®é kÕ to¸n hiÖn hµnh (hoÆc ®îc chÊp nhËn) ph¶n ¸nh c¸c th«ng tin kinh tÕ tµi chÝnh chñ yÕu cña ®¬n vÞ”. Nh vËy kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh lµ mét bé phËn cña kiÓm to¸n nãi chung, cã chøc n¨ng x¸c minh vµ bµy tá ý kiÕn cña kiÓm to¸n viªn vÒ c¸c B¸o c¸o tµi chÝnh cã ®îc tr×nh bµy hîp lý trªn c¸c khÝa c¹nh träng yÕu t×nh h×nh tµi chÝnh, kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh hoÆc nh÷ng thay ®æi cña t×nh h×nh tµi chÝnh theo nh÷ng nguyªn t¾c kÕ to¸n ®îc chÊp nhËn hay kh«ng. Kh¸i niÖm trªn bao hµm c¸c yÕu tè b¶n chÊt sau: - Chøc n¨ng cña kiÓm to¸n lµ x¸c minh vµ bµy tá ý kiÕn. - §èi tîng trùc tiÕp cña kiÓm to¸n lµ c¸c B¶ng khai tµi chÝnh cña doanh nghiÖp, tæ chøc, bao gåm B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n, B¸o c¸o kÕt qña kinh doanh, B¸o c¸o lu chuyÓn tiÒn tÖ, B¶ng thuyÕt minh B¸o c¸o tµi chÝnh. - Kh¸ch thÓ kiÓm to¸n lµ mét doanh nghiÖp hay mét tæ chøc. - Ngêi thùc hiÖn kiÓm to¸n lµ nh÷ng kiÓm to¸n viªn ®éc lËp cã tr×nh ®é t¬ng xøng. - ChuÈn mùc kiÓm to¸n lµ khu«n mÉu nghÒ nghiÖp chi phèi, ®iÒu chØnh, híng dÉn c¸c kiÓm to¸n viªn trong qu¸ tr×nh kiÓm to¸n; ®ång thêi lµ c¬ së ®Ó ®o lêng, ®¸nh gi¸ vµ kiÓm so¸t chÊt lîng c«ng viÖc cña kiÓm to¸n viªn còng nh c¸c tæ chøc kiÓm to¸n. - KÕt qu¶ kiÓm to¸n thêng ®îc tr×nh bµy díi d¹ng b¸o c¸o, trong ®ã chóng th«ng tin cho ngêi sö dông mét møc tin cËy nhÊt ®Þnh gi÷a th«ng tin ®îc lîng ho¸ trong b¸o c¸o tµi chÝnh vµ chuÈn mùc ®· ®îc thiÕt lËp. 5 1.1.2. Quy tr×nh kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh: Quy tr×nh kiÓm to¸n lµ tr×nh tù, thñ tôc tiÕn hµnh c¸c c«ng viÖc ®èi víi mçi cuéc kiÓm to¸n. §Ó ®¶m b¶o tÝnh hiÖu qu¶, tÝnh kinh tÕ vµ tÝnh hiÖu lùc cña tõng cuéc kiÓm to¸n còng nh ®Ó thu thËp b»ng chøng kiÓm to¸n ®Çy ®ñ vµ cã gi¸ trÞ lµm c¨n cø cho kÕt luËn cña kiÓm to¸n viªn vÒ tÝnh trung thùc vµ hîp lý cña sè liÖu trªn B¸o c¸o tµi chÝnh, cuéc kiÓm to¸n thêng ®îc tiÕn hµnh theo quy tr×nh gåm ba giai ®o¹n nh sau: chuÈn bÞ kiÓm to¸n, thùc hiÖn kÕ ho¹ch kiÓm to¸n, kÕt thóc kiÓm to¸n. S¬ ®å 1: Ba giai ®o¹n cña mét cuéc kiÓm to¸n B¸o c¸o tµi chÝnh. Giai ®o¹n 1: ChuÈn bÞ kiÓm to¸n Giai ®o¹n 2: Thùc hiÖn kiÓm to¸n Giai ®o¹n 3: KÕt thóc kiÓm to¸n 1.2. ChuÈn bÞ kiÓm to¸n: §©y lµ giai ®o¹n ®Çu tiªn trong mét quy tr×nh kiÓm to¸n, cã ý nghÜa rÊt quan träng ®èi víi c¸c giai ®o¹n tiÕp theo cña cuéc kiÓm to¸n. Môc ®Ých chñ yÕu cña giai ®o¹n nµy lµ lËp kÕ ho¹ch tæng qu¸t vµ thiÕt kÕ ch¬ng tr×nh kiÓm to¸n phï hîp, khoa häc vµ hiÖu qu¶. Theo ChuÈn mùc KiÓm to¸n Quèc tÕ còng nh ViÖt Nam sè 300, “KiÓm to¸n viªn cÇn ph¶i lËp kÕ ho¹ch kiÓm to¸n ®Ó cã thÓ ®¶m b¶o r»ng c«ng t¸c kiÓm to¸n sÏ ®îc tiÕn hµnh mét c¸ch cã hiÖu qu¶ vµ ®óng víi thêi h¹n dù kiÕn”. VÊn ®Ò hiÖu qu¶ ë ®©y kh«ng chØ híng tíi kÕt qu¶ cuèi cïng lµ ®a ra ®îc ý kiÕn ®¸nh gi¸ ®óng ®¾n vÒ B¸o c¸o tµi chÝnh mµ cßn lµ sù c©n ®èi víi chi phÝ kiÓm to¸n. Trªn c¬ së kÕ ho¹ch kiÓm to¸n, kiÓm to¸n viªn cã thÓ gi¸m s¸t, ®o lêng chÊt lîng kiÓm to¸n, rót ra kinh nghiÖm sau tõng cuéc kiÓm to¸n. MÆt kh¸c, lËp kÕ ho¹ch kiÓm to¸n cßn gióp cho c¸c kiÓm to¸n viªn phèi hîp ®îc víi nhau, x¸c ®Þnh träng t©m c«ng viÖc, ®¶m b¶o ®óng tiÕn ®é vµ chÊt lîng c«ng viÖc. C«ng t¸c chuÈn bÞ kiÓm to¸n thêng ®îc chia lµm hai bíc lµ lËp kÕ ho¹ch tæng qu¸t vµ thiÕt kÕ ch¬ng tr×nh kiÓm to¸n. 1.2.1. LËp kÕ ho¹ch tæng qu¸t Theo ChuÈn mùc KiÓm to¸n ViÖt Nam sè 300, “KÕ ho¹ch kiÓm to¸n ph¶i ®îc lËp mét c¸ch thÝch hîp nh»m ®¶m b¶o bao qu¸t hÕt c¸c khÝa c¹nh 6 träng yÕu cña cuéc kiÓm to¸n, ®¶m b¶o ph¸t hiÖn nh÷ng vÊn ®Ò tiÒm Èn vµ cuéc kiÓm to¸n ®îc hoµn thµnh ®óng h¹n”. Do ®ã viÖc lËp kÕ ho¹ch tæng qu¸t thêng ®îc tiÕn hµnh theo c¸c bíc sau: S¬ ®å 2: C¸c bíc lËp kÕ ho¹ch tæng qu¸t. Bíc 1: ChuÈn bÞ cho kÕ ho¹ch kiÓm to¸n. Bíc 2: Thu thËp th«ng tin c¬ së. Bíc 3: Thu thËp th«ng tin vÒ nghÜa vô ph¸p lý cña kh¸ch Bíc 4: §¸nh gi¸ tÝnh träng yÕu vµ rñi ro kiÓm to¸n. Bíc 5: T×m hiÓu HT KSNB vµ ®¸nh gi¸ rñi ro kiÓm so¸t. 1.2.1.1. ChuÈn bÞ cho kÕ ho¹ch kiÓm to¸n. Quy tr×nh kiÓm to¸n ®îc b¾t ®Çu khi kiÓm to¸n viªn vµ c«ng ty kiÓm to¸n thu nhËn mét kh¸ch hµng. Qu¸ tr×nh chuÈn bÞ cho kÕ ho¹ch kiÓm to¸n gåm c¸c c«ng viÖc: ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng chÊp nhËn kiÓm to¸n, nhËn diÖn c¸c lý do kiÓm to¸n cña kh¸ch hµng, lùa chän ®éi ngò nh©n viªn thùc hiÖn vµ ký hîp ®ång kiÓm to¸n. - §¸nh gi¸ kh¶ n¨ng chÊp nhËn kiÓm to¸n. KiÓm to¸n viªn ph¶i ®¸nh gi¸ xem viÖc chÊp nhËn mét kh¸ch hµng míi hay tiÕp tôc kiÓm to¸n cho mét kh¸ch hµng cò cã t¨ng rñi ro cho ho¹t ®éng cña kiÓm to¸n viªn hay lµm h¹i ®Õn uy tÝn cña c«ng ty kiÓm to¸n hay kh«ng. §Ó lµm ®îc ®iÒu ®ã kiÓm to¸n viªn ph¶i tiÕn hµnh xem xÐt c¸c c«ng viÖc sau: + Xem xÐt hÖ thèng kiÓm so¸t chÊt lîng. ChuÈn mùc KiÓm to¸n ViÖt Nam sè 220, KiÓm so¸t chÊt lîng ®èi víi viÖc thùc hiÖn mét hîp ®ång kiÓm to¸n cña mét C«ng ty kiÓm to¸n cho r»ng kiÓm to¸n viªn ph¶i xem xÐt hÖ thèng kiÓm so¸t chÊt lîng khi ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng chÊp nhËn kiÓm to¸n. §Ó ®a ra quyÕt ®Þnh chÊp nhËn hay gi÷ mét kh¸ch hµng th× c«ng ty kiÓm to¸n ph¶i xem xÐt tÝnh ®éc lËp cña kiÓm to¸n viªn, kh¶ n¨ng phôc vô tèt kh¸ch hµng cña C«ng ty kiÓm to¸n vµ tÝnh liªm khiÕt cña Ban gi¸m ®èc kh¸ch hµng. + TÝnh liªm khiÕt cña Ban gi¸m ®èc c«ng ty kh¸ch hµng : ChuÈn mùc kiÓm to¸n ViÖt Nam sè 400 §¸nh gi¸ rñi ro vµ kiÓm so¸t néi bé cho r»ng, 7 tÝnh liªm khiÕt cña Ban Gi¸m ®èc kh¸ch hµng lµ bé phËn cÊu thµnh then chèt cña m«i trêng kiÓm so¸t, ®©y lµ nÒn t¶ng cho tÊt c¶ c¸c bé phËn kh¸c cña hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé. NÕu Ban Gi¸m ®èc thiÕu liªm chÝnh, kiÓm to¸n viªn kh«ng thÓ dùa vµo bÊt kú gi¶i tr×nh nµo cña Ban Gi¸m ®èc còng nh c¸c sæ s¸ch kÕ to¸n. Bªn c¹nh ®ã, chuÈn mùc kiÓm to¸n ViÖt Nam sè 200, Gian lËn vµ sai sãt, nhÊn m¹nh tÇm quan träng vÒ ®Æc thï cña Ban Gi¸m ®èc vµ ¶nh hëng cña nã tíi m«i trêng kiÓm so¸t nh lµ nh©n tè rñi ro ban ®Çu cña viÖc b¸o c¸o gian lËn cña c¸c th«ng tin tµi chÝnh. Ban Gi¸m ®èc cã thÓ ph¶n ¸nh sai c¸c nghiÖp vô hoÆc dÊu diÕm c¸c th«ng tin dÉn tíi c¸c sai sãt träng yÕu trªn c¸c B¸o c¸o tµi chÝnh; vµ Ban gi¸m ®èc l¹i lµ chñ thÓ cã tr¸ch nhiÖm chÝnh trong viÖc t¹o ra m«i trêng kiÓm so¸t v÷ng m¹nh. Nh÷ng nghi ng¹i vÒ tÝnh liªm khiÕt cña Ban Gi¸m ®èc cã thÓ nghiªm träng tíi møc kiÓm to¸n viªn tõ chèi kh«ng thÓ thùc hiÖn ®îc cuéc kiÓm to¸n. + Liªn l¹c víi kiÓm to¸n viªn tiÒn nhiÖm §èi víi kh¸ch hµng tríc ®©y ®· ®îc kiÓm to¸n bëi mét c«ng ty kiÓm to¸n kh¸c, ChuÈn mùc kiÓm to¸n yªu cÇu kiÓm to¸n viªn míi (kiÓm to¸n viªn kÕ nhiÖm) ph¶i chñ ®éng liªn l¹c víi kiÓm to¸n viªn cò (kiÓm to¸n viªn tiÒn nhiÖm) v× ®©y lµ nguån th«ng tin ®Çu tiªn ®Ó ®¸nh gi¸ kh¸ch hµng. C¸c th«ng tin thu thËp ®îc bao gåm: tÝnh liªm chÝnh cña Ban Gi¸m ®èc kh¸ch hµng, nh÷ng bÊt ®ång gi÷a Ban Gi¸m ®èc vµ kiÓm to¸n viªn tiÒn nhiÖm vÒ c¸c nguyªn t¾c kÕ to¸n, thñ tôc kiÓm to¸n hoÆc c¸c vÊn ®Ò quan träng kh¸c…vµ lý do thay ®æi kiÓm to¸n viªn cña kh¸ch hµng. ViÖc xem xÐt nghiªm tóc c¸c th«ng tin nµy cã thÓ gióp kiÓm to¸n viªn kÕ nhiÖm quyÕt ®Þnh chÊp nhËn hay kh«ng hîp ®ång s¾p tíi mµ kh«ng cÇn nh÷ng ®iÒu tra ®¸ng kÓ kh¸c. §èi víi kh¸ch hµng tríc ®©y cha tõng ®îc kiÓm to¸n th× kiÓm to¸n viªn cÇn cã nh÷ng cuéc ®iÒu tra kh¸c. Nguån th«ng tin cã thÓ cã tõ s¸ch b¸o, t¹p chÝ chuyªn ngµnh, thÈm tra c¸c bªn liªn quan nh ng©n hµng, c¸c bªn cã mèi quan hÖ mua b¸n. C¸ch nµy còng cã thÓ ®îc ¸p dông khi kiÓm to¸n viªn tiÒn nhiÖm kh«ng cung cÊp th«ng tin mong muèn. §èi víi kh¸ch hµng cò, hµng n¨m kiÓm to¸n viªn ph¶i cËp nhËt c¸c th«ng tin vÒ kh¸ch hµng vµ ®¸nh gi¸ xem liÖu cã rñi ro nµo khiÕn kiÓm to¸n viªn ph¶i ngõng cung cÊp c¸c dÞch vô kiÓm to¸n cho hä hay kh«ng? KiÓm to¸n viªn ngõng cung cÊp dÞch vô kiÓm to¸n trong trêng hîp hai bªn cã nh÷ng m©u thuÉn vÒ c¸c vÊn ®Ò nh: ph¹m vi thÝch hîp cña cuéc kiÓm to¸n, lo¹i b¸o c¸o kiÓm to¸n ph¶i c«ng bè … Tõ nh÷ng th«ng tin ®ã kiÓm to¸n viªn c©n nh¾c kh¶ n¨ng chÊp nhËn tiÕp tôc kiÓm to¸n cho kh¸ch hµng. - NhËn diÖn c¸c lý do kiÓm to¸n cña c«ng ty kh¸ch hµng 8 §©y chÝnh lµ x¸c ®Þnh ngêi sö dông B¸o c¸o tµi chÝnh vµ môc ®Ých sö dông cña hä. §Ó biÕt ®îc ®iÒu ®ã, kiÓm to¸n viªn cã thÓ pháng vÊn trùc tiÕp Ban Gi¸m ®èc kh¸ch hµng hoÆc thu thËp thªm trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn kiÓm to¸n. ViÖc x¸c ®Þnh ngíi sö dông B¸o c¸o tµi chÝnh vµ môc ®Ých sö dông cña hä lµ hai yÕu tè chÝnh ¶nh hëng ®Õn sè lîng b»ng chøng kiÓm to¸n cÇn thu thËp vµ møc ®é chÝnh x¸c mµ cña c¸c ý kiÕn mµ kiÓm to¸n viªn ®a ra. VÝ dô nÕu c¸c B¸o c¸o tµi chÝnh ®îc sö dông réng r·i th× møc ®é trung thùc, hîp lý cña c¸c th«ng tin trªn B¸o c¸o tµi chÝnh ®ßi hái cµng cao, theo ®ã sè lîng b»ng chøng kiÓm to¸n cÇn thu thËp còng nh quy m« vµ møc ®é phøc t¹p cña cuéc kiÓm to¸n cµng t¨ng. V× vËy, th«ng qua viÖc nhËn diÖn lý do kiÓm to¸n cña kh¸ch hµng, c«ng ty kiÓm to¸n íc lîng quy m« phøc t¹p cña cuéc kiÓm to¸n, tõ ®Êy lùa chän ®éi ngò nh©n viªn thÝch hîp. - Lùa chän ®éi ngò nh©n viªn thùc hiÖn kiÓm to¸n. §Ó ®¶m b¶o chÊt lîng dÞch vô cung cÊp, tuú thuéc vµo quy m« vµ tÝnh chÊt cuéc kiÓm to¸n, ban gi¸m ®èc c«ng ty kiÓm to¸n sÏ lùa chän ®éi ngò nh©n viªn thÝch hîp. ViÖc lùa chän ®éi ngò nh©n viªn thÝch hîp cho cuéc kiÓm to¸n kh«ng nh÷ng ®¶m b¶o tÝnh hiÖu qu¶ c«ng viÖc mµ cßn tu©n thñ c¸c ChuÈn mùc kiÓm to¸n chung ®îc thõa nhËn. Trong qu¸ tr×nh lùa chän ®éi ngò nh©n viªn, c«ng ty kiÓm to¸n thêng chó ý ba vÊn ®Ò sau: + §éi ngò kiÓm to¸n viªn ®îc lùa chän ph¶i cã kinh nghiÖm vµ kiÕn thøc vÒ ngµnh nghÒ kinh doanh cña kh¸ch hµng. + H¹n chÕ thay ®æi kiÓm to¸n viªn ®èi víi nh÷ng hîp ®ång kiÓm to¸n nhiÒu n¨mv× hä lµ nh÷ng ngêi n¾m ®îc nh÷ng nÐt ®Æc thï trong ho¹t ®éng kinh doanh cña kh¸ch hµng. + Nhãm kiÓm to¸n ph¶i cã nh÷ng ngêi cã kh¶ n¨ng gi¸m s¸t c¸c nh©n viªn míi, cha cã kinh nghiÖm. - Hîp ®ång kiÓm to¸n. Bíc cuèi cïng trong giai ®o¹n chuÈn bÞ cho kÕ ho¹ch kiÓm to¸n mµ c«ng ty kiÓm to¸n ph¶i thùc hiÖn sau khi chÊp nhËn kiÓm to¸n cho kh¸ch hµng lµ ký hîp ®ång kiÓm to¸n. Hîp ®ång kiÓm to¸n lµ sù tho¶ hiÖp gi÷a kh¸ch hµng vµ c«ng ty kiÓm to¸n vÒ viÖc thùc hiÖn cuéc kiÓm to¸n vµ c¸c vÊn ®Ò cã liªn quan kh¸c. H×nh thøc vµ néi dung cña hîp ®ång cã thÓ thay ®æi tuú thuéc vµo kh¸ch hµng nhng nãi chung cã c¸c néi dung chñ yÕu sau: + C¸c th«ng tin liªn quan ®Õn hai bªn ký hîp ®ång nh tªn c«ng ty, ®Þa chØ giao dÞch, hä tªn ngêi ®¹i diÖn,… 9 + Môc ®Ých vµ ph¹m vi kiÓm to¸n, trong kiÓm to¸n B¸o c¸o tµi chÝnh môc ®Ých thêng x¸c ®Þnh tÝnh trung thùc vµ hîp lý c¸c th«ng tin trªn B¸o c¸o tµi chÝnh; ph¹m vi kiÓm to¸n thêng lµ toµn bé B¸o c¸o tµi chÝnh cña mét n¨m tµi chÝnh. + Tr¸ch nhiÖm cña mçi bªn tham gia hîp ®ång, kh¸ch hµng cã tr¸ch nhiÖm lËp vµ tr×nh bµy trung thùc c¸c th«ng tin trªn B¸o c¸o tµi chÝnh, ®ång thêi cung cÊp c¸c tµi liÖu vµ th«ng tin liªn quan phôc vô c«ng t¸c kiÓm to¸n, c¸c kiÓm to¸n viªn cã tr¸ch nhiÖm ®a ra ý kiÕn ®éc lËp vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh dùa trªn kÕt qu¶ cuéc kiÓm to¸n. + H×nh thøc th«ng b¸o kÕt qu¶ kiÓm to¸n: kÕt qu¶ kiÓm to¸n thêng ®îc tr×nh bµy díi d¹ng mét b¸o c¸o kiÓm to¸n vµ cã kÌm theo mét th qu¶n lý trong ®ã nªu râ nh÷ng khuyÕt ®iÓm cña hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé hoÆc nh÷ng gîi ý söa ch÷a nh÷ng khuyÕt ®iÓm nµy + Thêi gian thùc hiÖn cuéc kiÓm to¸n bao gåm thêi gian kiÓm to¸n chÝnh thøc, thêi ®iÓm kÕt thóc kiÓm to¸n vµ ph¸t hµnh b¸o c¸o kiÓm to¸n. + C¨n cø tÝnh gi¸ phÝ cuéc kiÓm to¸n vµ h×nh thøc thanh to¸n. ViÖc hiÓu râ néi dung cña hîp ®ång kiÓm to¸n gãp phÇn h¹n chÕ nh÷ng bÊt ®ång ph¸t sinh gi÷a kh¸ch hµng vµ c«ng ty kiÓm to¸n vµ ®ã còng lµ c¬ së ph¸p lý ®Ó kiÓm to¸n viªn thùc hiÖn c¸c bíc tiÕp theo cña cuéc kiÓm to¸n. C«ng ty kiÓm to¸n trë thµnh chñ thÓ kiÓm to¸n chÝnh thøc cña c«ng ty kh¸ch hµng sau khi ký hîp ®ång kiÓm to¸n. 1.2.1.2 Thu thËp th«ng tin c¬ së. ViÖc am hiÓu vÒ c«ng viÖc kinh doanh, ngµnh kinh doanh vµ c¸c mÆt ho¹t ®éng cña kh¸ch hµng lµ cÇn thiÕt cho viÖc thùc hiÖn kiÓm to¸n mét c¸ch hiÖu qu¶. Trong ®o¹n 2 ChuÈn mùc KiÓm to¸n ViÖt Nam sè 310, HiÓu biÕt vÒ t×nh h×nh kinh doanh, ®· híng dÉn: “®Ó thùc hiÖn kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh, kiÓm to¸n viªn ph¶i cã hiÓu biÕt cÇn thiÕt, ®Çy ®ñ vÒ t×nh h×nh kinh doanh nh»m ®¸nh gi¸ vµ ph©n tÝch c¸c sù kiÖn, nghiÖp vô vµ thùc tiÔn ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ ®îc kiÓm to¸n mµ theo kiÓm to¸n viªn cã ¶nh hëng träng yÕu ®Õn b¸o c¸o tµi chÝnh, ®Õn viÖc kiÓm tra cña kiÓm to¸n viªn hoÆc ®Õn b¸o c¸o kiÓm to¸n”. PhÇn lín nh÷ng th«ng tin nµy ®îc thu thËp ë v¨n phßng c«ng ty kh¸ch hµng, nhÊt lµ víi mét kh¸ch hµng míi . §Ó thu thËp ®îc th«ng tin c¬ së, kiÓm to¸n viªn thêng thùc hiÖn c¸c c«ng viÖc sau: - T×m hiÓu ngµnh nghÒ vµ ho¹t ®éng kinh doanh cña kh¸ch hµng. - Tham quan nhµ xëng. - NhËn diÖn c¸c bªn h÷u quan. - Xem xÐt l¹i kÕt qu¶ kiÓm to¸n tríc vµ hå s¬ kiÓm to¸n chung. - Dù kiÕn nhu cÇu chuyªn gia bªn ngoµi. 10 1.2.1.3 Thu thËp th«ng tin vÒ nghÜa vô ph¸p lý cña kh¸ch hµng. ViÖc thu thËp c¸c th«ng tin vÒ nghÜa vô ph¸p lý cña kh¸ch hµng gióp cho kiÓm to¸n viªn n¾m b¾t ®îc c¸c quy tr×nh mang tÝnh ph¸p lý cã ¶nh hëng ®Õn c¸c mÆt ho¹t ®éng kinh doanh cña kh¸ch hµng, ®ång thêi kiÓm to¸n viªn sÏ cã thªm kh¶ n¨ng thuyÕt minh b»ng chøng liªn quan trong suèt hîp ®ång. Nh÷ng th«ng tin nµy ®îc thu thËp qua tiÕp xóc víi Ban Gi¸m ®èc c«ng ty kh¸ch hµng, bao gåm c¸c lo¹i sau: - GiÊy phÐp thµnh lËp vµ §iÒu lÖ c«ng ty. - C¸c b¸o c¸o tµi chÝnh, b¸o c¸o kiÓm to¸n, thanh tra hay kiÓm tra cña n¨m hiÖn hµnh hay trong vµi n¨m tríc. - Biªn b¶n c¸c cuéc häp cæ ®«ng, Héi ®ång qu¶n trÞ vµ Ban Gi¸m ®èc. - C¸c hîp ®ång vµ cam kÕt quan träng. 1.2.1.4 §¸nh gi¸ tÝnh träng yÕu vµ rñi ro kiÓm to¸n. NÕu ë c¸c bíc trªn, kiÓm to¸n viªn míi chØ thu thËp c¸c th«ng tin mang tÝnh kh¸ch quan vÒ kh¸ch hµng th× ë bíc nµy, kiÓm to¸n viªn sÏ c¨n cø vµo c¸c th«ng tin d· thu thËp ®îc ®Ó ®¸nh gi¸, nhËn xÐt nh»m ®a ra mét kÕ ho¹ch kiÓm to¸n phï hîp. - §¸nh gi¸ tÝnh träng yÕu. Träng yÕu lµ kh¸i niÖm vÒ tÇm cì (hay quy m«) vµ b¶n chÊt cña c¸c sai ph¹m (kÓ c¶ bá sãt) cña c¸c th«ng tin tµi chÝnh hoÆc lµ ®¬n lÎ hoÆc lµ tõmg nhãm mµ trong bèi c¶nh cô thÓ nÕu dùa vµo c¸c th«ng tin nµy ®Ó xÐt ®o¸n th× kh«ng thÓ chÝnh x¸c hoÆc lµ sÏ rót ra nh÷ng kÕt luËn sai lÇm. Trong giai ®o¹n lËp kÕ ho¹ch kiÓm to¸n, kiÓm to¸n viªn ph¶i ®¸nh gi¸ møc ®é träng yÕu ®Ó íc tÝnh møc ®é sai sãt cña b¸o c¸o tµi chÝnh cã thÓ chÊp nhËn ®îc, qua ®ã quyÕt ®Þnh b¶n chÊt, thêi gian vµ ph¹m vi thùc hiÖn c¸c kh¶o s¸t kiÓm to¸n. §Ó lµm ®îc viÖc nµy, kiÓm to¸n viªn cÇn ph¶i ®¸nh gi¸ møc ®é träng yÕu cho toµn bé b¸o c¸o tµi chÝnh vµ ph©n bæ møc ®¸nh gi¸ ®ã cho tõng kho¶n môc trªn b¸o c¸o tµi chÝnh. + ¦íc lîng ban ®Çu vÒ tÝnh träng yÕu. Møc íc lîng ban ®Çu vÒ tÝnh träng yÕu lµ gi¸ trÞ tèi ®a mµ kiÓm to¸n viªn tin r»ng t¹i møc ®ã c¸c b¸o c¸o tµi chÝnh cã thÓ kh«ng ®óng nhng vÉn cha ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn c¸c quyÕt ®Þnh cña nh÷ng ngêi sö dông th«ng tin tµi chÝnh hay nãi c¸ch kh¸c, ®ã chÝnh lµ møc sai sãt cã thÓ chÊp nhËn ®îc ®èi víi toµn bé b¸o c¸o tµi chÝnh. ¦íc lîng ban ®Çu vÒ tÝnh träng yÕu gióp kiÓm to¸n viªn lËp kÕ ho¹ch vµ thu thËp b»ng chøng kiÓm to¸n thÝch hîp. Cô thÓ, nÕu kiÓm to¸n viªn íc lîng møc träng yÕu cµng thÊp nghÜa lµ ®é chÝnh x¸c cña sè liÖu trªn b¸o c¸o tµi chÝnh cµng cao, sè lîng b»ng chøng ph¶i thu thËp cµng nhiÒu vµ ngîc l¹i. + Ph©n bæ íc lîng ban ®Çu vÒ tÝnh träng yÕu cho c¸c kho¶n môc. 11 Sau khi cã ®îc íc lîng ban ®Çu vÒ tÝnh träng yÕu cho toµn bé b¸o c¸o tµi chÝnh, kiÓm to¸n viªn ph©n bæ møc íc lîng nµy cho tõng kho¶n môc trªn b¸o c¸o tµi chÝnh vµ ®ã chÝnh lµ sai sè cã thÓ chÊp nhËn ®îc ®èi víi tõng kho¶n môc cña b¸o c¸o tµi chÝnh. Môc ®Ých cña viÖc ph©n bæ nµy lµ gióp kiÓm to¸n viªn x¸c ®Þnh ®îc sè lîng b»ng chøng kiÓm to¸n thÝch hîp ph¶i thu thËp ®èi víi tõng kho¶n môc ë møc chi phÝ thÊp nhÊt mµ vÉn ®¶m b¶o ®îc tæng hîp c¸c sai sãt nhá kh«ng vît qu¸ íc lîng ban ®Çu vÒ tÝnh träng yÕu. - §¸nh gi¸ rñi ro. Trªn c¬ së møc träng yÕu ®îc x¸c ®Þnh cho toµn b¸o c¸o tµi chÝnh vµ ph©n bæ cho têng kho¶n môc, kiÓm to¸n viªn ®¸nh gi¸ rñi ro xÈy ra sai sãt träng yÕu trªn toµn bé b¸o c¸o tµi chÝnh còng nh ®èi víi tõng kho¶n môc ®Ó phôc vô cho viÖc thiÕt kÕ c¸c thñ tôc kiÓm to¸n. §iÒu nµy ®îc quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kiÓm to¸n ViÖt Nam sè 400 nh sau “Chuyªn gia kiÓm to¸n sÏ ph¶i sö dông ®Õn c¸c xÐt ®o¸n chuyªn m«n ®Ó ®¸nh gi¸ vÒ rñi ro kiÓm to¸n vµ x¸c ®Þnh c¸c thñ tôc kiÓm to¸n nh»m gi¶m c¸c rñi ro nµy xuèng mét møc ®é chÊp nhËn ®îc” Còng theo ChuÈn mùc kiÓm to¸n ViÖt Nam sè 400, §¸nh gi¸ rñi ro vµ kiÓm so¸t néi bé, rñi ro kiÓm to¸n mong muèn (AR) lµ rñi ro do kiÓm to¸n viªn vµ c«ng ty kiÓm to¸n ®a ra ý kiÕn nhËn xÐt kh«ng thÝch hîp khi b¸o c¸o tµi chÝnh ®· ®îc kiÓm to¸n cßn cã nh÷ng sai sãt träng yÕu. Rñi ro nµy gåm 3 lo¹i sau ®©y : + Rñi ro tiÒm tµng (IR): lµ rñi ro tiÒm Èn, vèn cã do kh¶ n¨ng tõng nghiÖp vô, tõng kho¶n môc trong b¸o c¸o tµi chÝnh chøa ®ùng sai sãt träng yÕu khi tÝnh riªng rÏ hoÆc tÝnh gép, mÆc dï cã hay kh«ng cã hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé. + Rñi ro kiÓm so¸t (CR): lµ rñi ro trong ®ã mét sai sãt träng yÕu cña mét tµi kho¶n trong b¸o c¸o tµi chÝnh, riªng biÖt hay gép víi c¸c sai sãt trong c¸c tµi kho¶n kh¸c, ®· kh«ng ®îc hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé ng¨n ngõa hoÆc ph¸t hiÖn vµ söa ch÷a trong thêi gian mong muèn. ViÖc ®¸nh gi¸ rñi ro kiÓm so¸t sÏ ®îc thùc hiÖn sau khi cã nh÷ng hiÓu biÕt vÒ hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé. + Rñi ro ph¸t hiÖn (DR): lµ rñi ro x¶y ra sai sãt träng yÕu trong tõng nghiÖp vô, tõng kho¶n môc trong b¸o c¸o tµi chÝnh khi tÝnh riªng rÏ hoÆc tÝnh gép mµ trong qu¸ tr×nh kiÓm to¸n, kiÓm to¸n viªn vµ c«ng ty kiÓm to¸n kh«ng ph¸t hiÖn ®îc. Møc ®é rñi ro ph¸t hiÖn phô thuéc trùc tiÕp vµo c¸c kiÓm tra chi tiÕt mµ kiÓm to¸n viªn thùc hiÖn. Trªn c¬ së ®¸nh gi¸ 3 lo¹i rñi ro trªn, kiÓm to¸n viªn sÏ x¸c ®Þnh ®îc rñi ro kiÓm to¸n mong muèn cho toµn bé b¸o c¸o tµi chÝnh theo c«ng thøc: AR = IR x CR x DR 12 Qua viÖc t×m hiÓu, ®¸nh gi¸ vÒ m«i trêng kinh doanh vµ hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé, kiÓm to¸n viªn ®a ra íc lîng ban ®Çu vÒ rñi ro tiÒm tµng vµ rñi ro kiÓm so¸t, t×m ®îc rñi ro ph¸t hiÖn hîp lý, cho phÐp kiÓm to¸n viªn thiÕt kÕ c¸c ph¬ng ph¸p vµ thñ tôc kiÓm to¸n cÇn thiÕt, nh»m thu thËp b»ng chøng ®Çy ®ñ vµ hiÖu lùc. - Mèi quan hÖ gi÷a träng yÕu vµ rñi ro kiÓm to¸n Theo ChuÈn mùc kiÓm to¸n ViÖt Nam sè 320, TÝnh träng yÕu trong kiÓm to¸n, ®· nªu: “Träng yÕu vµ møc ®é rñi ro kiÓm to¸n cã mèi quan hÖ ngîc chiÒu nhau , cã nghÜa lµ møc träng yÕu cµng cao th× rñi ro cµng thÊp vµ ngîc l¹i. Chuyªn gia kiÓm to¸n ph¶i quan t©m ®Õn mèi quan hÖ nµy khi x¸c ®Þnh néi dung lÞch tr×nh vµ ph¹m vi c¸c thñ tôc kiÓm to¸n ”. Do ®ã thùc hiÖn x¸c ®Þnh rñi ro, c¸c kiÓm to¸n viªn ph¶i dùa vµo ®¸nh gi¸ träng yÕu. 1.2.1.5 T×m hiÓu hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé vµ ®¸nh gi¸ rñi ro kiÓm so¸t ChuÈn mùc KiÓm to¸n ViÖt Nam sè 400, §¸nh gi¸ rñi ro vµ kiÓm so¸t néi bé, quy ®Þnh r»ng: “ KiÓm to¸n viªn ph¶i cã ®ñ hiÓu biÕt vÒ hÖ thèng kÕ to¸n vµ kiÓm so¸t néi bé cña kh¸ch hµng ®Ó lËp kÕ ho¹ch kiÓm to¸n vµ x©y dùng c¸ch tiÕp cËn cã hiÖu qu¶ ”. Do ®ã, nghiªn cøu hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé cña kh¸ch hµng vµ ®¸nh gi¸ rñi ro kiÓm so¸t lµ mét phÇn viÖc hÕt søc quan träng mµ kiÓm to¸n viªn ph¶i thùc hiÖn trong mét cuéc kiÓm to¸n. ViÖc nghiªn cøu nµy sÏ xuyªn suèt tõ nh÷ng ®¸nh gi¸ s¬ bé ban ®Çu khi chuÈn bÞ kiÓm to¸n ®Õn nh÷ng hiÓu biÕt cÆn kÏ vÒ hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé cña kh¸ch hµng khi lËp kÕ ho¹ch kiÓm to¸n. §iÒu ®ã sÏ gióp kiÓm to¸n viªn n¾m ®îc nhîc ®iÓm cña hÖ thèng, tËp trung thu thËp b»ng chøng còng nh x©y dùng ý kiÕn t vÊn cho kh¸ch hµng trong th qu¶n lý ë giai ®o¹n kÕt thóc kiÓm to¸n. Dùa vµo c¸c môc tiªu kiÓm so¸t vµ c¸c qu¸ tr×nh kiÓm so¸t ®Æc thï cña hÖ thèng kiÓm so¸t n«i bé, kiÓm to¸n viªn tiÕn hµnh xem xÐt, ®¸nh gi¸ nh÷ng thñ tôc kiÓm so¸t ®îc ¸p dông cho kho¶n môc trªn b¸o c¸o tµi chÝnh. Tõ ®ã ®a ra møc rñi ro kiÓm so¸t t¬ng øng cao, thÊp hay trung b×nh hay theo mét tû lÖ phÇn tr¨m. N¨m bíc ®Çu tiªn trªn gióp kiÓm to¸n viªn cã ®ñ c¨n cø lËp kÕ ho¹ch tæng qu¸t, tõ ®ã triÓn khai mét ch¬ng tr×nh kiÓm to¸n cã hiÖu qña vµ hiÖu lùc. 1.2.2 ThiÕt kÕ ch¬ng tr×nh kiÓm to¸n Ch¬ng tr×nh kiÓm to¸n lµ nh÷ng dù kiÕn chi tiÕt vÒ c¸c c«ng viÖc kiÓm to¸n cÇn thùc hiÖn, thêi gian hoµn thµnh vµ sù ph©n c«ng c«ng viÖc gi÷a c¸c kiÓm to¸n viªn còng nh dù kiÕn vÒ nh÷ng t liÖu, th«ng tin liªn quan cÇn sö 13 dông vµ thu thËp. Träng t©m cña ch¬ng tr×nh kiÓm to¸n lµ c¸c thñ tôc kiÓm to¸n cÇn thùc hiÖn ®èi víi tõng kho¶n môc hay bé phËn ®îc kiÓm to¸n. Ch¬ng tr×nh kiÓm to¸n ®îc thiÕt kÕ phï hîp sÏ gióp thùc hiÖn cuéc kiÓm to¸n mét c¸ch khoa häc, c¸c kiÓm to¸n viªn phèi hîp c«ng t¸c mét c¸ch th«ng suèt vµ hiÖu qu¶; chñ nhiÖm kiÓm to¸n dÔ dµng gi¸m s¸t, qu¶n lý cuéc kiÓm to¸n th«ng qua viÖc x¸c ®Þnh c¸c bíc c«ng viÖc ®îc thùc hiÖn. §ång thêi, ®©y còng lµ b»ng chøng ®Ó chøng minh c¸c thñ tôc kiÓm to¸n ®· thùc hiÖn, bëi v× th«ng thêng sau khi hoµn thµnh mét cuéc kiÓm to¸n, kiÓm to¸n viªn ký t¾t lªn ch¬ng tr×nh kiÓm to¸n g¾n víi thñ tôc kiÓm to¸n võa hoµn thµnh. Ch¬ng tr×nh kiÓm to¸n cña hÇu hÕt c¸c cuéc kiÓm to¸n ®îc thiÕt kÕ thµnh 3 phÇn: thñ tôc kiÓm tra hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé, thñ tôc ph©n tÝch, thñ tôc kiÓm tra chi tiÕt. 1.2.2.1. ThiÕt kÕ c¸c thñ tôc kiÓm tra hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé. §©y lµ h×nh thøc ®Ó kiÓm to¸n viªn thu thËp b»ng chøng vÒ tÝnh hiÖu qu¶ trong thiÕt kÕ vµ ho¹t ®éng cña hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé trong doanh nghiÖp. C¸c thñ tôc ®îc ¸p dông trong giai ®o¹n nµy gåm: pháng vÊn nh©n viªn cña c«ng ty kh¸ch hµng vÒ thiÕt kÕ vµ ho¹t ®éng cña kiÓm so¸t néi bé trong doanh nghiÖp, quan s¸t c¸c ho¹t ®éng liªn quan ®Õn kiÓm so¸t néi bé, kiÓm tra tµi liÖu nh chøng tõ sæ s¸ch vµ c¸c b¸o c¸o liªn quan. 1.2.2.2. ThiÕt kÕ c¸c thñ tôc ph©n tÝch. C¸c thñ tôc ph©n tÝch ®îc thiÕt kÕ ®Ó ®¸nh gi¸ tÝnh hîp lý chung cña c¸c sè d tµi kho¶n ®ang ®îc kiÓm to¸n. Trªn c¬ së kÕt qu¶ cña viÖc thùc hiªn c¸c thñ tôc ph©n tÝch ®ã, kiÓm to¸n viªn sÏ më réng hay thu hÑp c¸c thñ tôc kiÓm tra chi tiÕt. Trong giai ®o¹n thùc hiÖn kÕ ho¹ch kiÓm to¸n, quy tr×nh ph©n tÝch cßn bao hµm nh÷ng thñ tôc ph©n tÝch chi tiÕt ®èi víi sè d c¸c tµi kho¶n vµ ®îc thùc hµnh qua c¸c bíc sau: - X¸c ®Þnh sè d tµi kho¶n vµ sai sãt tiÒm tµng cÇn ®îc kiÓm tra. - TÝnh to¸n gi¸ trÞ íc tÝnh cu¶ tµi kho¶n cÇn ®îc kiÓm tra. - X¸c ®Þnh gi¸ trÞ chªnh lÖch cã thÓ chÊp nhËn ®îc - X¸c ®Þnh sè chÖnh lÖch träng yÕu cÇn ®îc kiÓm tra. - KiÓm tra sè chªnh lÖch träng yÕu. - §¸nh gi¸ kÕt qu¶ kiÓm tra. 1.2.2.3. ThiÕt kÕ c¸c thñ tôc kiÓm tra chi tiÕt §©y lµ thñ tôc ®îc thùc hiÖn ®Ó ®¸nh gi¸ vÒ ®é chÝnh x¸c cña viÖc ph¶n ¸nh c¸c sè d tµi kho¶n còng nh ghi nhËn c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh. Thñ tôc nµy thêng ®îc thùc hiÖn nh sau: + KiÓm to¸n viªn c¨n cø vµo kÕt qu¶ cña thö nghiÖm kiÓm so¸t vµ kÕt qu¶ cña thñ tôc ph©n tÝch ®Ó ph¸t hiÖn ph¹m vi thùc hiÖn cña kiÓm tra chi tiÕt. 14 + Ph©n tÝch sè d cña c¸c tµi kho¶n cÇn ®îc kiÓm tra chi tiÕt, ®èi chiÕu gi÷a c¸c tµi liÖu vµ sæ s¸ch víi nhau còng nh ®èi chiÕu víi c¸c tµi liÖu thu thËp ®îc tõ bªn thø ba. + §¸nh gi¸ kÕt qu¶ vµ x¸c ®Þnh sè d cuèi kú cña tõng tµi kho¶n. C¸c thñ tôc kiÓm to¸n trªn ®îc kÕt hîp víi nhau vµ s¾p xÕp theo mét ch¬ng tr×nh kiÓm to¸n. Ch¬ng tr×nh kiÓm to¸n thêng ®îc thiÕt kÕ cho tõng chu tr×nh hoÆc tõng kho¶n môc nh»m ®¸p øng môc tiªu kiÓm to¸n cña tõng cuéc kiÓm to¸n. Ch¬ng tr×nh kiÓm to¸n tèt sÏ cã nh÷ng chi phèi tÝch cùc ®Õn chÊt lîng vµ hiÖu qña cña cuéc kiÓm to¸n, bëi v× nã lµ tiÒn ®Ò v÷ng ch¾c ®Ó thùc hiÖn kiÓm to¸n. 1.3. Thùc hiÖn kiÓm to¸n. §©y lµ giai ®o¹n chÝnh trong quy tr×nh kiÓm to¸n. Thùc chÊt cña giai ®o¹n nµy lµ kiÓm to¸n viªn ¸p dông c¸c ph¬ng ph¸p kü thuËt nghiÖp vô ®· x¸c ®Þnh trong ch¬ng tr×nh kiÓm to¸n ®Ó thu thËp nh÷ng th«ng tin vµ tµi liÖu cÇn thiÕt lµm c¬ së cho nh÷ng ý kiÕn nhËn xÐt vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh. Trong thùc hiÖn kiÓm to¸n, ngêi ta ¸p dông 3 thñ tôc: thñ tôc kiÓm tra hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé (thñ tôc kiÓm so¸t), thñ tôc ph©n tÝch, thñ tôc kiÓm tra chi tiÕt. 1.3.1. Thùc hiÖn thñ tôc kiÓm tra hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé Môc ®Ých cña viÖc thùc hiÖn thñ tôc nµy lµ thu thËp b»ng chøng vÒ sù h÷u hiÖu cña c¸c quy chÕ vµ thñ tôc kiÓm so¸t ®Ó gi¶m bít c¸c thö nghiÖm c¬ b¶n trªn sè d vµ nghiÖp vô. C¸c b»ng chøng kiÓm to¸n ph¶i chøng minh sù ®Çy ®ñ vµ tÝnh hiÖu qu¶ cña hÖ thèng kÕ to¸n vµ hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé trªn hai ph¬ng diÖn: - HÖ thèng kÕ to¸n vµ hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé cña ®¬n vÞ ®îc thiÕt kÕ sao cho cã kh¶ n¨ng ng¨n ngõa, ph¸t hiÖn vµ söa ch÷a c¸c sai sãt träng yÕu. - HÖ thèng kÕ to¸n vµ hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé tån t¹i vµ ho¹t ®éng mét c¸ch h÷u hiÖu trong suèt niªn ®é kÕ to¸n. Thñ tôc kiÓm so¸t ®îc thùc hiÖn víi nh÷ng ph¬ng ph¸p kh¸c nhau tuú thuéc vµo tõng trêng hîp cô thÓ. C¸c ph¬ng ph¸p ®ã bao gåm: kiÓm tra tµi liÖu, pháng vÊn, thùc hiÖn l¹i, kiÓm tra tõ ®Çu ®Õn cuèi, kiÓm tra ngîc. ViÖc lùa chän ph¬ng ph¸p kiÓm tra chñ ®¹o ph¶i phï hîp víi lo¹i h×nh ho¹t ®éng cÇn kiÓm tra, ®ång thêi ph¶i cã sù phèi hîp ®ång bé gi÷a c¸c ph¬ng ph¸p. VÝ dô, ph¬ng ph¸p kiÓm tra tµi liÖu ®îc ¸p dông nÕu c¸c nghiÖp vô ®Ó l¹i c¸c “dÊu vÕt” trùc tiÕp trªn tµi liÖu nh c¸c ch÷ ký phª duyÖt, ho¸ ®¬n lu… NÕu thùc hiÖn mét ph¬ng ph¸p kü thuËt riªng lÎ thêng kh«ng cã hiÖu lùc vµ kh«ng ®¸p øng yªu cÇu ®Çy ®ñ, tin cËy cña c¸c b»ng chøng kiÓm to¸n. 1.3.2. Thùc hiÖn thñ tôc ph©n tÝch 15 Thñ tôc ph©n tÝch ®îc thùc hiÖn ®Ó ®¸nh gi¸ tÝnh hîp lý chung cña c¸c sè d tµi kho¶n ®ang ®îc kiÓm to¸n. Trªn c¬ së kÕt qu¶ ®ã, kiÓm to¸n viªn sÏ quyÕt ®Þnh më réng hay thu hÑp c¸c thñ tôc kiÓm tra chi tiÕt. ViÖc thùc hiÖn thñ tôc ph©n tÝch ®ßi hái nhiÒu sù ph¸n ®o¸n cña kiÓm to¸n viªn. Th«ng thêng thùc hiÖn thñ tôc ph©n tÝch ph¶i tr¶i qua c¸c giai ®o¹n chñ yÕu nh ®· tr×nh bµy trong phÇn thiÕt kÕ ch¬ng tr×nh kiÓm to¸n. 1.3.3. Thùc hiÖn thñ tôc kiÓm tra chi tiÕt KiÓm tra chi tiÕt lµ viÖc ¸p dông c¸c biÖn ph¸p kü thuËt cô thÓ cña tr¾c nghiÖm tin cËy thuéc tr¾c nghiÖm c«ng viÖc vµ tr¾c nghiÖm trùc tiÕp sè d ®Ó kiÓm to¸n tõng kho¶n môc hoÆc nghiÖp vô t¹o nªn sè d tµi kho¶n hay lo¹i nghiÖp vô. Qu¸ tr×nh thùc hiÖn gåm c¸c bíc c¬ b¶n sau: - LËp kÕ ho¹ch kiÓm tra chi tiÕt. - Lùa chän c¸c kho¶n môc ®Ó kiÓm tra chi tiÕt. - Lùa chän kho¶n môc chÝnh. - Thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p kü thuËt kiÓm tra chi tiÕt trªn c¸c kho¶n môc ®· chän. - §¸nh gi¸ kÕt qu¶ kiÓm tra chi tiÕt. - Xö lý chªnh lÖch kiÓm to¸n. ViÖc thùc hiÖn kiÓm to¸n ph¶i c¨n cø vµo ch¬ng tr×nh kiÓm to¸n ®· ®îc duyÖt. KiÓm to¸n viªn vËn dông hîp lý c¸c ph¬ng ph¸p kiÓm to¸n, kiÕn thøc vµ kinh nghiÖm kiÓm to¸n; thùc hiÖn c¸c thÈm quyÒn theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt ®Ó tiÕn hµnh kiÓm to¸n c¸c phÇn viÖc ®îc ph©n c«ng. Trong qu¸ tr×nh kiÓm to¸n, c¸c kiÓm to¸n viªn ph¶i ghi chÐp tËp hîp ®Çy ®ñ c¸c bíc c«ng viÖc ®· thùc hiÖn kÕt qu¶ cña tõng bíc vµo hå s¬ kiÓm to¸n, giÊy tê lµm viÖc. §©y lµ c«ng viÖc b¾t buéc nh»m môc ®Ých tÝch luü b»ng chøng kiÓm to¸n vµ lµ c¬ së ®Ó kiÓm so¸t chÊt lîng kiÓm to¸n. 1.3. KÕt thóc vµ lËp b¸o c¸o kiÓm to¸n. Sau khi hoµn thµnh c¸c c«ng viÖc kiÓm to¸n trong tõng phÇn hµnh, kiÓm to¸n viªn ph¶i tæng hîp c¸c kÕt qu¶ vµ c«ng bè b¸o c¸o kiÓm to¸n. Giai ®o¹n nµy gåm c¸c bíc xem xÐt ®¸nh gi¸ tríc khi lËp b¸o c¸o kiÓm to¸n, lËp vµ ph¸t hµnh b¸o c¸o kiÓm to¸n. 1.3.1. Xem xÐt ®¸nh gi¸ tríc khi lËp b¸o c¸o kiÓm to¸n. Tríc khi lËp b¸o c¸o kiÓm to¸n, kiÓm to¸n viªn cÇn tæng hîp c¸c kÕt qu¶ thu thËp vµ thùc hiÖn mét sè thö nghiÖm bæ sung cã tÝnh chÊt tæng qu¸t. Sù chuÈn bÞ nµy bao gåm xem xÐt c¸c kho¶n c«ng nî ngoµi dù kiÕn, c¸c sù kiÖn sau ngµy lËp b¸o c¸o tµi chÝnh, tÝnh ho¹t ®éng liªn tôc cña kh¸ch hµng vµ ®¸nh gi¸ tæng qu¸t vÒ kÕt qu¶ kiÓm to¸n. 1.3.1.1. Xem xÐt c¸c kho¶n c«ng nî ngoµi dù kiÕn. 16 Trong thùc tÕ, cã nh÷ng sù kiÖn ph¸t sinh trong n¨m cã thÓ dÉn ®Õn mét kho¶n c«ng nî hay thiÖt h¹i mµ cho ®Õn thêi ®iÓm kho¸ sæ vÉn cha thÓ x¸c ®Þnh liÖu cã thÓ ch¾c ch¾n x¶y ra hay kh«ng vµ sè tiÒn cô thÓ lµ bao nhiªu. Nh÷ng kho¶n c«ng nî hay thiÖt h¹i ®ã ®îc gäi lµ c«ng nî ngoµi dù kiÕn. C¸c ChuÈn mùc kÕ to¸n thêng yªu cÇu khai b¸o c¸c kho¶n c«ng nî ngoµi dù kiÕn träng yÕu trªn b¸o c¸o tµi chÝnh díi d¹ng chó thÝch. 1.3.1.2. Xem xÐt c¸c sù kiÖn sau ngµy lËp b¸o c¸o tµi chÝnh. PhÇn lín c«ng viÖc quan träng cña mét cuéc kiÓm to¸n ®îc tiÕn hµnh sau ngµy kho¸ sæ kÕ to¸n. Riªng tõ ngµy kÕt thóc niªn ®é cho ®Õn ngµy hoµn thµnh b¸o c¸o kiÓm to¸n cã thÓ x¶y ra nh÷ng nghiÖp vô hoÆc sù kiÖn liªn quan ®Õn viÖc ®¸nh gi¸ ho¹c khai b¸o trªn b¸o c¸o tµi chÝnh. V× vËy, kiÓm to¸n viªn cã tr¸ch nhiÖm so¸t xÐt l¹i c¸c xù kiÖn x¶y ra sau ngµy lËp b¸o c¸o tµi chÝnh ®Ó xem xÐt nh÷ng ¶nh hëng (nÕu cã) ®Õn c¸c b¸o c¸o ®ang ®îc kiÓm to¸n. Hai lo¹i sù kiÖn cÇn sù ®¸nh gi¸ cña kiÓm to¸n viªn lµ: - Nh÷ng sù kiÖn ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn b¸o c¸o tµi chÝnh vµ ph¶i ®iÒu chØnh l¹i b¸o c¸o tµi chÝnh. - Nh÷ng sù kiÖn kh«ng ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn b¸o c¸o tµi chÝnh nhng cÇn khai b¸o trªn ThuyÕt minh B¸o c¸o tµi chÝnh do tÝnh chÊt quan träng cña nã ®Ó tr¸nh sù hiÓu lÇm cho nh÷ng ngêi sö dông b¸o c¸o tµi chÝnh. 1.3.1.3. Xem tÝnh ho¹t ®éng liªn tôc cña kh¸ch hµng. Khi lËp kÕ ho¹ch kiÓm to¸n, thùc hiÖn c¸c thñ tôc kiÓm to¸n, còng nh khi ®¸nh gi¸ vµ th«ng b¸o kÕt luËn cña m×nh, kiÓm to¸n viªn lu«n ph¶i c©n nh¾c ®Õn tÝnh ho¹t ®éng liªn tôc cña doanh nghiÖp. Theo ChuÈn mùc kiÓm to¸n quèc tÕ sè 570, “Mét doanh nghiÖp ®îc coi lµ ®ang ho¹t ®éng liªntôc khi nã tiÕp tôc ho¹t ®éng cho mét t¬ng lai ®Þnh tríc. Ngêi ta quan niÖm r»ng doanh nghiÖp kh«ng cã ý ®Þnh vµ còng kh«ng cÇn ph¶i gi¶i t¸n hoÆc qu¸ thu hÑp quy m« ho¹t ®éng cña m×nh”. §Ó hiÓu râ vÊn ®Ò nµy, ta ph¶i xem xÐt c¸c dÊu hiÖu cña doanh nghiÖp: - DÊu hiÖu vÒ tµi chÝnh nh lç kinh doanh lín, kh«ng thÓ tr¶ c¸c chñ nî ng¾n h¹n, c¸c tû suÊt tµi chÝnh cho dÊu hiÖu xÊu, khã kh¨n trong ®¸p øng c¸c yªu cÇu hîp ®ång vay… - DÊu hiÖu vÒ c¸c ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ nh mÊt mét thÞ trêng quan träng, mÊt mét nhµ cung cÊp chÝnh, rèi lo¹n trong c«ng ty,… - C¸c dÊu hiÖu kh¸c nh kh«ng tu©n thñ c¸c quy ®Þnh ghi trong ®iÒu lÖ, nh÷ng vô kiÖn ®ang diÔn ra cã thÓ cã kÕt qña ¶nh hëng xÊu ®Õn sù tån t¹i cña doanh nghiÖp. Trong nh÷ng trêng hîp nghi ngê vÒ tÝnh liªn tôc ho¹t ®éng kinh doanh, kiÓm to¸n viªn ph¶i thu thËp c¸c b»ng chøng ®ñ vµ thÝch hîp ®Ó ®¶m b¶o mét 17 c¸ch tho¶ ®¸ng kh¶ n¨ng tiÕp tôc ho¹t ®éng kinh doanh trong mét t¬ng lai gÇn cña ®¬n vÞ. 1.3.1.4. §¸nh gi¸ tæng qu¸t kÕt qu¶ kiÓm to¸n. Tríc khi tiÕn hµnh lËp B¸o c¸o kiÓm to¸n, kiÓm to¸n viªn ph¶i ®¸nh gi¸ tæng qu¸t c¸c kÕt qu¶ thu thËp ®îc nh»m so¸t xÐt l¹i toµn bé cuéc kiÓm to¸n. ChuÈn mùc kiÓm to¸n quèc tÕ còng nh ChuÈn mùc kiÓm to¸n ViÖt Nam sè 700, B¸o c¸o kiÓm to¸n vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh, quy ®Þnh: “kiÓm to¸n viªn ph¶i so¸t xÐt vµ ®¸nh gi¸ l¹i nh÷ng kÕt luËn rót ra tõ c¸c b»ng chøng kiÓm to¸n thu thËp ®îc vµ vËn dông nh÷ng kÕt luËn nµy ®Ó lµm c¨n cø cho ý kiÕn cña m×nh vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh cña ®¬n vÞ ®îc kiÓm to¸n”. ViÖc ®¸nh gi¸ nµy thêng do c¸c kiÓm to¸n viªn cao cÊp ®¶m nhiÖm vµ bao gåm c¸c mÆt: - §¸nh gi¸ tÝnh ®ång bé vµ s¸t thùc cña c¸c b»ng chøng thu thËp ®îc ®èi víi tõng phÇn hµnh th«ng qua viÖc ¸p dông mét sè thñ tôc ph©n tÝch. - §¸nh gi¸ sù ®Çy ®ñ cña b»ng chøng nh»m phôc vô cho viÖc ra quyÕt ®Þnh cña kiÓm to¸n viªn. - §¸nh gi¸ sù tæng hîp c¸c sai sãt ph¸t hiÖn ®îc nh»m nhËn biÕt ®îc tæng møc sai sãt cña tÊt c¶ c¸c kho¶n môc trªn b¸o c¸o tµi chÝnh phôc vô cho môc ®Ých ®a ra ý kiÕn. - Rµ so¸t l¹i hå s¬ kiÓm to¸n ®Ó ®¸nh gi¸ c«ng viÖc cña kiÓm to¸n viªn vµ kiÓm tra viÖc tu©n thñ c¸c ChuÈn mùc kiÓm to¸n trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn, kh¾c phôc nh÷ng xÐt ®o¸n thiªn lÖch cña kiÓm to¸n viªn. - Xem xÐt th gi¶i tr×nh cña ban gi¸m ®èc kh¸ch hµng nh»m gi¶i ®¸p nh÷ng thiÕt sãt vµ tån t¹i cña ®¬n vÞ. - KiÓm tra l¹i c¸c khai b¸o trªn b¸o c¸o tµi chÝnh ®Ó ®¶m b¶o sù tu©n thñ c¸c ChuÈn mùc kÕ to¸n ®· quy ®Þnh. - Xem xÐt c¸c th«ng tin kh¸c trong b¸o c¸o tµi chÝnh cña ®¬n vÞ ®Ó ph¸t hiÖn nh÷ng bÊt hîp lý trong c¸c b¸o c¸o nµy víi c¸c quy ®Þnh tµi chÝnh hiÖn hµnh. 1.3.2. LËp vµ c«ng bè b¸o c¸o kiÓm to¸n. Kh©u cuèi cïng cña qu¸ tr×nh kiÓm to¸n lµ lËp vµ ph¸t hµnh b¸o c¸o kiÓm to¸n vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh. B¸o c¸o kiÓm to¸n vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh thùc chÊt lµ mét b¶n th«ng b¸o vÒ kÕt qu¶ cuéc kiÓm to¸n cho ngêi sö dông b¸o c¸o tµi chÝnh.Theo ChuÈn mùc kiÓm to¸n ViÖt Nam sè 700: “B¸o c¸o kiÓm to¸n vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh lµ laäi b¸o c¸o b»ng v¨n b¶n do kiÓm to¸n viªn ®éc lËp c«ng bè ®Ó nªu râ ý kiÕn chÝnh thøc cña m×nh vÒ B¸o c¸o tµi chÝnh cña mét ®¬n vÞ ®· ®îc kiÓm to¸n”. §èi víi ho¹t ®éng kiÓm to¸n, b¸o c¸o kiÓm to¸n võa lµ s¶n phÈm kÕt tinh cña qu¸ tr×nh lµm viÖc, võa lµ c¬ së ®Ó x¸c ®Þnh tr¸ch nhiÖm ph¸p lý vµ tr¸ch nhiÖm nghÒ nghiÖp cña kiÓm to¸n viªn. §èi víi ngêi sö dông b¸o c¸o tµi 18 chÝnh, b¸o c¸o kiÓm to¸n lµ c¨n cø ®Ó hä ®¸nh gi¸ c¸c th«ng tin vµ ®a ra c¸c quyÕt ®Þnh kinh tÕ ®óng ®¾n, hiÖu qña trong mèi quan hÖ kinh tÕ ®èi víi ®¬n vÞ cã b¸o c¸o tµi chÝnh nµy. 1.3.2.1. C¸c yÕu tè c¬ b¶n cña mét b¸o c¸o kiÓm to¸n. Theo ChuÈn mùc kiÓm to¸n ViÖt Nam sè 700, b¸o c¸o kiÓm to¸n vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh gåm c¸c yÕu tè c¬ b¶n vµ ®îc tr×nh bµy theo thø tù sau: a) Tªn vµ ®Þa chØ cña c«ng ty kiÓm to¸n. b) Sè hiÖu b¸o c¸o kiÓm to¸n vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh. c) Tiªu ®Ò b¸o c¸o kiÓm to¸n vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh. d) Ngêi nhËn b¸o c¸o kiÓm to¸n vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh. e) Më ®Çu cña b¸o c¸o kiÓm to¸n vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh: - Nªu ®èi tîng cña cuéc kiÓm to¸n vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh. - Nªu tr¸ch nhiÖm cña Gi¸m ®èc ®¬n vÞ ®îc kiÓm to¸n, tr¸ch nhiÖm cña kiÓm to¸n viªn vµ c«ng ty kiÓm to¸n . f) Ph¹m vi vµ c¨n cø thùc hiÖn cuéc kiÓm to¸n. - Nªu ChuÈn mùc kiÓm to¸n ®· ¸p dông ®Ó thùc hiÖn cuéc kiÓm to¸n. - Nªu nh÷ng c«ng viÖc vµ thñ tôc kiÓm to¸n mµ kiÓm to¸n viªn ®· thùc hiÖn. g) ý kiÕn cña kiÓm to¸n viªn vµ c«ng ty kiÓm to¸n vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh ®· ®îc kiÓm to¸n. h) §Þa ®iÓm vµ thêi gian lËp b¸o c¸o kiÓm to¸n vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh. i) Ch÷ ký vµ ®ãng dÊu . B¸o c¸o kiÓm to¸n ph¶i ®îc tr×nh bµy nhÊt qu¸n vÒ h×nh thøc vµ kÕt cÊu ®Ó ngêi ®äc hiÓu thèng nhÊt vµ dÔ nhËn biÕt khi cã tÝnh huèng bÊt thêng xÈy ra. 1.3.2.2. C¸c lo¹i ý kiÕn cña kiÓm to¸n viªn vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh. B¸o c¸o kiÓm to¸n vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh ph¶i nªu râ ý kiÕn cña kiÓm to¸n viªn vÒ c¸c b¸o c¸o tµi chÝnh ®· thùc hiÖn kiÓm to¸n trªn hai ph¬ng diÖn: Ph¶n ¸nh trung thùc, hîp lý trªn c¸c khÝa c¹nh träng yÕu c¸c th«ng tin ®Þnh lîng cña b¸o b¸o tµi chÝnh vÒ thùc tr¹ng tµi chÝnh, kÕt qu¶ kinh doanh vµ viÖc tu©n thñ c¸c chuÈn mùc vµ chÕ ®é kÕt to¸n hiÖn hµnh còng nh viÖc tu©n thñ c¸c quy ®Þnh ph¸p lý cã liªn quan ®Õn ho¹t ®éng ®¬n vÞ ®îc kiÓm to¸n. Tuú théc vµo kÕt qu¶ cña cuéc kiÓm to¸n, kiÓm to¸n viªn cã thÓ ®a ra mét trong bèn lo¹i ý kiÕn sau ®©y: - ý kiÕn chÊp nhËn toµn phÇn: ý kiÕn nµy ®îc ®a ra khi kiÓm to¸n viªn cho r»ng b¸o c¸o tµi chÝnh ®· ph¶n ¸nh trung thùc vµ hîp lý trªn c¸c khÝa c¹nh träng yÕu t×nh h×nh tµi chÝnh cña ®¬n vÞ ®îc kiÓm to¸n, phï hîp víi ChuÈn mùc vµ chÕ ®é kÕ to¸n hiÖn hµnh. ý kiÕn chÊp nhËn toµn phÇn cã nghÜa lµ b¸o c¸o tµi chÝnh cã thÓ cã nh÷ng sai sãt nhng nh÷ng sai sãt ®ã kh«ng träng yÕu. 19 - ý kiÕn chÊp nhËn tõng phÇn: ý kiÕn nµy ®îc tr×nh bµy trong trêng hîp kiÓm to¸n viªn vµ c«ng ty kiÓm to¸n cho r»ng b¸o c¸o tµi chÝnh chØ ph¶n ¸nh trung thùc vµ hîp lý trªn c¸c khÝa c¹nh träng yÕu t×nh h×nh tµi chÝnh cña ®¬n vÞ, nÕu kh«ng bÞ ¶nh hëng bëi yÕu tè tuú thuéc mµ kiÓm to¸n viªn ®· nªu ra trong b¸o c¸o kiÓm to¸n vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh. §iÒu nµy còng cã nghÜa lµ nÕu c¸c yÕu tè do kiÓm to¸n viªn ®a ra cã ¶nh hëng träng yÕu ®Õn b¸o c¸o tµi chÝnh th× b¸o c¸o tµi chÝnh ®ã ®· kh«ng ph¶n ¸nh trung thùc vµ hîp lý trªn c¸c khÝa c¹nh träng yÕu. - ý kiÕn tõ chèi: ý kiÕn nµy ®îc ®a ra trong tr¬ng hîp hËu qu¶ cña viÖc giíi h¹n ph¹m vi kiÓm to¸n lµ quan träng hoÆc thiÕu th«ng tin liªn quan ®Õn mét sè lîng lín c¸c kho¶n môc tíi møc kiÓm to¸n viªn kh«ng thÓ thu thËp ®Çy ®ñ vµ thÝch hîp c¸c b»ng chøng kiÓm to¸n cã thÓ cho ý kiÕn vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh. - ý kiÕn kh«ng chÊp nhËn: ý kiÕn nµy ®îc ®a ra trong trêng hîp c¸c vÊn ®Ò kh«ng thèng nhÊt víi gi¸m ®èc lµ quan träng hoÆc liªn quan ®Õn sè lîng lín c¸c kho¶n môc ®Õn møc ®é mµ kiÓm to¸n viªn cho r»ng ý kiÕn chÊp nhËn tõng phÇn lµ cha ®ñ ®Ó thÓ hiÖn tÝnh chÊt vµ møc ®é sai sãt träng yÕu cña b¸o c¸o tµi chÝnh. Mçi khi kiÓm to¸n viªn ®a ra ý kiÕn kh«ng ph¶i lµ ý kiÕn chÊp nhËnh toµn phÇn th× ph¶i m« t¶ râ rµng trong b¸o c¸o kiÓm to¸n vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh tÊt c¶ nh÷ng lý do chñ yÕu dÉn ®Õn ý kiÕn ®ã vµ ®Þnh lîng (nÕu ®îc) nh÷ng ¶nh hëng ®Õn b¸o c¸o tµi chÝnh. Nh vËy, b¸o c¸o kiÓm to¸n lµ h×nh thøc thÓ hiÖn chøc n¨ng x¸c minh vµ bµy tá ý kiÕn phôc vô yªu cÇu cña ngêi quan t©m vµ cã thÓ cã nhiÒu t×nh huèng cô thÓ. KÕt thóc cuéc kiÓm to¸n , b¸o c¸o kiÓm to¸n ®îc c«ng bè theo ®óng ®iÒu kho¶n hîp ®ång vµ c«ng ty kiÓm to¸n ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng tiÕp tôc thùc hiÖn kiÓm to¸n cho n¨m sau, tiÕn hµnh liªn l¹c thêng xuyªn víi kh¸ch hµng, cËp nhËt vµ bæ sung th«ng tin vÒ kh¸ch hµng. 20
- Xem thêm -