Công tác hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại công ty cổ phần xây dựng

  • Số trang: 75 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 11 |
  • Lượt tải: 0
hoanggiang80

Đã đăng 24000 tài liệu

Mô tả:

1 Lêi më ®Çu Trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ níc ta ®ang ph¸t triÓn theo c¬ chÕ thÞ trêng, c¸c doanh nghiÖp dï lµ doanh nghiÖp Nhµ níc hay doanh nghiÖp thµnh lËp theo LuËt doanh nghiÖp ®Òu ph¶i tù h¹ch to¸n lÊy thu nhËp ®Ó bï ®¾p chi phÝ. HiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh lµ vÊn ®Ò sèng cßn cña tÊt c¶ c¸c doanh nghiÖp nãi chung vµ doanh nghiÖp x©y dùng c¬ b¶n nãi riªng. Song trªn thùc tÕ, tØ lÖ thÊt tho¸t vèn ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n cßn t¬ng ®èi cao do cha qu¶n lý tèt chi phÝ. Chi phÝ s¶n xuÊt lµ yÕu tè ®Çu vµo cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh cã ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh. Do ®ã c«ng t¸c h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ph¶i lu«n ®îc coi träng ®óng møc. Sau h¬n ba th¸ng thùc tËp t¹i C«ng ty cæ phÇn X©y dùng sè 2 Yªn B¸i, em ®· nhËn thÊy ®îc tÇm quan träng cña c«ng t¸c h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong doanh nghiÖp. §©y lµ mét chØ tiªu chÊt lîng quan träng trong kinh doanh, qua ®ã cã thÓ ®¸nh gi¸ ®îc tr×nh ®é qu¶n lý kinh doanh, t×nh h×nh sö dông vèn cña doanh nghiÖp vµ lµ mét c«ng cô h÷u hiÖu ®Ó nhµ qu¶n lý thùc hiÖn ®¸nh gi¸, ph©n tÝch c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh t×m ra c¸c mÆt m¹nh, mÆt yÕu ®Ó cã ph¬ng híng, biÖn ph¸p ph¸t huy nh÷ng ®iÓm m¹nh, vµ h¹n chÕ, kh¾c phôc nh÷ng ®iÓm yÕu. NhËn thøc ®îc tÇm quan träng cña c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, em ®· hoµn thµnh LuËn v¨n tèt nghiÖp víi ®Ò tµi: "C«ng t¸c h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p t¹i C«ng ty cæ phÇn X©y dùng sè 2 Yªn B¸i". Ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn, luËn v¨n gåm 3 phÇn chÝnh: PhÇn I: Lý luËn chung vÒ c«ng t¸c h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong doanh nghiÖp x©y l¾p. PhÇn II: Thùc tr¹ng c«ng t¸c h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i C«ng ty cæ phÇn X©y dùng sè 2. PhÇn III: Mét sè kiÕn nghÞ nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i C«ng ty cæ phÇn X©y dùng sè 2. 2 PhÇn i Lý luËn chung vÒ h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong doanh nghiÖp x©y l¾p. I. §Æc ®iÓm ho¹t ®éng kinh doanh x©y l¾p cã ¶nh hëng ®Õn c«ng t¸c h¹ch to¸n kÕ to¸n. X©y dùng c¬ b¶n lµ ngµnh s¶n xuÊt vËt chÊt mang tÝnh chÊt c«ng nghiÖp cã vai trß quan träng trong nÒn kinh tÕ quèc d©n. S¶n phÈm x©y l¾p cã ®Æc ®iÓm riªng biÖt kh¸c víi ngµnh s¶n xuÊt kh¸c vµ cã ¶nh hëng ®Õn tæ chøc kÕ to¸n. S¶n phÈm x©y l¾p lµ nh÷ng c«ng tr×nh x©y dùng, vËt kiÕn tróc … cã quy m« lín, kÕt cÊu phøc t¹p, thêi gian kÐo dµi… ®ßi hái ph¶i lËp dù to¸n, mua b¶o hiÓm ®Ó gi¶m bít rñi ro. Ngoµi ra s¶n phÈm x©y l¾p ®îc tiªu thô theo gi¸ dù to¸n hoÆc gi¸ tho¶ thuËn gi÷a ®¬n vÞ nhËn thÇu vµ giao thÇu nªn tÝnh chÊt hµng ho¸ cña s¶n phÈm thÓ hiÖn kh«ng râ. S¶n phÈm x©y l¾p cè ®Þnh t¹i n¬i s¶n xuÊt, cßn c¸c ®iÒu kiÖn ®Ó s¶n xuÊt ph¶i di chuyÓn theo ®Þa ®iÓm ®Æt s¶n phÈm lµm cho c«ng t¸c qu¶n lý sö dông vµ h¹ch to¸n tµi s¶n, vËt t rÊt phøc t¹p. Qu¸ tr×nh thi c«ng c«ng tr×nh thêng ®îc chia thµnh nhiÒu giai ®o¹n, nhiÒu c«ng viÖc kh¸c nhau, ®ßi hái ph¶i ®îc gi¸m s¸t chÆt chÏ, ®¶m b¶o chÊt lîng c«ng tr×nh vµ h¹ch to¸n ®Þnh kú khèi lîng c«ng viÖc hoµn thµnh. V× vËy, ®Ó phôc vô cho c«ng t¸c qu¶n lý vµ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp x©y l¾p, c«ng t¸c h¹ch to¸n kÕ to¸n ph¶i ®îc tæ chøc mét c¸ch phï hîp víi ®Æc ®iÓm cña ngµnh x©y dùng c¬ b¶n, thùc hiÖn nghiªm tóc chÕ ®é kÕ to¸n do Nhµ níc ban hµnh. II. Chi phÝ s¶n xuÊt trong ®¬n vÞ x©y l¾p 1. Kh¸i niÖm, b¶n chÊt cña chi phÝ s¶n xuÊt. Trong doanh nghiÖp x©y l¾p, qu¸ tr×nh s¶n xuÊt lµ qu¸ tr×nh vËn ®éng vµ tiªu hao c¸c yÕu tè c¬ b¶n ®Ó t¹o nªn c¸c s¶n phÈm x©y dùng. C¸c yÕu tè c¬ b¶n trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt x©y l¾p bao gåm: T liÖu lao ®éng, ®èi tîng lao ®éng vµ søc lao ®éng. Nh vËy, ®Ó tiÕn hµnh s¶n phÈm x©y l¾p, doanh nghiÖp ph¶i bá ra chi phÝ vÒ thï 3 lao lao ®éng, vÒ t liÖu lao ®éng vµ ®èi tîng lao ®éng ®îc gäi chung lµ chi phÝ s¶n xuÊt. VËy chi phÝ s¶n xuÊt trong doanh nghiÖp x©y l¾p lµ toµn bé nh÷ng chi phÝ vÒ lao ®éng sèng, lao ®éng vËt ho¸ trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm cña doanh nghiÖp. 2. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt. 2.1 Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt theo yÕu tè. Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy, c¨n cø vµo néi dung kinh tÕ vµ tÝnh chÊt cña chi phÝ s¶n xuÊt kh¸c nhau ®Ó s¾p xÕp, ph©n lo¹i. Nh÷ng chi phÝ s¶n xuÊt cã cïng mét néi dung kinh tÕ ®îc s¾p xÕp chung vµo mét yÕu tè mµ kh«ng ph©n biÖt chi phÝ ®ã ph¸t sinh tõ lÜnh vùc ho¹t ®éng s¶n xuÊt nµo. V× vËy, c¸ch ph©n lo¹i nµy cßn ®îc gäi lµ c¸ch ph©n lo¹i theo yÕu tè. C¸c yÕu tè ®ã lµ: - YÕu tè nguyªn liÖu, vËt liÖu, ®éng lùc: Bao gåm toµn bé gi¸ trÞ nguyªn vËt liÖu chÝnh, vËt liÖu phô, phô tïng thay thÕ, c«ng cô, dông cô,... sö dông vµo s¶n xuÊt kinh doanh x©y l¾p (lo¹i trõ gi¸ trÞ vËt liÖu dïng kh«ng hÕt nhËp kho vµ phÕ liÖu thu håi). - YÕu tè tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n phô cÊp theo l¬ng: Ph¶n ¸nh tæng sè tiÒn l¬ng vµ phô cÊp mang tÝnh chÊt l¬ng ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn chøc. - YÕu tè b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ, kinh phÝ c«ng ®oµn: C¸c kho¶n nµy ®îc trÝch theo tû lÖ quy ®Þnh trªn tæng sè tiÒn l¬ng vµ phô cÊp l¬ng ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn chøc. - YÕu tè khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh: Gåm toµn bé sè tiÒn khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh ph¶i trÝch trong kú cho tÊt c¶ tµi s¶n cè ®Þnh sö dông cho s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp. - YÕu tè chi phÝ dÞch vô mua ngoµi: Lµ toµn bé sè tiÒn mµ doanh nghiÖp chi tr¶ cho c¸c nhµ cung cÊp vÒ c¸c dÞch vô mua ngoµi nh: tiÒn ®iÖn, tiÒn níc, tiÒn ®iÖn tho¹i,… phôc vô cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp. - YÕu tè chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn: Bao gåm toµn bé c¸c chi phÝ dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt ngoµi c¸c yÕu tè ®· kÓ trªn nh chi phÝ tiÕp kh¸ch, qu¶ng c¸o, c¸c lo¹i thuÕ,… ViÖc ph©n lo¹i chi phÝ theo tiªu thøc nµy cã t¸c dông thiÕt thùc ®èi víi c«ng t¸c kÕ to¸n còng nh trong c«ng t¸c qu¶n lý chi phÝ s¶n xuÊt, nã cho biÕt tû träng cña tõng yÕu tè chi phÝ s¶n xuÊt ®Ó ph©n tÝch t×nh h×nh thùc hiÖn dù to¸n chi phÝ s¶n xuÊt, lµm tµi liÖu tham kh¶o ®Ó lËp dù to¸n chi phÝ s¶n xuÊt, lËp kÕ ho¹ch cung øng vËt t,…. 2.2 Ph©n lo¹i theo kho¶n môc chi phÝ. 4 Theo tiªu thøc ph©n lo¹i nµy, c¨n cø vµo môc ®Ých vµ c«ng dông cña chi phÝ trong s¶n xuÊt ®Ó chia ra c¸c kho¶n môc chi phÝ kh¸c nhau, mçi kho¶n môc chi phÝ bao gåm nh÷ng chi phÝ cã cïng môc ®Ých vµ c«ng dông, kh«ng ph©n biÖt chi phÝ cã néi dung, tÝnh chÊt kinh tÕ nh thÕ nµo. Toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt ®îc ph©n thµnh c¸c kho¶n môc chi phÝ sau: - Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp: Lµ chi phÝ cña c¸c vËt liÖu chÝnh, vËt liÖu phô, vËt kÕt cÊu, gi¸ trÞ thiÕt bÞ kÌm theo vËt kiÕn tróc … cÇn thiÕt ®Ó tham gia cÊu thµnh thùc thÓ s¶n phÈm x©y l¾p. - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp: Lµ nh÷ng chi phÝ vÒ tiÒn l¬ng chÝnh, l¬ng phô, phô cÊp l¬ng cña c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt ra s¶n phÈm x©y l¾p, kh«ng tÝnh vµo kho¶n môc nµy sè tiÒn c«ng vµ c¸c kho¶n trÝch b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ, kinh phÝ c«ng ®oµn cña c«ng nh©n trùc tiÕp x©y l¾p. - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng: Lµ chi phÝ cho c¸c m¸y thi c«ng nh»m thùc hiÖn khèi lîng c«ng t¸c x©y l¾p b»ng m¸y. - Chi phÝ s¶n xuÊt chung: Lµ nh÷ng chi phÝ dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt chung ë c¸c ®éi, c«ng trêng x©y dùng nh: l¬ng nh©n viªn qu¶n lý ®éi, c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng cña nh©n viªn qu¶n lý ®éi vµ c«ng nh©n trùc tiÕp x©y l¾p, chi phÝ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh, chi phÝ dÞch vô mua ngoµi,… Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt theo tiªu thøc nµy cã t¸c dông phôc vô cho yªu cÇu qu¶n lý chi phÝ s¶n xuÊt theo ®Þnh møc, cung cÊp sè liÖu cho c«ng t¸c tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, ph©n tÝch t×nh h×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch gi¸ thµnh, lµm tµi liÖu tham kh¶o ®Ó lËp ®Þnh møc chi phÝ s¶n xuÊt vµ lËp kÕ ho¹ch gi¸ thµnh s¶n phÈm cho kú sau. 2.3 Ph©n lo¹i chi phÝ theo mèi quan hÖ gi÷a chi phÝ s¶n xuÊt víi khèi lîng c«ng viÖc, s¶n phÈm hoµn thµnh. §Ó thuËn lîi cho viÖc lËp kÕ ho¹ch vµ kiÓm tra chi phÝ, ®ång thêi lµm c¨n cø ®Ó ®Ò ra c¸c quyÕt ®Þnh kinh doanh, toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh l¹i ®îc ph©n theo quan hÖ víi khèi lîng c«ng viÖc hoµn thµnh. Theo c¸ch nµy chi phÝ ®îc chia thµnh biÕn phÝ vµ ®Þnh phÝ: - BiÕn phÝ (chi phÝ kh¶ biÕn): Lµ c¸c kho¶n chi phÝ thay ®æi vÒ tæng sè so víi khèi lîng c«ng viÖc hoµn thµnh. Trong thùc tÕ, nh÷ng chi phÝ thuéc lo¹i nµy thêng lµ chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp, tiÒn l¬ng c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt, … Chi phÝ kh¶ biÕn t¨ng lªn vÒ tæng sè khi sè lîng s¶n phÈm s¶n xuÊt ra t¨ng lªn nhng nÕu tÝnh cho mét ®¬n vÞ s¶n phÈm th× chi phÝ nµy gÇn nh kh«ng ®æi. - §Þnh phÝ (chi phÝ bÊt biÕn): Lµ nh÷ng chi phÝ kh«ng thay ®æi vÒ tæng sè khi khèi lîng c«ng viÖc hoµn thµnh thay ®æi trong mét ph¹m vi nhÊt ®Þnh. Nh÷ng chi phÝ thuéc lo¹i nµy thêng lµ chi phÝ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh, tiÒn l¬ng cña nh©n viªn qu¶n lý, tiÒn thuª nhµ xëng, … 5 - Chi phÝ hçn hîp: Lµ chi phÝ bao gåm c¶ c¸c yÕu tè cña chi phÝ kh¶ biÕn vµ chi phÝ bÊt biÕn. Thuéc chi phÝ nµy cã c¸c chi phÝ nh: chi phÝ ®iÖn tho¹i, chi phÝ söa ch÷a thêng xuyªn tµi s¶n cè ®Þnh,… Ngoµi c¸c c¸ch ph©n lo¹i trªn th× cã thÓ ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt theo mèi quan hÖ chi phÝ s¶n xuÊt vµ ®èi tîng tËp hîp chi phÝ (chi phÝ trùc tiÕp, chi phÝ gi¸n tiÕp), ph©n lo¹i theo chøc n¨ng chi phÝ trong s¶n xuÊt kinh doanh (chi phÝ s¶n xuÊt, chi phÝ b¸n hµng, chi phÝ qu¶n lý). Nh vËy, cã thÓ nãi mçi c¸ch ph©n lo¹i chi phÝ ®Òu cã nh÷ng t¸c dông nhÊt ®Þnh trong c«ng t¸c qu¶n lý, h¹ch to¸n chi phÝ ë doanh nghiÖp. 3. §èi tîng vµ ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt. 3.1 §èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt: §èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt lµ ph¹m vi, giíi h¹n mµ chi phÝ s¶n xuÊt cÇn ph¶i tËp hîp nh»m ®¸p ønh yªu cÇu kiÓm tra, gi¸m s¸t chi phÝ vµ yªu cÇu tÝnh gi¸ thµnh. ViÖc x¸c ®Þnh chi phÝ s¶n xuÊt lµ kh©u ®Çu tiªn cÇn thiÕt cña kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt. Cã x¸c ®Þnh ®óng ®¾n ®èi tîng kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt míi gióp cho doanh nghiÖp tæ chøc tèt nhÊt c«ng viÖc kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ. §Ó x¸c ®Þnh ®èi tîng kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt, tríc hÕt ph¶i c¨n cø vµo ®Æc ®iÓm vµ c«ng dông chi phÝ trong s¶n xuÊt. ë doanh nghiÖp x©y l¾p, tïy theo c¬ cÊu tæ chøc s¶n xuÊt, yªu cÇu vµ tr×nh ®é qu¶n lý s¶n xuÊt kinh doanh mµ ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ cã thÓ lµ h¹ng môc c«ng tr×nh, c¸c giai ®o¹n c«ng viÖc cña h¹ng môc c«ng tr×nh, hoÆc nhãm c¸c h¹ng môc c«ng tr×nh…, tõ ®ã x¸c ®Þnh ph ¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt. 3.2 Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt lµ mét ph¬ng ph¸p hay hÖ thèng c¸c ph¬ng ph¸p ®îc sö dông ®Ó tËp hîp vµ ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt trong ph¹m vi giíi h¹n cña ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ.  Ph¬ng ph¸p trùc tiÕp: C¸c chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh liªn quan ®Õn ®èi tîng nµo (c«ng tr×nh hay h¹ng môc c«ng tr×nh…) th× h¹ch to¸n trùc tiÕp cho ®èi t îng ®ã. Ph¬ng ph¸p nµy chØ ¸p dông ®îc khi chi phÝ cã thÓ tËp hîp trùc tiÕp cho ®èi tîng chÞu phÝ.  Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n theo ®¬n ®Æt hµng: Toµn bé c¸c chi phÝ ph¸t sinh ®Õn ®¬n ®Æt hµng nµo th× ®îc h¹ch to¸n tËp hîp riªng cho ®¬n ®Æt hµng ®ã. Khi ®¬n ®Æt hµng hoµn thµnh th× ®îc h¹ch to¸n tËp hîp riªng cho ®¬n ®Æt hµng ®ã. Khi ®¬n ®Æt hµng hoµn thµnh th× tæng sè chi phÝ ph¸t sinh tõ khi khëi c«ng ®Õn khi hoµn thµnh ®îc h¹ch to¸n riªng theo ®¬n ®Æt hµng ®ã lµ gi¸ thµnh thùc tÕ cña ®¬n ®Æt hµng. 6  Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n theo tõng bé phËn x©y l¾p: C¸c bé phËn s¶n xuÊt x©y l¾p nh c«ng trêng cña c¸c ®éi, tæ thi c«ng thêng thùc hiÖn theo ph¬ng ph¸p nµy. Theo ph¬ng ph¸p nµy, c¸c ®éi cã thÓ nhËn kho¸n mét khèi lîng x©y l¾p nhÊt ®Þnh theo hîp ®ång kho¸n gän. Do ®ã, viÖc h¹ch to¸n chi phÝ ph¸t sinh theo tõng bé phËn s¶n xuÊt phï hîp víi gi¸ kho¸n khèi lîng x©y l¾p ®· thùc hiÖn trong kú. III. TÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p 1. Kh¸i niÖm, b¶n chÊt cña gi¸ thµnh s¶n phÈm Trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, doanh nghiÖp x©y l¾p ph¶i bá ra c¸c kho¶n chi phÝ s¶n xuÊt, mÆt kh¸c kÕt qu¶ s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp thu ®îc lµ nh÷ng s¶n phÈm, c«ng viÖc x©y l¾p ®· hoµn thµnh. Nh÷ng s¶n phÈm, c«ng viÖc x©y l¾p ®· hoµn thµnh nµy cÇn ph¶i ®îc thÓ hiÖn gi¸ trÞ cña m×nh qua chØ tiªu gi¸ thµnh tøc lµ nh÷ng chi phÝ bá ra ®Ó s¶n xuÊt ra chóng Gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn vÒ lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt ho¸ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cã liªn quan ®Õn khèi lîng x©y l¾p ®· hoµn thµnh. Gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p cao hay thÊp sÏ ph¶n ¸nh mäi mÆt cña doanh nghiÖp x©y l¾p: tr×nh ®é kü thuËt thi c«ng, tr×nh ®é tæ chøc s¶n xuÊt thi c«ng, t×nh h×nh sö dông thiÕt bÞ, vËt t lao ®éng… Nh vËy, tÊt c¶ c¸c mÆt ho¹t ®éng, c¸c biÖn ph¸p qu¶n lý x©y l¾p ®em l¹i hiÖu qu¶ cao hay thÊp ®Òu thÓ hiÖn ë chØ tiªu gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p. H¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p lµ mét nhiÖm vô quan träng hµng ®Çu trong s¶n xuÊt x©y l¾p, lµ c¬ së ®Ó n©ng cao tÝch luü mét c¸ch v÷ng ch¾c, ®¶m b¶o c¸c ph¬ng tiÖn cÇn thiÕt ®Ó t¸i s¶n xuÊt më réng, n©ng cao ®êi sèng cho c¸n bé c«ng nh©n viªn. 2. Ph©n lo¹i gi¸ thµnh s¶n phÈm Trong s¶n xuÊt x©y l¾p, cÇn ph©n biÖt c¸c lo¹i gi¸ thµnh c«ng t¸c x©y l¾p: -Gi¸ thµnh dù to¸n: Lµ tæng sè chi phÝ dù to¸n ®Ó hoµn thµnh khèi lîng x©y l¾p c«ng tr×nh. Gi¸ thµnh ®îc x¸c ®Þnh theo ®Þnh møc vµ khung gi¸ quy ®Þnh ¸p dông cho tõng vïng l·nh thæ. Gi¸ thµnh dù to¸n nhá h¬n gi¸ trÞ dù to¸n c«ng tr×nh ë phÇn thu nhËp chÞu thuÕ tÝnh tríc. -Gi¸ thµnh kÕ ho¹ch: Lµ gi¸ thµnh x¸c ®Þnh tõ nh÷ng ®iÒu kiÖn cô thÓ ë mçi ®¬n vÞ x©y l¾p trªn c¬ së biÖn ph¸p thi c«ng, c¸c ®Þnh møc, ®¬n gi¸ ¸p dông trong ®¬n vÞ. Mèi liªn hÖ gi÷a gi¸ thµnh kÕ ho¹ch vµ gi¸ thµnh dù to¸n: Gi¸ thµnh kÕ ho¹ch = Gi¸ thµnh dù to¸n – Møc h¹ gi¸ thµnh dù to¸n 7 -Gi¸ thµnh thùc tÕ: Lµ toµn bé c¸c chi phÝ thùc tÕ ®Ó hoµn thµnh bµn giao khèi lîng x©y l¾p mµ ®¬n vÞ ®· nhËn thÇu, gi¸ thµnh thùc tÕ ®îc x¸c ®Þnh theo sè liÖu kÕ to¸n. Mèi quan hÖ gi÷a ba chØ tiªu gi¸ thµnh trªn: Gi¸ thµnh dù to¸n Gi¸ thµnh kÕ ho¹ch Gi¸ thµnh thùc tÕ 3. §èi tîng vµ ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. X¸c ®Þnh ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh lµ kh©u ®Çu tiªn quan träng trong toµn bé c«ng t¸c tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p cña kÕ to¸n. Doanh nghiÖp ph¶i c¨n cø vµo ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt cña ®¬n vÞ m×nh ®Ó x¸c ®Þnh ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh cho phï hîp. Trong x©y dùng c¬ b¶n, do tæ chøc s¶n xuÊt mang tÝnh ®¬n chiÕc, mçi s¶n phÈm x©y l¾p ph¶i cã mét dù to¸n thiÕt kÕ riªng nªn ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh cã thÓ lµ c¸c h¹ng môc c«ng tr×nh ®· hoµn thµnh, c¸c giai ®o¹n c«ng viÖc ®· hoµn thµnh, khèi lîng x©y l¾p cã tÝnh dù to¸n riªng ®· hoµn thµnh … tõ ®ã x¸c ®Þnh c¸c ph ¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh phï hîp: Ph¬ng ph¸p tÝnh trùc tiÕp, ph¬ng ph¸p tæng céng chi phÝ, ph¬ng ph¸p hÖ sè hoÆc tû lÖ…  Ph¬ng ph¸p trùc tiÕp: §©y lµ ph¬ng ph¸p ®îc ¸p dông kh¸ phæ biÕn trong c¸c doanh nghiÖp x©y l¾p v× s¶n phÈm x©y l¾p mang tÝnh ®¬n chiÕc vµ ®èi tîng tËp hîp chi phÝ thêng trïng víi ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. Gi¸ thµnh theo ph¬ng ph¸p nµy ®îc x¸c ®Þnh nh sau: Gi¸ thµnh Gi¸ trÞ s¶n phÈm Chi phÝ s¶n xuÊt Gi¸ trÞ s¶n phÈm = + thùc tÕ dë dang ®Çu kú ph¸t sinh trong kú dë dang cuèi kú  Ph¬ng ph¸p tæng céng chi phÝ : Ph¬ng ph¸p nµy thÝch hîp víi viÖc x©y l¾p c¸c c«ng tr×nh lín vµ phøc t¹p, qu¸ tr×nh x©y l¾p s¶n phÈm cã thÓ chia thµnh nhiÒu giai ®o¹n s¶n xuÊt kh¸c nhau. §èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt lµ tõng ®éi s¶n xuÊt, cßn ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh lµ s¶n phÈm cuèi cïng. Theo ph¬ng ph¸p nµy, gi¸ thµnh ®îc x¸c ®Þnh theo c«ng thøc sau: Gi¸ thµnh thùc tÕ Gi¸ trÞ s¶n = phÈm dë dang ®Çu kú + CP1 + CP2 + CP3 … - Gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú Trong ®ã: CP1, CP2, CP3,… lµ chi phÝ s¶n xuÊt c¸c khèi l îng c«ng viÖc ë c¸c giai ®o¹n, ®éi thi c«ng.  Ph¬ng ph¸p hÖ sè: 8 Ph¬ng ph¸p nµy ®îc ¸p dông trong nh÷ng doanh nghiÖp mµ trong cïng mét qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cïng sö dông mét thø nguyªn liÖu vµ mét lîng lao ®éng nhng thu ®îc ®ång thêi nhiÒu s¶n phÈm kh¸c nhau vµ chi phÝ kh«ng tËp hîp riªng cho tõng lo¹i s¶n phÈm ®îc mµ ph¶i tËp hîp chung cho c¶ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Theo ph¬ng ph¸p nµy, kÕ to¸n c¨n cø vµo hÖ sè quy ®æi ®Ó quy ®æi c¸c lo¹i s¶n phÈm vÒ lo¹i s¶n phÈm gèc, råi tõ ®ã dùa vµo tæng chi phÝ liªn quan ®Õn gi¸ thµnh c¸c lo¹i s¶n phÈm ®· tËp hîp ®Ó tÝnh ra gi¸ thµnh cho tõng lo¹i s¶n phÈm: Gi¸ thµnh ®¬n vÞ s¶n phÈm gèc = Tæng gi¸ thµnh cña tÊt c¶ c¸c lo¹i s¶n phÈm Tæng sè s¶n phÈm gèc ®· quy ®æi (Qo) Gi¸ thµnh thùc tÕ s¶n Gi¸ thµnh ®¬n vÞ s¶n HÖ sè quy ®æi s¶n = x phÈm i(Zi) phÈm gèc phÈm i (Hi) Tæng sè s¶n phÈm gèc quy ®æi =  Qi. Hi (Qo) Trong x©y l¾p cã nh÷ng trêng hîp chi phÝ s¶n xuÊt tËp hîp theo c«ng tr×nh nhng gi¸ thµnh thùc tÕ ph¶i tÝnh riªng cho tõng h¹ng môc c«ng tr×nh, kÕ to¸n cã thÓ c¨n cø vµo chi phÝ s¶n xuÊt cña c¶ nhãm hoÆc hÖ sè kinh tÕ kü thuËt ®· quy ®Þnh cho tõng h¹ng môc c«ng tr×nh ®Ó tÝnh gi¸ thµnh thùc tÕ cho h¹ng môc c«ng tr×nh ®ã. IV. H¹ch to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt. 1. H¹ch to¸n chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp. 1.1 H¹ch to¸n ban ®Çu §Ó h¹ch to¸n chi phÝ nguyªn, vËt liÖu trùc tiÕp, theo quyÕt ®Þnh sè 1141TC/Q§/C§KT ngµy 1/11/1995 vµ quyÕt ®Þnh sè 1864/1998/Q§/BTC ngµy 16/12/1998 cña Bé Tµi chÝnh. Nguyªn vËt liÖu xuÊt dïng cho s¶n xuÊt c¬ b¶n theo hai trêng hîp: * Trêng hîp xuÊt vËt liÖu tõ kho, chuyÓn sang cho c¸c ®éi thi c«ng x©y l¾p. Khi ®ã c¸c chøng tõ bao gåm: - PhiÕu xuÊt kho hay PhiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé. - LÖnh ®iÒu ®éng vËt t. - Biªn nhËn giao hµng. * Trêng hîp mua hµng vËn chuyÓn th¼ng: c¸c chøng tõ bao gåm - Ho¸ ®¬n mua hµng th«ng thêng hoÆc Ho¸ ®¬n gi¸ trÞ gia t¨ng. - C¸c chøng tõ chi kh¸c b»ng tiÒn. 9 Sau khi vËt liÖu ®· thùc xuÊt cho c¸c ®éi thi c«ng x©y dùng c«ng tr×nh, kÕ to¸n vËt t ghi " B¶ng kª hµng mua vÒ kh«ng nhËp kho, dïng cho s¶n xuÊt", cuèi th¸ng lËp " B¶ng ph©n bæ vËt t c«ng cô dông cô" phôc vô cho kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ trong kú. 1.2 H¹ch to¸n chi tiÕt KÕ to¸n më sæ (hoÆc thÎ) kÕ to¸n chi tiÕt chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp chi tiÕt cho tõng ®éi, tæ s¶n xuÊt s¶n phÈm x©y l¾p hoÆc cho tõng c«ng trêng x©y dùng. §iÒu nµy phô thuéc vµo c¸c c«ng tr×nh mµ doanh nghiÖp nhËn thÇu cã tÝnh dµi h¹n hay ng¾n h¹n. NÕu doanh nghiÖp chuyªn nhËn thÇu x©y l¾p nh÷ng c«ng tr×nh võa vµ nhá th× thêng kÕ to¸n theo dâi chi tiÕt chi phÝ theo tõng c«ng tr×nh hay h¹ng môc c«ng tr×nh, tõ ®ã phôc vô cho viÖc tÝnh gi¸ thµnh trùc tiÕp cho c«ng tr×nh ®ã ®îc dÔ dµng. NÕu doanh nghiÖp chuyªn nhËn thÇu nh÷ng c«ng tr×nh cã thêi gian thi c«ng kÐo dµi, kü thuËt phøc t¹p… kÕ to¸n theo dâi chi tiÕt cho tõng ®éi thi c«ng, ®Õn kú tÝnh gi¸ thµnh míi tiÕn hµnh ph©n bæ chi phÝ cho tõng c«ng tr×nh ®Ó tÝnh gi¸ thµnh thùc tÕ. 1.3 H¹ch to¸n tæng hîp Tµi kho¶n kÕ to¸n sö dông lµ Tµi kho¶n 621- Chi phÝ nguyªn, vËt liÖu trùc tiÕp, ®îc më chi tiÕt cho tõng ®éi s¶n xuÊt hoÆc cho tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh x©y l¾p. Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n: TKIII, 112, 331, 152, 151… TK 621 ( chi tiÕt ) VËt liÖu dïng trùc tiÕp cho c«ng trêng thi c«ng TK 154 KÕt chuyÓn chi phÝ NVLTT TK 152 VËt liÖu dïng kh«ng hÕt nhËp kho 2. H¹ch to¸n chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp 2.1. H¹ch to¸n ban ®Çu 10 C¸c chøng tõ ban ®Çu dïng ®Ó h¹ch to¸n chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp bao gåm: B¶ng chÊm c«ng, hîp ®ång lµm kho¸n, b¶ng ph©n bæ tiÒn l¬ng, b¶ng thanh to¸n l¬ng, c¸c chøng tõ chi kh¸c b»ng tiÒn… 2.2. H¹ch to¸n chi tiÕt T¬ng tù nh h¹ch to¸n chi tiÕt chi phÝ nguyªn vËt liÖu, kÕ to¸n më sæ (thÎ) kÕ to¸n chi tiÕt theo dâi chi tiÕt tíi tõng ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ nh: c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh, ®éi x©y dùng… 2.3. H¹ch to¸n tæng hîp Tµi kho¶n kÕ to¸n sö dông: tµi kho¶n 622- Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp. Tµi kho¶n nµy ®îc më chi tiÕt cho têng ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ nh ®· nªu trªn. Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n: TK 334, 111 TK 622 TK 154 TiÒn l¬ng ph¶i tr¶ c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt TK 141 QuyÕt to¸n t¹m øng KÕt chuyÓn chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp S¬ ®å 2: H¹ch to¸n chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp 3. H¹ch to¸n chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng 3.1 H¹ch to¸n ban ®Çu Chøng tõ ®Ó h¹ch to¸n ban ®Çu chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng gåm cã: PhiÕu xuÊt kho (vÒ xuÊt vËt liÖu sö dông m¸y), b¶ng chÊm c«ng cña nh©n viªn ®iÒu khiÓn m¸y, b¶ng ph©n bæ khÊu hao, b¶ng ph©n bæ c«ng cô dông cô, b¶ng ph©n bæ tiÒn l¬ng, hîp ®ång lµm kho¸n, hîp ®ång thuª m¸y thi c«ng, ho¸ ®¬n gi¸ trÞ gia t¨ng, … 3.2 H¹ch to¸n chi tiÕt Tuú thuéc vµo ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp mµ kÕ to¸n theo dâi chi tiÕt kho¶n môc chi phÝ nµy cho tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh, ®éi s¶n xuÊt, ®éi m¸y thi c«ng. Trêng hîp m¸y thi c«ng dïng cho c«ng tr×nh nµo th× kh«ng chuyÓn sang dïng cho c«ng tr×nh kh¸c th× kÕ to¸n theo dâi chi phÝ m¸y thi c«ng chi tiÕt cho tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh. 11 Trêng hîp doanh nghiÖp cã tæ chøc ®éi m¸y thi c«ng riªng th× kÕ to¸n tiÕn hµnh theo dâi chi tiÕt cho tõng ®éi m¸y thi c«ng, ®Õn cuèi kú ph©n bæ chi phÝ sö dông m¸y cho tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh ®Ó tÝnh gi¸ thµnh. Trêng hîp doanh nghiÖp kh«ng tæ chøc ®éi m¸y thi c«ng riªng mµ giao m¸y cho c¸c ®éi s¶n xuÊt hoÆc thuª ngoµi th× kÕ to¸n tiÕn hµnh theo dâi chi tiÕt chi phÝ m¸y thi c«ng cho tõng ®éi s¶n xuÊt. Cuèi kú, kÕ to¸n tiÕn hµnh ph©n bæ chi phÝ cho tõng c«ng tr×nh ®Ó tÝnh gi¸ thµnh. 3.3 H¹ch to¸n tæng hîp Tµi kho¶n sö dông; Tµi kho¶n 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng. Tµi kho¶n nµy ®îc më chi tiÕt cho tõng ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ. Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n:  Trêng hîp m¸y thi c«ng thuª ngoµi: TK 331, 111, 112… TK 623 Chi phÝ thuª m¸y thi c«ng TK 154 KÕt chuyÓn chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng TK 133 ThuÕ GTGT ®îc khÊu trõ S¬ ®å 3: H¹ch to¸n chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Trêng hîp m¸y thuª ngoµi  Trêng hîp ®éi x©y l¾p cã m¸y thi c«ng riªng: TK 334, 111 TK 623 TK 154 TiÒn l¬ng c«ng nh©n sö dông m¸y thi c«ng KÕt chuyÓn chi phÝ sö TK 214, 152, 153 … dông m¸y thi c«ng Nguyªn vËt liÖu, c«ng cô, khÊu hao m¸y thi c«ng TK 111, 331 Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi S¬ ®å 4: H¹ch to¸n chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Trêng hîp ®éi x©y l¾p cã m¸y thi c«ng riªng 12  Trêng hîp doanh nghiÖp tæ chøc ®éi thi c«ng riªng: Toµn bé chi phÝ liªn quan ®Õn m¸y thi c«ng ®îc tËp hîp trªn c¸c tµi kho¶n 621, 622, 627 riªng chi tiÕt ®éi m¸y thi c«ng. Cuèi kú tËp hîp chi phÝ vµo tµi kho¶n 154 ®Ó tÝnh gi¸ thµnh cho tõng c«ng tr×nh: TK 111, 152, 153 TK 621 TK 154 Nguyªn vËt liÖu, c«ng cô KÕt chuyÓn chi phÝ nguyªn dông cô dông m¸y vËt liÖu dïng cho m¸y TK 334, 111 TK 622 L¬ng nh©n viªn sö dông KÕt chuyÓn chi phÝ nh©n ®iÒu khiÓn m¸y viªn ®iÒu khiÓn m¸y TK 214 TK 627 KhÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh KÕt chuyÓn chi phÝ dïng chung cho ®éi m¸y thi c«ng TK 111, 331 Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi S¬ ®å 5: H¹ch to¸n chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Trêng hîp doanh nghiÖp tæ chøc ®éi m¸y thi c«ng riªng - NÕu doanh nghiÖp thùc hiÖn ph¬ng thøc cung cÊp lao vô m¸y lÉn nhau gi÷a c¸c bé phËn, kÕ to¸n ghi: Nî TK 623: Gi¸ trÞ sö dông m¸y thi c«ng Cã TK 154: Chi tiÕt ®éi thi c«ng - NÕu doanh nghiÖp thùc hiÖn theo ph¬ng thøc b¸n lao vô m¸y lÉn nhau gi÷a c¸c bé phËn, kÕ to¸n ghi: Nî TK 623 Nî TK 133 Cã TK 511, 512 Cã TK 3331 4. H¹ch to¸n chi phÝ ph¶i tr¶ Chi phÝ ph¶i tr¶ lµ nh÷ng kho¶n chi phÝ thùc tÕ cha ph¸t sinh nhng ®îc ghi nhËn lµ chi phÝ cña kú h¹ch to¸n. §©y lµ nh÷ng kho¶n chi phÝ trong kÕ ho¹ch cña ®¬n vÞ mµ ®Æc biÖt do tÝnh chÊt s¶n xuÊt s¶n phÈm x©y l¾p phøc t¹p, kÐo dµi vµ yªu cÇu qu¶n lý s¶n xuÊt chÆt chÏ nªn ®îc tÝnh tríc vµo chi phÝ kinh doanh cho c¸c ®èi tîng 13 chÞu chi phÝ nh»m ®¶m b¶o cho gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p, chi phÝ b¸n hµng, qu¶n lý khái ®ét biÕn t¨ng khi nh÷ng kho¶n chi phÝ nµy ph¸t sinh. Do vËy, chøng tõ h¹ch to¸n ban ®Çu chi phÝ ph¶i tr¶ cña doanh nghiÖp lµ c¸c chøng tõ liªn quan ®Õn nh÷ng kho¶n chi phÝ trÝch tríc theo kÕ ho¹ch ®îc h¹ch to¸n trong kú nh: B¶ng thanh to¸n l¬ng, hîp ®ång l·i vay s¾p ®Õn h¹n tr¶, c¸c b¶ng kª vËt liÖu, nhiªn liÖu,… yªu cÇu cho viÖc thi c«ng s¾p tíi… C¸c kho¶n chi phÝ ph¶i tr¶ ®îc theo dâi trªn tµi kho¶n 335- Chi phÝ ph¶i tr¶. VÒ nguyªn t¾c, tµi kho¶n nµy cuèi n¨m kh«ng cã sè d, trõ nh÷ng trêng hîp ®îc c¬ quan cã thÈm quyÒn chÊp nhËn. Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n: TK 334 TK 335 TK 622 TiÒn l¬ng phÐp, l¬ng TÝnh tríc l¬ng phÐp, l¬ng ngõng viÖc thùc tÕ p.tr¶ ngõng viÖc cña c«ng nh©n sx TK 241, 331, 111, 112 C¸c chi phÝ ph¶i tr¶ kh¸c TK 627, 641, 642 thùc tÕ ph¸t sinh TrÝch tríc chi phÝ ph¶i tr¶ vµo TK 721 chi phÝ kinh doanh KÕt chuyÓn kho¶n chªnh lÖch gi÷a chi phÝ ph¶i tr¶ thùc tÕ víi kÕ ho¹ch S¬ ®å 6: H¹ch to¸n chi phÝ ph¶i tr¶ 5. H¹ch to¸n chi phÝ tr¶ tríc Chi phÝ tr¶ tríc lµ c¸c kho¶n chi phÝ thùc tÕ ®· ph¸t sinh nhng cha tÝnh hÕt vµo chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh cña kú nµy mµ ®îc tÝnh cho hai hay nhiÒu kú sau. Do ®ã, chøng tõ h¹ch to¸n ban ®Çu chi phÝ tr¶ tríc gåm: c¸c chøng tõ liªn quan ®Õn ph©n bæ c«ng cô dông cô, hîp ®ång söa ch÷a lín tµi s¶n cè ®Þnh ngoµi kÕ ho¹ch, ho¸ ®¬n mua ngoµi dÞch vô tr¶ tríc… §Ó theo dâi kho¶n chi phÝ tr¶ tríc, kÕ to¸n sö dông tµi kho¶n 142- Chi phÝ tr¶ tríc. Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n: TK 111,112, 331,334 TK 142, 242 TK 627, 641, 642, 214 Chi phÝ tr¶ tríc thùc tÕ ph¸t sinh TK 641, 642 KÕt chuyÓn chi phÝ b¸n hµng Ph©n bæ dÇn chi phÝ tr¶ tríc TK 911 KÕt chuyÓn dÇn chi phÝ b¸n 14 vµ chi phÝ qu¶n lý hµng, chi phÝ qu¶n lý vµo TK x¸c ®Þnh kÕt qu¶ S¬ ®å 7: H¹ch to¸n chi phÝ tr¶ tríc 6. H¹ch to¸n thiÖt h¹i trong s¶n xuÊt ThiÖt h¹i trong s¶n xuÊt x©y l¾p bao gåm thiÖt h¹i vÒ ph¸ ®i lµm l¹i vµ thiÖt h¹i ngõng s¶n xuÊt. §èi víi thiÖt h¹i ph¸ ®i lµm l¹i, kÕ to¸n tËp hîp toµn bé thiÖt h¹i vµo tµi kho¶n 1381 hoÆc 627, 1421…: TK 1381 TK 111, 152 Gi¸ trÞ phÕ liÖu thu håi Gi¸ trÞ c¸ nh©n båi thêng TK 1388, 334 TK 131 Gi¸ trÞ chñ ®Çu t ®ång ý båi thêng Gi¸ trÞ tÝnh vµo chi phÝ bÊt thêng vµ tÝnh vµo dù phßng TK 811, 415 S¬ ®å 8: H¹ch to¸n kho¶n thiÖt h¹i ph¸ ®i lµm l¹i - NÕu thiÖt h¹i ph¸t sinh trong thêi gian b¶o hµnh s¶n phÈm th× chi phÝ thiÖt h¹i ®îc tËp hîp riªng trªn tµi kho¶n 621, 622, 627. Khi viÖc b¶o hµnh hoµn thµnh, toµn bé chi phÝ sÏ ®îc tËp hîp vµo tµi kho¶n 154. Sau ®ã sÏ ®îc kÕt chuyÓn nh sau: TK 154 TK 641 Chi phÝ b¶o hµnh trêng hîp kh«ng trÝch tríc TK 335 Chi phÝ b¶o hµnh cã trÝch tríc S¬ ®å 9a: H¹ch to¸n kÕt chuyÓn chi phÝ thiÖt h¹i Trêng hîp doanh nghiÖp thuª ngoµi b¶o hµnh, c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cho ngêi b¶o hµnh: TK 331, 111, 112 TK 335, 641 Chi phÝ b¶o hµnh TK 133 ThuÕ GTGT ®Çu vµo (nÕu cã) S¬ ®å 9b: H¹ch to¸n kÕt chuyÓn chi phÝ thiÖt h¹i S¬ ®å 10: H¹ch to¸n chi phÝ thiÖt h¹i ngõng s¶n xuÊt ngoµi kÕ ho¹ch 15 §èi víi thiÖt h¹i ngõng s¶n xuÊt, trong thêi gian ngõng s¶n xuÊt, doanh nghiÖp vÉn ph¶i duy tr× ho¹t ®éng nh tiÒn c«ng lao ®éng, khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh, chi phÝ b¶o dìng… NÕu nh÷ng kho¶n chi phÝ vÒ thiÖt h¹i ngõng s¶n xuÊt theo kÕ ho¹ch dù kiÕn th× kÕ to¸n ®· theo dâi ë tµi kho¶n 335; nÕu nh÷ng kho¶n chi phÝ nµy n»m ngoµi kÕ ho¹ch th× kÕ to¸n h¹ch to¸n theo s¬ ®å sau: TK 334, 338, 152 TK 142 TK 138, 334 214, 111… Gi¸ trÞ båi thêng Chi phÝ thiÖt h¹i thùc tÕ ph¸t sinh TK 811 TÝnh vµo chi phÝ kh¸c 7. H¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt chung 7.1 H¹ch to¸n ban ®Çu Chøng tõ sö dông ®Ó h¹ch to¸n ban ®Çu chi phÝ s¶n xuÊt chung: B¶ng chÊm c«ng, b¶ng thanh to¸n tiÒn l¬ng (dïng cho nh©n viªn qu¶n lý ®éi), b¶ng thanh to¸n B¶o hiÓm x· héi, b¶ng ph©n bæ khÊu hao, c¸c lo¹i chøng tõ kh¸c cã liªn quan tíi ho¹t ®éng chung cña ®éi s¶n xuÊt. 7.2 H¹ch to¸n chi tiÕt Th«ng thêng, kÕ to¸n më sæ chi tiÕt theo dâi chi phÝ s¶n xuÊt chung chi tiÕt theo yÕu tè chi phÝ, sau ®ã ph©n bæ cho tõng c«ng tr×nh theo tiªu thøc phï hîp. Ngoµi ra, kÕ to¸n cã thÓ më sæ chi tiÕt theo dâi cho tõng ®éi, tæ thi c«ng, sau ®ã thùc hiÖn ph©n bæ cho tõng c«ng tr×nh hoÆc cã thÓ theo dâi chi tiÕt cho tõng c«ng tr×nh nÕu mçi c«ng tr×nh chØ do mét ®éi thi c«ng vµ ®éi thi c«ng ®ã chØ thi c«ng mét c«ng tr×nh. 7.3 H¹ch to¸n tæng hîp Tµi kho¶n sö dông: kÕ to¸n sö dông tµi kho¶n 627- Chi phÝ s¶n xuÊt chung ®Ó tËp hîp. Tµi kho¶n nµy ®îc chia thµnh c¸c tµi kho¶n cÊp hai, t¬ng øng víi c¸c yÕu tè chi phÝ ®Ó phôc vô cho viÖc tËp hîp chi phÝ ®îc dÔ dµng. 16 Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n: TK 334, 338 TK 627 TK 111, 112, 152… Chi phÝ nh©n viªn qu¶n lý C¸c kho¶n ghi gi¶m chi ®éi, c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng phÝ s¶n xuÊt chung TK 152, 153 TK 154 Chi phÝ vËt liÖu, dông cô KÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt TK 142, 335 chung Chi phÝ theo dù to¸n TK 111, 112… C¸c chi phÝ s¶n xuÊt chung kh¸c S¬ ®å 11: H¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt chung 8. H¹ch to¸n tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt, kiÓm kª vµ ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang. 8.1 H¹ch to¸n tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt. KÕ to¸n c¨n cø vµo c¸c b¶ng ph©n bæ, b¶ng kª chi phÝ … ®Ó h¹ch to¸n tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt. KÕ to¸n sö dông tµi kho¶n 154- Chi phÝ s¶n xuÊt- kinh doanh dë dang ®Ó tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt. Tµi kho¶n nµy ®îc më chi tiÕt cho tõng ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ nh ®· nªu trªn. Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n: TK 621 TK 154 TK 138, 334, 811, 131 KÕt chuyÓn chi phÝ NVLTT C¸c kho¶n thiÖt h¹i ghi gi¶m chi phÝ TK 622 TK 155, 152 KÕt chyÓn chi phÝ NCTT NhËp kho 17 TK 623 KÕt chuyÓn chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng TK 627 KÕt chuyÓn chi phÝ SXC Gi¸ thµnh thùc tÕ TK 157 Göi b¸n TK 632 Tiªu thô S¬ ®å 12: H¹ch to¸n tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh 8.2 KiÓm kª, ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang §Þnh kú hµng th¸ng, doanh nghiÖp x©y l¾p ph¶i tiÕn hµnh kiÓm kª khèi lîng c«ng viÖc x©y l¾p hoµn thµnh hay dë dang ®Ó phôc vô cho viÖc tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y dùng. Ph¬ng ph¸p ®¸ng gi¸ s¶n phÈm dë dang trong doanh nghiÖp x©y l¾p phô thuéc vµo ph¬ng thøc thanh to¸n khèi lîng x©y l¾p gi÷a bªn nhËn thÇu vµ chñ ®Çu t. NÕu s¶n phÈm x©y l¾p ®îc thanh to¸n khi ®· hoµn thµnh toµn bé th× gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang lµ tæng chi phÝ ph¸t sinh tõ lóc khëi c«ng ®Õn cuèi kú ®ã. NÕu s¶n phÈm x©y l¾p ®îc thanh to¸n theo ®iÓm dõng kü thuËt hîp lý th× gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang lµ khèi lîng x©y l¾p cha ®¹t tíi ®iÓm dõng kü thuËt hîp lý ®· quy ®Þnh: Gi¸ trÞ cña khèi lîng x©y l¾p dë dang c.kú Chi phÝ s¶n xuÊt dd ®.kú = Gi¸ trÞ k.lîng XL hoµn thµnh theo d. to¸n + Chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh trong kú x + Gi¸ trÞ khèi lîng XL dd c.kú theo dù to¸n Gi¸ trÞ khèi lîng x©y l¾p dd c.kú theo dù to¸n V. TÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong doanh nghiÖp x©y l¾p Gi¸ thµnh c¸c h¹ng môc c«ng tr×nh x©y l¾p ®· hoµn thµnh ®îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së tæng céng chi phÝ ph¸t sinh tõ lóc khëi c«ng ®Õn khi hoµn thµnh, nh÷ng chi phÝ nµy ®îc h¹ch to¸n trªn c¸c sæ, thÎ chi tiÕt chi phÝ s¶n xuÊt. Bªn c¹nh ®ã, trong tõng thêi kú b¸o c¸o, ngoµi viÖc tÝnh gi¸ thµnh c¸c h¹ng môc c«ng tr×nh ®· hoµn thµnh, ph¶i tÝnh gi¸ thµnh khèi lîng c«ng t¸c x©y l¾p hoµn thµnh vµ bµn giao trong kú. §©y lµ mét ®Æc ®iÓm riªng cña doanh nghiÖp x©y l¾p: do ph¬ng thøc thanh to¸n khèi lîng x©y l¾p hoµn thµnh, trong kú b¸o c¸o cã thÓ cã mét bé phËn c«ng tr×nh hoÆc khèi lîng hoµn thµnh ®îc thanh to¸n víi chñ ®Çu t. Gi¸ thµnh c«ng t¸c x©y l¾p trong kú b¸o c¸o ®îc tÝnh theo c«ng thøc: 18 Gi¸ thµnh thùc tÕ khèi lîng x©y l¾p hoµn thµnh = Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang ®Çu kú Chi phÝ s¶n xuÊt + kinh doanh ph¸t sinh trong kú Chi phÝ s¶n xuÊt - kinh doanh dë dang cuèi kú §Ó phôc vô cho môc ®Ých ph©n tÝch chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh víi dù to¸n gi¸ thµnh x©y l¾p cã thÓ chi tiÕt theo kho¶n môc: chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng, chi phÝ s¶n xuÊt chung. VI. Sæ kÕ to¸n ¸p dông 1. Sæ kÕ to¸n chi tiÕt. §Ó theo dâi c¸c kho¶n chi phÝ ph¸t sinh trong kú, kÕ to¸n më sæ chi tiÕt “Sæ chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh” dïng cho c¸c tµi kho¶n: 621, 622, 623, 627, 154, 335, 641, 642. Mçi tµi kho¶n ®îc theo dâi trªn mét sæ riªng gióp kÕ to¸n theo dâi mét c¸ch chÆt chÏ c¸c kho¶n môc chi phÝ ph¸t sinh trong kú b¸o c¸o: chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng, chi phÝ s¶n xuÊt chung, chi phÝ ph¶i tr¶, chi phÝ tr¶ tríc,…Sæ ®îc më tõ ®Çu kú, theo dâi c¸c nghiÖp vô theo tr×nh tù thêi gian vµ cã kÕt cÊu nh sau: BiÓu 1: Sæ chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh (Dïng cho c¸c TK 621, 622, 623, 627, 154, 631, 641, 642, 142, 335) - Tµi kho¶n: ………………………… - Tªn ®éi:……………………………. - Tªn c«ng tr×nh: ……………………. Ngµy th¸ng ghi sæ 1 Chøng tõ Sè hiÖu Ngµy th¸ng 2 3 DiÔn gi¶i 4 - Sè d ®Çu kú - Céng ph¸t sinh -Ghi Cã TK… - Sè d cuèi kú Ngêi ghi sæ (Ký, hä tªn) TK§¦ 5 Ghi Nî TK… Chia ra Tæng tiÒn … … 6 7 8 Ngµy….. th¸ng….. n¨m….. KÕ to¸n trëng (Ký, hä tªn) … 9 19 C¨n cø ®Ó kÕ to¸n ghi sæ lµ c¸c chøng tõ gèc vµ c¸c b¶ng kª, tÝnh chi phÝ, b¶ng ph©n bæ… Vµ sè liÖu trªn sæ chi tiÕt lµ c¨n cø ®Ó kÕ to¸n ®èi chiÕu víi sæ tæng hîp vµ lËp thÎ tÝnh gi¸ thµnh. 2. Sæ kÕ to¸n tæng hîp. Tuú theo c¸ch thøc tæ chøc h¹ch to¸n kÕ to¸n cña mçi doanh nghiÖp mµ doanh nghiÖp chän cho m×nh h×nh thøc sæ phï hîp. Cã 4 h×nh thøc sæ phæ biÕn nh sau: - H×nh thøc NhËt ký - Chøng tõ - H×nh thøc NhËt ký chung - H×nh thøc NhËt ký- Sæ c¸i - H×nh thøc Chøng tõ - Ghi sæ H¹ch to¸n kÕ to¸n theo h×nh thøc NhËt ký – Chøng tõ: H×nh thøc nµy thÝch hîp víi doanh nghiÖp lín, sè lîng nghiÖp vô nhiÒu vµ trong ®iÒu kiÖn kÕ to¸n thñ c«ng. Tuy nhiªn, h×nh thøc nµy kh«ng phï hîp víi viÖc ¸p dông kÕ to¸n m¸y. Chøng tõ gèc vµ c¸c b¶ng ph©n bæ B¶ng kª sè 4, 5, 6 ThÎ tÝnh gi¸ thµnh NhËt ký chøng tõ sè 7 Sæ c¸i TK 621, 622, 623, 627, 154 Sæ kÕ to¸n chi tiÕt TK 621, 622, 627, 154 B¶ng tæng hîp chi tiÕt Ghi chó: Ghi hµng B¸o c¸ongµy tµi chÝnh Ghi cuèi th¸ng hoÆc ®Þnh kú Quan hÖ ®èi chiÕu S¬ ®å 13: Quy tr×nh h¹ch to¸n tËp hîp chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm theo h×nh thøc “ NhËt ký – Chøng tõ” VII. §Æc ®iÓm h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i mét sè níc trªn thÕ giíi 1. Céng hoµ Ph¸p. 20 KÕ to¸n ViÖt Nam cã ¶nh hëng nhiÒu nhÊt tõ kÕ to¸n Ph¸p. * Kh¸i niÖm chi phÝ: Chi phÝ lµ sè tiÒn bá ra ®Ó mua c¸c yÕu tè cÇn thiÕt cho qu¸ tr×nh kinh doanh nh»m sinh lîi cho doanh nghiÖp. C¸c chi phÝ bao gåm: - Chi phÝ mua nguyªn vËt liÖu, dù tr÷ s¶n xuÊt kh¸c... - Chi phÝ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh kinh doanh - Kh«ng tÝnh vµo chi phÝ nh÷ng sè tiÒn bá ra ®Ó mua s¾m tµi s¶n cè ®Þnh, mua chøng kho¸n... Nhng l¹i ®îc tÝnh vµo chi phÝ mét sè kho¶n doanh nghiÖp kh«ng ph¶i tr¶: chi phÝ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh, chi phÝ dù phßng... * Ph©n lo¹i chi phÝ trong kÕ to¸n tæng qu¸t, chi phÝ ®îc chia lµm ba lo¹i: - Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh. - Chi phÝ tµi chÝnh. - Chi phÝ ®Æc biÖt. ( tîng tù ‘chi phÝ kh¸c’ ë ViÖt Nam). C¸ch ph©n lo¹i nµy ®· ®îc øng dông lµ c¸ch ph©n lo¹i c¬ b¶n vµ ®îc sö dông phæ biÕn. * C¸c tài kho¶n sö dông lµ tµi kho¶n lo¹i 6 vµ ghi t¨ng bªn Nî, ghi gi¶m bªn Cã, cuèi k× ®îc kÕt chuyÓn vÒ tài kho¶n ‘KÕt qu¶ niªn ®é’. KÕ to¸n ViÖt Nam còng sö dông tµi kho¶n lo¹i 6 ®Ó h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt, kÕt cÊu còng t¬ng tù nh tài kho¶n cña Ph¸p. Tuy nhiªn, c¸c tài kho¶n nµy ®Õn cuèi k× ®îc tËp hîp vµo mét tµi kho¶n trung gian kh¸c tríc khi kÕt chuyÓn vµo tµi kho¶n x¸c ®Þnh kÕt qu¶. * Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n: trong kÕ to¸n tµi chÝnh, Ph¸p chØ sö dông ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh k× ®Ó h¹ch to¸n hµng tån kho. 2. T¹i Anh. Chi phÝ bao gåm: chi phÝ s¶n xuÊt vµ chi phÝ tiªu thô. Gi¸ thµnh s¶n phÈm bao gåm c¸c chi phÝ s¶n xuÊt t¹o ra s¶n phÈm trong kú. * §èi víi ®¬n vÞ theo dâi hµng tån kho theo ph¬ng ph¸p ®Þnh kú th× viÖc tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ®îc thùc hiÖn trªn tµi kho¶n s¶n xuÊt. Tµi kho¶n s¶n xuÊt ®îc lËp ra víi môc ®Ých ®Ó tÝnh chi phÝ s¶n xuÊt ra thµnh phÈm trong kú hay nãi c¸ch kh¸c lµ ®Ó tÝnh ra gi¸ thµnh thµnh phÈm s¶n xuÊt ra trong kú. ViÖc tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ®èi víi c¸c ®¬n vÞ nµy ®îc thùc hiÖn t¬ng tù nh kÕ to¸n ViÖt Nam thÓ hiÖn qua TK 631- gi¸ thµnh s¶n xuÊt * §èi víi ®¬n vÞ theo dâi hµng tån kho theo ph¬ng ph¸p liªn tôc th× gi¸ thµnh s¶n phÈm sÏ ®îc tÝnh th«ng qua hÖ thèng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt. HÖ thèng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt lµ ph¬ng ph¸p sö dông c¸c tµi kho¶n ®Ó ghi chÐp c¸c th«ng tin vÒ
- Xem thêm -