Cơ hội và thách thức của việt nam trong quá trình hội nhập kinh tế vào afta

  • Số trang: 38 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 12 |
  • Lượt tải: 0
nganguyen

Đã đăng 34173 tài liệu

Mô tả:

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 PhÇn më ®Çu ViÖt Nam ®ang trong qu¸ tr×nh chuyÓn tõ nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung sang nÒn kinh tÕ thÞ trêng cã sù ®iÒu tiÕt cña nhµ níc. Trong nh÷ng n¨m qua,ViÖt Nam ®· ®¹t ®îc nh÷ng kÕt qu¶ ®¸ng khÝch lÖ trong ph¸t triÓn kinh tÕ: tèc ®é t¨ng trëng kinh tÕ cao trong nhiÒu n¨m, gi¶i quyÕt tèt vÊn ®Ò l¬ng thùc, t¨ng nhanh kim ng¹ch xuÊt khÈu..Tuy nhiªn, ViÖt Nam còng cßn ®ang ph¶i ®èi phã víi nh÷ng th¸ch thøc to lín trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn. Còng nh c¸c níc ®ang ph¸t triÓn kh¸c, ViÖt Nam thiÕu vèn, thÞ trêng , c«ng nghÖ vµ nh÷ng kinh nghiÖm trong qu¶n lý ®Ó x©y dùng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ. §Çu t trùc tiÕp níc ngoµi ( Foreign Direct Investment – FDI ) lµ mét h×nh thøc cña ®Çu t níc ngoµi ®ãng vai trß quan träng ®èi víi t¨ng trëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ cña c¸c níc ®ang ph¸t triÓn. §Çu t trùc tiÕp níc ngoµi vµ ®i kÌm víi nã lµ sù chuyÓn giao vÒ vèn, c«ng nghÖ, thÞ trêng vµ c¸c kinh nghiÖm trong qu¶n lý ®¸p øng nhu cÇu cña c¸c níc ®ang ph¸t triÓn, ®ång thêi gãp phÇn t¹o viÖc lµm cho ngêi lao ®éng. Víi viÖc thùc hiÖn chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch ®Çu t níc ngoµi, trong h¬n 10 n¨m qua ViÖt Nam ®· thu hót ®îc lîng vèn ®Çu t ®¨ng ký ®¹t h¬n 36 tû USD. §©y lµ nguån lùc quý b¸u ®Ó x©y dùng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ ViÖt Nam. §Çu t trùc tiÕp níc ngoµi ®· t¹o viÖc lµm cho hµng v¹n lao ®éng, gãp phÇn vµo t¨ng GDP vµ kim ng¹ch xuÊt khÈu. Níc ta ®· vµ ®ang tiÕn hµnh tõng bíc héi nhËp nÒn kinh tÕ khu vùc vµ thÕ giíi. Bªn c¹nh viÖc tiÕp tôc thóc ®Èy quan hÖ song ph¬ng vÒ c¸c mÆt th¬ng m¹i, ®Çu t vµ trao ®æi trªn nhiÒu lÜnh vùc kh¸c theo híng ®a d¹ng ho¸, ®a ph¬ng ho¸ , tõng bíc ®¶m b¶o thùc hiÖn quyÒn tù do hîp t¸c kinh doanh víi níc ngoµi ®èi víi mäi doanh nghiÖp , níc ta tham gia ®Çy ®ñ h¬n vµo c¬ chÕ ®a ph¬ng nh»m thu hót tèi ®a nguån lùc bªn ngoµi cho ph¸t triÓn, thóc ®Èy c¶i c¸ch thÓ chÕ kinh tÕ thÞ trêng. V× thÕ, trong bèi c¶nh tù do ho¸ th¬ng m¹i vµ toµn cÇu ho¸ nÒn kinh tÕ thÕ giíi t¹o nhiÒu c¬ héi cho ViÖt Nam ph¸t triÓn. §Ó cã thÓ tËn dông ®îc c¸c c¬ héi, chóng ta ph¶i chñ ®éng héi nhËp, x©y dùng chiÕn lîc c¬ cÊu thÝch øng vµo nÒn kinh tÕ thÕ giíi ®Ó nÒn kinh tÕ níc ta g¾n kÕt ngµy cµng m¹nh h¬n, dÇn trë thµnh mét thùc thÓ h÷u c¬ cña kinh tÕ khu vùc vµ kinh tÕ thÕ giíi. Ch¬ng 1 Lý luËn xuÊt khÈu t b¶n 1.1 B¶n chÊt cña xuÊt khÈu t b¶n : XuÊt khÈu t b¶n lµ xuÊt khÈu gi¸ trÞ ra níc ngoµi ( ®Çu t t b¶n ra níc ngoµi) nh»m môc ®Ých bãc lét gi¸ trÞ thÆng d vµ c¸c nguån lîi kh¸c ë c¸c níc nhËp khÈu t b¶n. Lªnin kh¼ng ®Þnh r»ng , xuÊt khÈu t b¶n kh¸c vÒ nguyªn t¾c 1 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 víi xuÊt khÈu hµng hãa vµ lµ qu¸ tr×nh ¨n b¸m b×nh ph¬ng. Vµo cuèi thÕ kû XIX ®Çu thÕ kû XX, xuÊt khÈu t b¶n trë thµnh phæ biÕn v×: Mét lµ , trong mét sè Ýt níc ph¸t triÓn ®· tÝch luü ®îc mét khèi lîng lín t b¶n kÕch xï vµ mét bé phËn ®· trë thµnh “ t b¶n thõa ” do kh«ng t×m ®îc n¬i ®Çu t cã tû suÊt lîi nhuËn cao ë trong níc. Hai lµ, kh¶ n¨ng xuÊt khÈu t b¶n xuÊt hiÖn do nhiÒu níc l¹c hËu vÒ kinh tÕ bÞ l«i cuèn vµo sù giao lu kinh tÕ thÕ giíi, nhng l¹i rÊt thiÕu t b¶n. C¸c níc ®ã gi¸ ruéng ®Êt l¹i t¬ng ®èi h¹ , tiÒn l¬ng thÊp , nguyªn liÖu rÎ, nªn tû suÊt lîi nhuËn cao. Ba lµ, chñ nghÜa t b¶n cµng ph¸t triÓn th× m©u thuÉn kinh tÕ – x· héi cµng gay g¾t. XuÊt khÈu t b¶n trë thµnh biÖn ph¸p lµm gi¶m møc gay g¾t ®ã. 1.2 C¸c h×nh thøc vµ hËu qu¶ cña xuÊt khÈu t b¶n : XuÊt khÈu t b¶n tån t¹i díi nhiÒu h×nh thøc, nÕu xÐt c¸ch thøc ®Çu t th× cã ®Çu t trùc tiÕp vµ ®Çu t gi¸n tiÕp  §Çu t trùc tiÕp lµ h×nh thøc xuÊt khÈu t b¶n ®Ó x©y dùng nh÷ng xÝ nghiÖp míi hoÆc mua l¹i nh÷ng xÝ nghiÖp ®ang ho¹t ®éng ë níc nhËn ®Çu t, biÕn nã thµnh mét chi nh¸nh cña c«ng ty mÑ. C¸c xÝ nghiÖp míi ®îc h×nh thµnh thêng tån t¹i díi d¹ng hçn hîp song ph¬ng, nhng còng cã nh÷ng xÝ nghiÖp mµ toµn bé sè vèn lµ cña mét c«ng ty níc ngoµi  §Çu t gi¸n tiÕp lµ h×nh thøc xuÊt khÈu t b¶n díi d¹ng cho vay thu l·i. Th«ng qua c¸c ng©n hµng t nh©n hoÆc c¸c trung t©m tÝn dông quèc tÕ vµ quèc gia, t nh©n hoÆc c¸c nhµ t b¶n cho c¸c níc kh¸c vay vèn theo nhiÒu h¹n ®Þnh kh¸c nhau ®Ó ®Çu t vµo c¸c ®Ò ¸n ph¸t triÓn kinh tÕ. Ngµy nay, h×nh thøc nµy cßn ®îc thùc hiÖn b»ng viÖc mua tr¸i kho¸n hay cæ phiÕu cña c¸c c«ng ty ë níc nhËp khÈu t b¶n. NÕu xÐt theo chñ së h÷u, cã xuÊt khÈu t b¶n nhµ níc vµ xuÊt khÈu t b¶n t nh©n  XuÊt khÈu t b¶n nhµ níc lµ h×nh thøc xuÊt khÈu t b¶n mµ nhµ níc t s¶n lÊy t b¶n tõ ng©n quü cña m×nh ®Çu t vµo níc nhËp khÈu t b¶n, hoÆc viÖn trî hoµn l¹i hay kh«ng hoµn l¹i ®Ó thùc hiÖn nh÷ng môc tiªu vÒ kinh tÕ, chÝnh trÞ vµ qu©n sù. VÒ kinh tÕ, xuÊt khÈu t b¶n nhµ níc thêng híng vµo c¸c ngµnh thuéc kÕt cÊu h¹ tÇng ®Ó t¹o m«i trêng thuËn lîi cho ®Çu t t b¶n t nh©n. VÒ chÝnh trÞ, viÖn trî cña nhµ níc t s¶n nh»m cøu v·n chÕ ®é chÝnh trÞ th©n cËn ®ang bÞ lung lay hoÆc t¹o ra mèi liªn hÖ phô thuéc l©u dµi. 2 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 VÒ qu©n sù , viÖn trî cña nhµ níc t s¶n nh»m l«i kÐo c¸c níc phô thuéc vµo c¸c khèi qu©n sù hoÆc buéc c¸c níc nhËn viÖn trî ph¶i ®a qu©n tham chiÕn chèng níc kh¸c, cho níc xuÊt khÈu lËp c¨n cø qu©n sù trªn l·nh thæ cña m×nh hoÆc ®¬n thuÇn ®Ó b¸n vò khÝ.  XuÊt khÈu t b¶n t nh©n lµ h×nh thøc xuÊt khÈu t b¶n do t b¶n t nh©n thùc hiÖn . Ngµy nay, h×nh thøc nµy chñ yÕu do c¸c c«ng ty xuyªn quèc gia tiÕn hµnh th«ng qua ho¹t ®éng ®Çu t kinh doanh. H×nh thøc xuÊt khÈu t b¶n t nh©n cã ®Æc ®iÓm lµ thêng ®îc ®Çu t vµo c¸c ngµnh kinh tÕ cã vßng quay t b¶n ng¾n vµ thu ®îc lîi nhuËn ®éc quyÒn cao. XuÊt khÈu t b¶n t nh©n lµ h×nh thøc chñ yÕu cña xuÊt khÈu t b¶n, cã xu híng t¨ng nhanh , chiÕm tû lÖ cao trong tæng t b¶n xuÊt khÈu . NÕu nh÷ng n¨m 70 cña thÕ kû XX, xuÊt khÈu t b¶n t nh©n ®¹t trªn 50% th× ®Õn nh÷ng n¨m 80 cña thÕ kû nµy nã ®· ®¹t tû lÖ 70% trong tæng t b¶n xuÊt khÈu. NÕu xÐt vÒ c¸ch thøc ho¹t ®éng , cã c¸c chi nh¸nh cña c¸c c«ng ty xuyªn quèc gia , ho¹t ®éng tµi chÝnh tÝn dông cña c¸c ng©n hµng hay c¸c trung t©m tÝn dông vµ chuyÓn giao c«ng nghÖ, trong ®ã, ho¹t ®éng díi h×nh thøc chuyÓn giao c«ng nghÖ lµ biÖn ph¸p chñ yÕu mµ c¸c níc xuÊt khÈu t b¶n thêng sö dông ®Ó khèng chÕ nÒn kinh tÕ cña c¸c níc nhËp khÈu t b¶n. XuÊt khÈu t b¶n vÒ thùc chÊt lµ h×nh thøc më réng quan hÖ s¶n xuÊt t b¶n chñ nghÜa trªn ph¹m vi quèc tÕ, lµ sù bµnh trêng thÕ lùc cña t b¶n tµi chÝnh nh»m bãc lét nh©n d©n lao ®éng thÕ giíi, lµm cho c¸c níc nhËp khÈu t b¶n bÞ bãc lét gÝa trÞ thÆng d, c¬ cÊu kinh tÕ quÌ quÆt, lÖ thuéc vµo nÒn kinh tÕ níc t b¶n chñ nghÜa. Tõ ®ã lµm cho m©u thuÉn kinh tÕ – x· héi gia t¨ng. 1.3 Nh÷ng biÓu hiÖn míi cña xuÊt khÈu t b¶n trong giai ®o¹n ph¸t triÓn hiÖn nay cña chñ nghÜa t b¶n Ngµy nay , trong ®iÒu kiÖn lÞch sö míi, xuÊt khÈu t b¶n ®· cã sù biÕn ®æi lín . Thø nhÊt lµ híng xuÊt khÈu t b¶n ®· cã sù thay ®æi c¬ b¶n. Tríc kia, luång t b¶n xuÊt khÈu chñ yÕu tõ c¸c níc t b¶n ph¸t triÓn sang c¸c níc kÐm ph¸t triÓn ( chiÕm tû träng trªn 70% ). Nhng nh÷ng thËp kû gÇn ®©y ®¹i bé phËn dßng ®Çu t l¹i ch¶y qua l¹i gi÷a c¸c níc t b¶n ph¸t triÓn víi nhau. Tû träng xuÊt khÈu t b¶n gi÷a ba trung t©m t b¶n chñ nghÜa t¨ng nhanh, ®Æc biÖt dßng ®Çu t ch¶y m¹nh theo híng tõ NhËt B¶n vµo Mü vµ T©y ¢u, còng nh tõ T©y ¢u ch¶y sang Mü lµm cho luång xuÊt khÈu t b¶n vµo c¸c níc ®ang ph¸t triÓn gi¶m m¹nh, thËm chÝ chØ cßn 16,8%(1996) vµ hiÖn nay kho¶ng 30%. 3 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Tríc t×nh h×nh ®ã, nhiÒu nhµ lý luËn t s¶n cho r»ng, xuÊt khÈu t b¶n kh«ng cßn lµ thñ ®o¹n vµ ph¬ng tiÖn mµ c¸c níc giµu dïng ®Ó bãc lét c¸c níc nghÌo. Theo hä, xuÊt khÈu t b¶n ®· trót bá b¶n chÊt cò cña nã vµ trë thµnh h×nh thøc hîp t¸c cïng cã lîi trong mèi quan hÖ quèc tÕ.Sù hîp t¸c nµy diÔn ra chñ yÕu gi÷a c¸c níc t b¶n ph¸t triÓn víi nhau. §ã lµ quan niÖm hoµn toµn sai lÇm. Nh ®· biÕt , cuéc c¸ch m¹ng khoa häc c«ng nghÖ ®· t¹o ra nh÷ng biÕn ®æi nh¶y vät trong sù ph¸t triÓn cña lùc lîng s¶n xuÊt. Vµo nh÷ng n¨m 80 cña thÕ kû XX, nhiÒu ngµnh c«ng nghiÖp míi ra ®êi vµ ph¸t triÓn thµnh c¸c ngµnh mòi nhän nh : ngµnh c«ng nghÖ sinh häc, ngµnh chÕ t¹o vËt liÖu míi, ngµnh b¸n dÉn vµ vi ®iÖn tö, ngµnh vò trô vµ ®¹i d¬ng...Nh÷ng ngµnh nµy cã thiÕt bÞ vµ quy tr×nh c«ng nghÖ hiÖn ®¹i, tiªu tèn Ýt nguyªn , nhiªn vËt liÖu. Trong nÒn kinh tÕ gi÷a c¸c níc t b¶n ph¸t triÓn ®· diÔn ra sù biÕn ®æi c¬ cÊu c¸c ngµnh s¶n xuÊt mòi nhän cã hµm lîng khoa häc kü thuËt cao. Sù xuÊt hiÖn nh÷ng ngµnh nghÒ míi ®· t¹o ra nhu cÇu ®Çu t hÊp dÉn v× trong thêi gian ®Çu nã t¹o ra lîi nhuËn siªu ng¹ch rÊt cao. ViÖc tiÕp nhËn kü thuËt míi chØ diÔn ra ë c¸c níc t b¶n ph¸t triÓn v× c¸c níc ®ang ph¸t triÓn cã h¹ tÇng kinh tÕ x· héi l¹c hËu , kh«ng phï hîp, t×nh chÝnh trÞ kÐm æn ®Þnh, søc mua kÐm, tû suÊt lîi nhuËn cña t b¶n ®Çu t kh«ng cßn cao nh tríc ( cßn víi níc ®ang ph¸t triÓn nhng ®· trë thµnh Nics th× tû träng cña luång t b¶n xuÊt khÈu vÉn lín: chiÕm 80% tæng t b¶n xuÊt khÈu cña c¸c níc ®ang ph¸t triÓn). MÆt kh¸c thêi gian nµy, xu híng liªn kÕt c¸c nÒn kinh tÕ ë c¸c trung t©m t b¶n chñ nghÜa ph¸t triÓn rÊt m¹nh. HÖ qña cña ho¹t ®éng nµy bao giê còng h×nh thµnh c¸c khèi kinh tÕ víi nh÷ng ®aä luËt b¶o hé rÊt kh¾t khe. §Ó nhanh chãng chiÕm lÜnh thÞ trêng, c¸c c«ng ty xuyªn quèc gia ®· biÕn c¸c doanh nghiÖp chi nh¸nh cña m×nh thµnh mét bé phËn cÊu thµnh cña khèi kinh tÕ míi nh»m tr¸nh ®ßn thuÕ quan nÆng cña c¸c ®¹o luËt b¶o hé. NhËt vµ T©y ¢u ®· tÝch cùc ®Çu t vµo thÞ trêng Mü b»ng c¸ch ®ã. Sù biÕn ®éng vÒ ®Þa bµn vµ tû träng ®Çu t cña c¸c níc t b¶n ph¸t triÓn kh«ng lµm cho b¶n chÊt cña xuÊt khÈu t b¶n thay ®æi , mµ chØ lµm cho h×nh thøc vµ xu híng cña xuÊt khÈu t b¶n thªm phong phó vµ phøc t¹p h¬n. Sù xuÊt hiÖn c¸c ngµnh míi cã hµm lîng khoa häc- c«ng nghÖ cao ë c¸c níc t b¶n ph¸t triÓn bao giê còng dÉn ®Õn cÊu t¹o h÷u c¬ cña t b¶n t¨ng cao vµ ®iÒu ®ã tÊt yÕu dÉn ®Õn tû suÊt lîi nhuËn cã xu híng gi¶m xuèng. HiÖn tîng thõa t b¶n t¬ng ®èi, hÖ qu¶ cña sù ph¸t triÓn ®ã lµ kh«ng thÓ tr¸nh khái. Bªn c¹nh ®ã, sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña c¸c thiÕt bÞ quy tr×nh c«ng nghÖ míi ®· dÉn ®Õn sù 4 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 lo¹i bá c¸c thiÕt bÞ vµ c«ng nghÖ l¹c hËu ra khái qu¸ tr×nh s¶n xuÊt trùc tiÕp ( do bÞ hao mßn h÷u h×nh vµ v« h×nh ). §èi víi nÒn kinh tÕ thÕ giíi ®ang ph¸t triÓn, nh÷ng t liÖu s¶n xuÊt nµy rÊt cã Ých vµ vÉn lµ kü thuËt míi mÎ. Nh»m môc ®Ých thu lîi nhuËn ®éc quyÒn cao, c¸c tËp ®oµn t b¶n ®éc quyÒn ®a c¸c thiÕt bÞ ®ã sang c¸c níc ®ang ph¸t triÓn díi h×nh thøc chuyÓn giao c«ng nghÖ. Râ rµng, khi chñ nghÜa ®Õ quèc cßn tån t¹i th× xuÊt khÈu t b¶n tõ c¸c níc t b¶n ph¸t triÓn sang c¸c níc ®ang ph¸t triÓn lµ ®iÒu kh«ng tr¸nh khái. XÐt trong mét giai ®o¹n ph¸t triÓn nhÊt ®Þnh , cã thÓ diÔn ra sù thay ®æi tû träng t b¶n ®Çu t vµo khu vùc nµo ®ã cña thÕ giíi, nhng ph©n tÝch mét thêi kú dµi h¬n cña quy m« thÕ giíi cho thÊy: xuÊt khÈu t b¶n vÉn lµ vò khÝ chñ yÕu mµ t b¶n ®éc quyÒn sö dông ®Ó bµnh tríng ra níc ngoµi. T×nh tr¹ng nî nÇn cña c¸c níc ®ang ph¸t triÓn ë ch©u ¸, Phi , Mü Latinh lµ thùc tÕ chøng minh cho kÕt luËn trªn. Thø hai lµ chñ thÓ xuÊt khÈu t b¶n cã sù thay ®æi lín , trong ®ã vai trß c¸c c«ng ty xuyªn quèc gia trong xuÊt khÈu t b¶n ngµy cµng to lín, ®Æc biÖt lµ trong FDI . MÆt kh¸c, ®· xuÊt hiÖn nhiÒu chñ thÓ xuÊt khÈu t b¶n tõ c¸c níc ®ang ph¸t triÓn mµ næi bËt lµ c¸c Nics ch©u ¸. Thø ba lµ h×nh thøc xuÊt khÈu t b¶n rÊt ®a d¹ng, sù ®an quyÖn gi÷a xuÊt khÈu t b¶n vµ xuÊt khÈu hµng ho¸ t¨ng lªn. Ch¼ng h¹n, trong ®Çu t trùc tiÕp xuÊt hiÖn nh÷ng h×nh thøc míi nh BOT,BT...sù kÕt hîp gi÷a xuÊt khÈu t b¶n víi c¸c hîp ®ång bu«n b¸n hµng ho¸, dÞch vô, chÊt x¸m kh«ng ngõng t¨ng lªn. Thø t lµ sù ¸p ®Æt mang tÝnh thùc d©n trong xuÊt khÈu t b¶n ®· ®îc gì bá dÇn vµ nguyªn t¾c cïng cã lîi ®îc ®Ò cao. Ngµy nay , xuÊt khÈu t b¶n lu«n thÓ hiÖn kÕt qu¶ hai mÆt. Mét mÆt, nã lµm cho c¸c quan hÖ t b¶n chñ nghÜa ®îc ph¸t triÓn vµ më réng ra trªn ®Þa bµn quèc tÕ, gãp phÇn thóc ®Èy nhanh chãng qu¸ tr×nh ph©n c«ng lao ®éng vµ quèc tÕ ho¸ ®êi sèng kinh tÕ cña nhiÒu níc; lµ mét trong nh÷ng nh©n tè cùc kú quan träng t¸c ®éng tõ bªn ngoµi vµo lµm cho qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ vµ t¸i c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ë c¸c níc nhËp khÈu t b¶n ph¸t triÓn nhanh chãng . Song mÆt kh¸c, xuÊt khÈu t b¶n vÉn ®Ó l¹i cho c¸c quèc gia nhËp khÈu t b¶n, nhÊt lµ víi c¸c níc ®ang ph¸t triÓn nh÷ng hËu qu¶ nÆng nÒ nh: nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn mÊt c©n ®èi vµ lÖ thuéc, nî nÇn chång chÊt do bÞ bãc lét qu¸ nÆng nÒ. Song ®iÒu nµy tuú thuéc mét phÇn rÊt lín vµo vai trß qu¶n lý cña nhµ níc ë c¸c níc nhËp khÈu t b¶n. Lîi dông mÆt tÝch cùc cña xuÊt khÈu t b¶n , nhiÒu níc ®· më réng viÖc tiÕp nhËn ®Çu t ®Ó ®Èy m¹nh qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ ë 5 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 nø¬c m×nh. VÊn ®Ò ®Æt ra lµ ph¶i biÕt vËn dông mÒm dÎo,linh ho¹t , nguyªn t¾c cïng cã lîi, lùa chän ph¬ng ¸n thiÕt thùc, ®Ó khai th¸c nguån lùc quèc tÕ cã hiÖu qu¶. 6 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Ch¬ng 2 §Çu t trùc tiÕp níc ngoµi – Xu híng quan träng ®èi víi c¸c níc ®ang ph¸t triÓn 2.1 §Çu t trùc tiÕp níc ngoµi 2.1.1 §Æc ®iÓm ®Çu t trùc tiÕp níc ngoµi §Çu t trùc tiÕp níc ngoµi ( Foreign Direct Investment – FDI ) lµ h×nh thøc ®Çu t níc ngoµi. Sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña nã lµ kÕt qu¶ tÊt yÕu cña qu¸ tr×nh quèc tÕ vµ ph©n c«ng lao ®éng quèc tÕ . Trªn thùc tÕ cã nhiÒu c¸ch nh×n nhËn kh¸c nhau vÒ ®Çu t níc ngoµi.Theo hiÖp héi luËt quèc tÕ (1966) “ §Çu t níc ngoµi lµ sù di chuyÓn vèn tõ níc cña ngêi ®Çu t sang níc cña ngêi sö dông nhng kh«ng ph¶i ®Ó mua hµng tiªu dïng cña níc nµy mµ dïng ®Ó chi phÝ cho c¸c ho¹t ®éng cã tÝnh chÊt kinh tÕ x· héi ”. Theo luËt §Çu t níc ngoµi ViÖt Nam ban hµnh n¨m 1987 vµ ®îc bæ sung hoµn thiÖn sau ba lÇn söa ®æi “ §Çu t níc ngoµi lµ viÖc c¸c tæ chøc vµ c¸ nh©n níc ngoµi trùc tiÕp ®a vµo ViÖt Nam vèn b»ng tiÒn níc ngoµi hoÆc bÊt kú tµi s¶n nµo ®îc chÝnh phñ ViÖt Nam chÊp nhËn ®Ó hîp t¸c kinh doanh trªn c¬ së hîp ®ång hoÆc thµnh lËp xÝ nghiÖp liªn doanh hay xÝ nghiÖp 100% vèn níc ngoµi” Qua xem xÐt c¸c ®Þnh nghÜa vÒ ®Çu t níc ngoµi cã thÓ rót ra mét sè ®Æc trng c¬ b¶n cña ®Çu t níc ngoµi nh sau: Mét lµ , sù di chuyÓn vèn tõ níc nµy sang níc kh¸c . Hai lµ , vèn ®îc huy ®éng vµo c¸c môc ®Ých thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ vµ kinh doanh. MÆc dï cã nhiÒu kh¸c biÖt vÒ quan niÖm nhng nh×n chung FDI ®îc xem xÐt nh mét ho¹t ®éng kinh doanh, ë ®ã cã c¸c yÕu tè di chuyÓn vèn quèc tÕ vµ kÌm theo nã bao gåm c¸c yÕu tè kh¸c . C¸c yÕu tè ®ã kh«ng chØ bao gåm sù kh¸c biÖt vÒ quèc tÞch cña c¸c ®èi t¸c tham gia vµo qu¸ tr×nh kinh doanh,sù kh¸c biÖt v¨n ho¸ , luËt ph¸p mµ cßn lµ sù chuyÓn giao c«ng nghÖ , thÞ trêng tiªu thô... Theo luËt §Çu t níc ngoµi cña ViÖt Nam, FDI cã thÓ ®îc hiÓu nh lµ viÖc c¸c tæ chøc, c¸c c¸ nh©n trùc tiÕp níc ngoµi ®a vµo ViÖt Nam vèn b»ng tiÒn hay bÊt cø tµi s¶n nµo ®îc chÝnh phñ ViÖt Nam chÊp nhËn ®Ó hîp t¸c víi bªn ViÖt Nam hoÆc tù m×nh tæ chøc c¸c ho¹t ®éng kinh doanh trªn l·nh thæ ViÖt Nam .Díi gãc ®é kinh tÕ cã thÓ hiÓu FDI lµ h×nh thøc di chuyÓn vèn quèc tÕ trong ®ã ngêi së h÷u ®ång thêi lµ ngêi trùc tiÕp tham gia qu¶n lý vµ ®iÒu hµnh ho¹t ®éng sö dông vèn ®Çu t.VÒ thùc chÊt, FDI lµ sù ®Çu t cña c¸c c«ng ty ( c¸ 7 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 nh©n) nh»m x©y dùng c¸c c¬ së, chi nh¸nh ë níc ngoµi vµ lµm chñ toµn bé hay tõng phÇn c¬ së ®ã. §Çu t trùc tiÕp níc ngoµi cã c¸c ®Æc ®iÓm sau: Thø nhÊt , c¸c chñ ®Çu t ph¶i ®ãng gãp mét khèi lîng vèn tèi thiÓu theo quy ®Þnh cña tõng quèc gia. LuËt §Çu t níc ngoµi cña ViÖt Nam quy ®Þnh chñ ®Çu t níc ngoµi ph¶i ®ãng gãp tèi thiÓu 30% vèn ph¸p ®Þnh cña dù ¸n. Thø hai , sù ph©n chia quyÒn qu¶n lý c¸c doanh nghiÖp phô thuéc vµo møc ®é ®ãng gãp vèn. NÕu ®ãng gãp 10% vèn th× doanh nghiÖp hoµn toµn do chñ ®Çu t níc ngoµi ®iÒu hµnh vµ qu¶n lý. Thø ba , lîi nhuËn cña c¸c chñ ®Çu t phô thuéc vµo kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh vµ ®îc ph©n chia theo tû lÖ gãp vèn sau khi nép thuÕ vµ tr¶ lîi tøc cæ phÇn. Thø t , FDI ®îc thùc hiÖn th«ng qua viÖc x©y dùng doanh nghiÖp míi, mua l¹i toµn bé hoÆc tõng phÇn doanh nghiÖp ®ang ho¹t ®éng hoÆc s¸t nhËp c¸c doanh nghiÖp víi nhau. Thø n¨m , FDI kh«ng chØ g¾n liÒn víi di chuyÓn vèn mµ cßn g¾n liÒn víi chuyÓn giao c«ng nghÖ, chuyÓn giao kiÕn thøc vµ kinh nghiÖm qu¶n lý vµ t¹o ra thÞ trêng míi cho c¶ phÝa ®Çu t vµ phÝa nhËn ®Çu t. Thø s¸u , FDI hiÖn nay g¾n liÒn víi c¸c ho¹t ®éng kinh doanh quèc tÕ cña c¸c c«ng ty ®a quèc gia. §Çu t trùc tiÕp níc ngoµi cã thÓ ®îc ph©n chia theo nhiÒu tiªu thøc kh¸c nhau: NÕu c¨n cø tÝnh chÊt ph¸p lý cña ®Çu t níc ngoµi trùc tiÕp cã thÓ chia ®Çu t trùc tiÕp níc ngoµi thµnh c¸c lo¹i hîp ®ång vµ hîp t¸c kinh doanh , doanh nghiÖp liªn doanh,doanh nghiÖp 100% vèn níc ngoµi. Ngoµi ra cßn cã thªm h×nh thøc ®Çu t kh¸c ®ã lµ hîp ®ång x©y dùng – kinh doanh- chuyÓn giao (BOT). Trong c¸c h×nh thøc trªn th× doanh nghiÖp liªn doanh vµ doanh nghiÖp 100% vèn lµ h×nh thøc ph¸p nh©n míi vµ luËt ViÖt Nam gäi chung lµ xÝ nghiÖp cã vèn ®Çu t níc ngoµi. NÕu c¨n cø vµo tÝnh chÊt ®Çu t cã thÓ chia FDI thµnh hai lo¹i ®Çu t tËp trung trong khu chÕ xuÊt vµ ®Çu t ph©n t¸n. Mçi lo¹i ®Çu t trªn ®Òu cã ¶nh hëng ®Õn chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ, c¬ cÊu c«ng nghiÖp ë tõng quèc gia. NÕu c¨n cø vµo qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt cã thÓ chia ®Çu t trùc tiÕp níc ngoµi thµnh ®Çu t vµo nghiªn cøu vµ triÓn khai, ®Çu t vµo cung øng nguyªn liÖu, ®Çu t vµo s¶n xuÊt, ®Çu t vµo tiªu thô s¶n phÈm.. 8 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 NÕu c¨n cø vµo lÜnh vùc ®Çu t cã thÓ chia FDI thµnh c¸c lo¹i nh ®Çu t c«ng nghiÖp, n«ng nghiÖp , dÞch vô .. Theo luËt §Çu t níc ngoµi cña ViÖt Nam, c¸c h×nh thøc ®Çu t níc ngoµi vµo ViÖt Nam bao gåm 3 h×nh thøc nh sau:  Hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh  Doanh nghiÖp liªn doanh  Doanh nghiÖp 100% vèn níc ngoµi Hµng ®æi hµng – Ph¬ng thøc ®Çu t thu hót níc ngoµi quan träng ®èi víi c¸c níc ®ang ph¸t triÓn. Hµng ®æi hµng lµ ph¬ng thøc ®Çu t mµ gi¸ trÞ cña trang thiÕt bÞ cung cÊp ®îc hoµn tr¶ b»ng chÝnh s¶n phÈm mµ c¸c trang thiÕt bÞ ®ã lµm ra. Ph¬ng thøc nµy liªn quan tíi hai hîp ®ång quan hÖ mËt thiÕt víi nhau vµ c©n b»ng nhau vÒ mÆt gi¸ trÞ.Trong mét hîp ®ång, nhµ cung cÊp ®ång ý x©y dùng nhµ m¸y hoÆc cung cÊp c¸c c«ng nghÖ cña nhµ m¸y cho phÝa ®èi t¸c. Trong hîp ®ång kh¸c, nhµ cung cÊp ®ång ý mua l¹i s¶n phÈm mµ c«ng nghÖ ®ã s¶n xuÊt ra víi khèi lîng t¬ng øng víi gÝa trÞ thiÕt bÞ mµ nhµ m¸y ®· ®Çu t. Hµng ®æi hµng cã vai trß quan träng ®èi víi ph¸t triÓn kinh tÕ cña c¸c níc ®ang ph¸t triÓn ®Æc biÖt lµ c¸c níc ®ang chuyÓn ®æi. Thùc tÕ ®· chØ ra r»ng hµng ®æi hµng cã ý nghÜa quan träng trong ph¸t triÓn c¸c ngµnh c«ng nghiÖp chÕ biÕn n«ng s¶n gãp phÇn æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn kinh tÕ, t¹o viÖc lµm cho ngêi lao ®éng ë c¸c níc ®ang ph¸t triÓn. Hµng ®æi hµng lµ ph¬ng thøc ®Çu t míi cña c¸c ®èi t¸c níc ngoµi vµo ViÖt Nam. . 2.1.2 §Çu t trùc tiÕp níc ngoµi ë c¸c níc ®ang ph¸t triÓn Trong ba thËp kû võa qua, nÒn kinh tÕ thÕ giíi ®· chøng kiÕn mét sù t¨ng trëng ®¸ng kÓ vÒ luång vèn FDI. Tæng FDI trung b×nh hµng n¨m theo gi¸ trÞ thÞ trêng hiÖn nay t¨ng lªn 10 lÇn, tõ 104 tû USD trong nh÷ng n¨m cña thËp kû 60 lªn ®Õn 1173 tû USD vµo cuèi nh÷ng n¨m cña thËp kû 80. FDI ®· tiÕp tôc t¨ng vµ ®¹t 1940 tû USD n¨m 1992. C¸c níc ph¸t triÓn chiÕm tõ 68% trong nh÷ng n¨m 60 lªn ®Õn 80% vµo cuèi nh÷ng n¨m 90 trong tæng sè cña phÇn t¨ng lªn cña FDI. XÐt vÒ khuynh híng chung, mét trong nh÷ng nÐt næi bËt nhÊt cña FDI lµ viÖc t¨ng nhanh lªn nhanh chãng vµ v÷ng bÒn cña nh÷ng luång FDI tíi c¸c níc ®ang ph¸t triÓn. Sau mét giai ®o¹n t¬ng ®èi ®×nh trÖ diÔn ra sau c¸c cuéc khñng ho¶ng nî vµ mét cuéc suy tho¸i cho tíi gi÷a nh÷ng n¨m 80 (tõ n¨m 9 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 1981 - 1985 FDI ®Õn c¸c níc ®ang ph¸t triÓn thùc tÕ gi¶m 4%/ n¨m), ®Çu t vµo c¸c níc ®ang ph¸t triÓn ®· kh«i phôc m¹nh mÏ. Trong nh÷ng n¨m cuèi thËp kû 80, FDI t¨ng 17% mét n¨m vµ tiÕp tôc trong nh÷ng n¨m 90.Theo b¸o c¸o cña Liªn Hîp Quèc vµ §Çu t thÕ giíi n¨m 1994, tæng ®Çu t FDI vµo c¸c níc ®ang ph¸t triÓn ®¹t sè kû lôc lµ 70 tû USD n¨m 1993, t¨ng 125% trong ba n¨m ®Çu cña thËp kû nµy. Ngîc l¹i FDI vµo c¸c níc ph¸t triÓn l¹i gi¶m m¹nh trong nh÷ng n¨m 90. Trong n¨m 1991 , FDI vµo c¸c níc OECD gi¶m 31% vµ tiÕp tôc gi¶m thªm 16% n¨m 1992. KÕt qu¶ lµ n¨m 1992 c¸c níc ®ang ph¸t triÓn chiÕm 32% tæng FDI, trong khi tû träng trung b×nh lµ 24% trong nh÷ng n¨m 70. Tû träng nµy tiÕp tôc t¨ng, ®¹t 40% vµo n¨m 1993. NÕu xu híng nµy tiÕp tôc, khèi lîng FDI hµng n¨m vµo c¸c níc ®ang ph¸t triÓn cã thÓ vît c¸c níc ph¸t triÓn trong thêi gian kh«ng xa. §iÒu nµy cho thÊy cã mét sù thay ®æi c¬ cÊu rÊt lín kh«ng chØ vÒ h×nh thøc cña ®Çu t mµ cßn cña s¶n xuÊt vµ th¬ng m¹i sinh ra tõ kÕt qu¶ ®Çu t nµy. XÐt vÒ mÆt c¬ cÊu, dßng FDI cã xu híng t¨ng vµo khu vùc s¶n xuÊt vµ dÞch vô. Trong ®ã khu vùc dÞch vô chiÕm u thÕ so víi khu vùc s¶n xuÊt. VÝ dô 51% ®Çu t níc ngoµi vµo Mü n¨m 92 lµ vµo khu vùc dÞch vô, so s¸nh víi n¨m 1981 lµ 4%. Con sè nµy ë Anh lµ 40% n¨m 1992 vµ 35% n¨m 1981. Níc NhËt lµ 56% vµ 53%. Trong khi phÇn lín c¸c ho¹t ®éng dÞch vô tËp trung ë c¸c níc ph¸t triÓn, còng cã nh÷ng dÊu hiÖu chØ ra r»ng chÝnh s¸ch tù do ho¸ còng ®· dÉn ®Õn viÖc t¨ng ®¸ng kÓ møc ®©ï t FDI vµo ngµnh dÞch vô ë c¸c níc ®ang ph¸t triÓn. Dßng FDI b×nh qu©n hµng n¨m 1970 – 1992. TÊt c¶ c¸c níc (tû USD) C¸c níc ph¸t triÓn ( tû USD ) C¸c níc ®ang ph¸t triÓn(tû USD) Ch©u Phi (%) Ch©u ¸ (%) Ch©u Mü-Latinh (%) 70 – 81- 85 80 21 50 16 36 5 14 13.0 15.3 60.9 46.2 26.1 38.5 86 - 90 1991 155 129 26 12.0 36.0 52.0 149 110 39 7.9 39.5 52.6 Nguån : Transnational Corporations in World Development : Third survey , United Nations . 10 1992 126 86 40 5.1 41.0 53.9 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Sù ph©n bæ vÒ ®Þa lý cho thÊy 10 níc ®øng ®Çu vÒ nhËn FDI chiÕm 76% tæng sè FDI vµo thÕ giíi thø ba vµo n¨m 1992, t¨ng lªn so víi 70% trong mêi n¨m tríc nhng vÉn thÊp h¬n 81% ®¹t ®îc cña n¨m 1981. §iÒu nµy cã thÓ gi¶i thÝch bëi sù t¨ng lªn nhanh chãng cña FDI vµo Trung Quèc.NÕu n¨m 1981 khèi lîng FDI vµo Trung Quèc lµ kh«ng ®¸ng kÓ th× ®Õn n¨m 1992 ®· chiÕm tíi mét phÇn t t«ng FDI vµo c¸c níc ®ang ph¸t triÓn. ChÝnh s¸ch thu hót vµ qu¶n lý FDI cña c¸c níc ®ang ph¸t triÓn ®· thay ®æi m¹nh mÏ trong thËp kû tríc.HiÖn nay c¸c chÝnh phñ ®Òu khuyÕn khÝch FDI theo mét c¸ch thøc míi cha tøng cã trong lÞch sö. ViÖc chuyÓn c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ híng vÒ thÞ trêng vµ c¸c chÝnh s¸ch tù do kinh tÕ ®· thu hót vµ hÊp dÉn h¬n c¸c nhµ ®Çu t. Nh÷ng cè g¾ng cña chÝnh phñ c¸c níc nh»m thu hót c¸c nhµ ®Çu t níc ngoµi ®Æc biÖt lµ c¸c dù ¸n vµo c¬ së h¹ tÇng vµ c«ng tr×nh phóc lîi theo h×nh thøc BOO hay BOT ®ang t¨ng nhanh. ViÖc thùc hiÖn t nh©n ho¸ vµ cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ níc còng lµ m«t ph¬ng thøc quan träng ®Ó thu hót c¸c nhµ ®Çu t níc ngoµi. Trong xu híng nµy c¸c níc Ch©u Mü Latinh dÉn ®Çu c¸c níc ®ang ph¸t triÓn.Tõ n¨m 1988 ®Õn 1992 khèi lîng FDI trÞ gi¸ kho¶ng 8,1 tû USD ®· ®îc ®a vµo c¸c níc ch©u Mü Latinh bëi h×nh thøc mua cæ phÇn cña c¸c doanh nghiÖp nhµ níc. Khèi lîng nµy chiÕm 16% tæng FDI ®Çu t vµo quèc gia nµy. C¸c níc §«ng ¢u còng ®· thu hót khèi lîng ®Çu t lín vµo lÜnh vùc nµy kho¶ng 5,2 tû USD trong kho¶ng thêi gian tõ n¨m 1988 ®Õn 1992 t¬ng øng víi 43% trong tæng khèi lîng ®Çu t vµo khu vùc. §Çu t trùc tiÕp níc ngoµi cña toµn thÕ giíi ®¹t 450 tû USD vµo n¨m 1995. Trong ®ã hai phÇn ba tËp trung vµo c¸c níc ch©u ¸. TÇm vãc ngµy cµng lín vµ tÝnh n¨ng ®éng cña c¸c níc ch©u ¸ ®· lµm cho ch©u ¸ trë thµnh thÞ trêng ®Çu t quan träng ®èi víi c¸c c«ng ty ®a quèc gia. T×nh h×nh dßng vèn FDI trªn thÕ giíi vµ trong khu vùc hiÖn nay Cã thÓ nãi trong 10 n¨m trë l¹i ®©y, mÆc dï cã mét sè biÕn ®éng song nh×n chung lîng FDI trªn toµn thÕ giíi cã xu híng t¨ng. N¨m 1997, con sè nµy vµo kho¶ng 400 tû USD víi kho¶ng 70% vµo c¸c níc c«ng nghiÖp ph¸t triÓn.Theo c¬ quan th¬ng m¹i vµ ph¸t triÓn cña Liªn Hîp Quèc (UNCTAD), n¨m 1998, tæng lîng FDI ®¹t 430 tû USD, t¨ng gÇn 10% so víi n¨m 1997 nhng luång vèn vµo c¸c níc ®ang ph¸t triÓn l¹i gi¶m xuèng cßn 111 tû USD so víi 117 tû cña n¨m 1997. Trong khu vùc ch©u ¸, møc ®é c¹nh tranh ®Ó thu hót trë nªn rÊt gay g¾t. Trong sè c¸c níc ®ang ph¸t triÓn, Trung Quèc lµ níc thµnh c«ng nhÊt víi lîng ®Çu t thu hót trung b×nh chiÕm tíi mét nöa tæng sè vèn FDI ®æ vµo c¸c níc 11 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 ®ang ph¸t triÓn. Nguyªn nh©n chñ yÕu lµ sù hÊp dÉn cña mét thÞ trêng réng lín vµ c¶i c¸ch kinh tÕ ®¹t ®îc nhiÒu thµnh tùu næi bËt trong nh÷ng n¨m qua. Do t¸c ®éng cña cuéc khñng ho¶ng tiÒn tÖ ch©u ¸, n¨m 1998 lµ n¨m ®Çu tiªn kÓ tõ n¨m 1985 tæng vèn vµo khu vùc nµy tuy ®· gi¶m nhng kh«ng nhiÒu. Trong ®ã, kh¶ n¨ng øng phã dÉn ®Õn møc ®é ¶nh hëng cña tõng níc lµ kh¸c nhau. Indonesia vµ Philippines ®øng ®Çu danh s¸ch nhãm níc suy gi¶m nguån vèn FDI, trong khi ®ã Hµn Quèc vµ Th¸i Lan , mÆc dï chÞu nhiÒu t¸c ®éng cña cuéc khñng ho¶ng nhÊt, song vÉn duy tr× ®îc lîng vèn lín. Trªn thùc tÕ hai quèc gia nµy ®· tiÕn hµnh nh÷ng c¶i c¸ch s©u réng, ®· ®îc ®¸nh gi¸ lµ thµnh c«ng c¶ trªn b×nh diÖn nÒn kinh tÕ vÜ m« nãi chung vµ m«i trêng ®Çu t nãi riªng.N¨m 1998, vèn FDI ®¨ng ký cña Th¸i Lan lµ 5,9 tû USD so víi 3,6 tû n¨m 1997 vµ cña Hµn Quèc lÇn lît lµ 4,7 tû USD vµ 3,6 tû USD . Cuéc khñng ho¶ng nµy còng lµm gi¶m râ rÖt nguån cung cÊp FDI tõ hai quèc gia cung cÊp FDI lín cña ch©u ¸ lµ NhËt B¶n ,Hµn Quèc vµ mét sè níc Nics kh¸c. 2.2 Kinh nghiÖm cña mét sè n íc trong thu hót vµ sö dông ®Çu t trùc tiÕp níc ngoµi vµo ph¸t triÓn t¨ng trëng kinh tÕ 2.2.1 §Çu t trùc tiÕp níc ngoµi ë Trung Quèc §Çu t trùc tiÕp níc ngoµi ë Trung Quèc chiÕm mét phÇn t tæng ®Çu t vµo c¸c níc ®ang ph¸t triÓn, gãp phÇn quan träng vµo ph¸t triÓn kinh tÕ ë c¸c níc nµy. Quy m« trung b×nh cña c¸c dù ¸n n¨m 1991 lµ 920000USD, n¨m 1190000USD vµ n¨m 1993 lµ 1310000 USD. Tõ n¨m 1992 b¾t ®Çu cã sù gia t¨ng ®¸ng kÓ trong c¸c dù ¸n võa hoÆc lín víi kü thuËt tiªn tiÕn trong ngµnh ®iÖn, m¸y mãc, ho¸ chÊt, ®iÖn tö, vËt liÖu x©y dùng. C¸c ®Æc khu kinh tÕ vµ khu c«ng nghiÖp ®îc x©y dùng ngµy cµng nhiÒu. Cho ®Õn nay Trung Quèc vÉn lµ n¬i hÊp dÉn c¸c nhµ ®Çu t vµ Trung Quèc vÉn duy tr× møc t¨ng trëng cao. Tõ n¨m 1995, Trung Quèc ®· khuyÕn khÝch c¸c doanh nghiÖp trong níc vµ c¸c nhµ ®Çu t cña c¸c níc ch©u ¢u thùc hiÖn ph¬ng thøc hµng ®æi hµng nh»m ph¸t triÓn ngµnh chÕ biÕn n«ng s¶n xuÊt khÈu, gãp phÇn tÝch cùc t¹o viÖc lµm cho ngêi lao ®éng nhÊt lµ lao ®éng n«ng th«n . §iÒu g× ®· dÉn ®Õn kÕt qu¶ ho¹t ®éng tèt nh vËy cña Trung Quèc .Bªn c¹nh mét sè nh©n tè thuËn lîi, Trung Quèc ®· cã c¸c biÖn ph¸p thu hót vµ sö dông FDI cho sù ph¸t triÓn mét c¸ch tÝch cùc vµ kÕ ho¹ch. Thø nhÊt , Trung Quèc ®· t¹o ra mét m«i trêng kh¸ thuËn lîi vµ æn ®Þnh cho c¸c nhµ ®Çu t, t¹o ra møc tin cËy cao n¬i hä. Nhê ®ã Trung Quèc ®· thu 12 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 hót luång ®Çu t lín, h×nh thøc vµ ®èi t¸c phong phó. M«i trêng ®Çu t lu«n ®îc c¶i thiÖn . Tõ n¨m 1992 c¸c chÝnh quyÒn ®Þa ph¬ng b¾t ®Çu chñ ®éng h¬n trong viÖc th«ng qua c¸c dù ¸n FDI vµ ®· cung cÊp thªm c¸c dÞch vô x· héi cho c¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t níc ngoµi. NhËn ra t©m quan träng cña viÖc b¶o hé së h÷u trÝ tuÖ, Trung Quèc ®· ®a c¸c luËt vÒ b¶n quyÒn , nh·n m¸c, s¸ng chÕ vµ c¸c quy ®Þnh vÒ c¸c phÇn mÒm m¸y tÝnhvµ gia nhËp tæ chøc së h÷u trÝ tuÖ thÕ giíi, C«ng íc Paris vµ C«ng íc b¶n quyÒn thÕ giíi ®Ó b¶o vÖ b¶n quyÒn c«ng nghiÖp. C¸c ®iÒu kiÖn c¬ së h¹ tÇng ë c¸c khu vùc tËp trung nhiÒu FDI ®· ®îc n©ng cÊp, ®Æc biÖt lµ ë c¸c khu vùc kinh tÕ vµ c¸c vïng ph¸t triÓn kinh tÕ vµ c«ng nghiÖp. Thø hai , FDI ë Trung Quèc ®îc thu hót mét c¸ch cã kÕ ho¹ch. ë giai ®o¹n ®Çu FDI ®îc khuyÕn khÝch tËp trung vµo s¶n xuÊt c«ng nghiÖp lµ ngµnh cã hÖ sè t¹o viÖc lµm cao tuy nhiªn hä còng ®a ra nh÷ng h¹n chÕ míi dÇn dÇn ®îc th¸o bá . Ch¼ng h¹n tõ n¨m 1992 sau 13 n¨m kÓ tõ khi më cöa, Trung Quèc míi më réng lÜnh vùc ®Çu t trong ngµnh dich vô nh tµi chÝnh , b¶o hiÓm, bÊt ®éng s¶n, du lÞch, th¬ng m¹i.. ®Æc biÖt dÞch vô kÕ to¸n, t vÊn vµ th«ng tin. 2.2.2 §Çu t trùc tiÕp níc ngoµi ë Th¸i Lan §Çu t trùc tiÕp níc ngoµi ë Th¸i Lan ®· gãp phÇn quan träng vµo ph¸t triÓn kinh tÕ ë níc nµy. Cuèi thËp kû 80, Th¸i Lan ®· thu hót kho¶ng 30 tû USD vèn ®Çu t níc ngoµi. Vµo ®Çu nh÷ng n¨m 90, nÒn kinh tÕ Th¸i Lan lu«n gi÷ ë møc t¨ng trëng 8%/ n¨m. Tuy nhiªn võa qua níc nµy ®· l©m vµo cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh trÇm träng mµ c¸c nguyªn nh©n chÝnh lµ ®Çu t qu¸ nhiÒu vµo bÊt ®éng s¶n, qu¶n lý vèn níc ngoµi qu¸ láng lÎo vµ thu hót vµo nÒn kinh tÕ qu¸ møc so víi kh¶ n¨ng hÊp dÉn vµ sö dông thùc sù. Trong ba n¨m l¹i ®©y, nguån vèn ®æ vµo Th¸i Lan lµ 55 tû USD song hÇu hÕt l¹i ®îc ®Çu t vµo bÊt ®éng s¶n vµ mét sè lÜnh vùc kh«ng ph¸t huy ®îc hiÖu qu¶ . §Çu t nh÷ng kho¶n khæng lå vµo bÊt ®éng s¶n nhng chñ yÕu ®Ó phôc vô tiªu dïng Ýt t¹o ra viÖc lµm cã chÊt lîng cho nÒn kinh tÕ , víi kh¶ n¨ng sinh lêi thÊp , chØ t¹o cho mäi ngêi c¶m gi¸c giµu cã nhng ®ã chØ lµ sù phån vinh gi¶ t¹o. §iÒu nµy cã nghÜa lµ FDI kh«ng nh»m vµo ph¸t triÓn mµ chØ ®Ó kiÕm chªnh lÖch. ViÖc vay tiÒn níc ngoµi víi l·i suÊt thÊp qu¸ dÔ dµng lµm cho c¸c nhµ ®Çu t ë Th¸i Lan thiÕu chän läc lÜnh vùc kinh doanh. Mét sè lÜnh vùc cã l·i suÊt rÊt thÊp còng ®îc ®Çu t. 13 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 2.3 Bµi häc rót ra tõ nghiªn cøu kinh nghiÖm cña Trung Quèc vµ Th¸i Lan Tõ vµi thËp niªn trë l¹i ®©y, ®Çu t trùc tiÕp níc ngoµi ®· gãp phÇn kh«ng nhá trong qu¸ tr×nh t¨ng trëng cña nhiÒu níc trong ®ã cã c¶ sù thÇn kú ch©u ¸. Sù bïng næ ®Çu t vµ th¬ng m¹i ë tÊt c¶ c¸c vïng trªn thÕ giíi trong mÊy n¨m gÇn ®©y lµ c¸c nh©n tè chÝnh gãp phÇn thóc ®Èy qu¸ tr×nh toµn cÇu hãa kinh tÕ ngµy mét lan réng . Khu vùc ch©u ¸ - Th¸i B×nh D¬ng ®· trë thµnh mét ®iÓm s¸ng trªn b¶n ®å ph©n bæ ®Çu t cña thÕ giíi víi nhiÒu lîi thÕ vÒ lao ®éng , nguån lùc mµ c¸c nhµ ®Çu t coi lµ rÊt cã triÓn väng vµ ®Æt nhiÒu niÒm tin. VÒ l©u dµi, chóng ta cÇn ph¶i g¾n viÖc c¶i c¸ch m«i trêng ®Çu t víi c¶i c¸ch toµn bé nÒn kinh tÕ. ViÖc lµm nµy cã t¸c dông m¹nh mÏ h¬n so víi viÖc u ®·i vµ khuyÕn khÝch riªng lÎ cho c¸c nhµ ®Çu t ( chñ yÕu chØ ®Ó gi÷ ch©n c¸c nhµ ®Çu t tríc chuyÓn dÞch lîi thÕ c¹nh tranh gi÷a c¸c níc). C¶i c¸ch m«i trêng ®Çu t sÏ chØ lµ mét phÇn trong viÖc c¶i c¸ch c¬ cÊu kinh tÕ vµ cã thu hót ®îc nhiÒu FDI hay kh«ng phô thuéc vµo kÕt qu¶ cña nh÷ng nç lùc c¶i c¸ch Êy.CÇn ph¶i thÊy r»ng nÕu chØ c¶i thiÖn theo híng tèt h¬n so víi tríc lµ cha ®ñ . C¸c nhµ ®Çu t sÏ chØ ®Çu t khi cho r»ng c¸c ®iÒu kiÖn cña m«i trêng ®· ®ñ tèt ®èi víi hä vµ cã thÓ ®em l¹i lîi nhuËn. Sù æn ®Þnh chÝnh trÞ – x· héi cïng víi chÝnh s¸ch nhÊt qu¸n vµ l©u dµi cña ViÖt Nam trong viÖc héi nhËp víi khu vùc vµ thÕ giíi vµ nh÷ng lîi thÕ vèn cã vÒ tµi nguyªn , con ngêi sÏ vÉn lµ nh÷ng thÕ m¹nh cña m«i trêng ®Çu t cña ViÖt Nam. Nh vËy chóng ta cÇn biÕt tËn dông vµ ph¸t huy nh÷ng lîi thÕ ViÖt Nam vÉn sÏ lµ mét thÞ trêng hÊp dÉn vµ cã nhiÒu c¬ héi ®Çu t. 14 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Ch¬ng 3 §Çu t trùc tiÕp níc ngoµi vµ nh÷ng gi¶i ph¸p nh»m thu hót ®Çu t trùc tiÕp níc ngoµi vµo ViÖt Nam. 3.1 §Çu t trùc tiÕp níc ngoµi víi t¨ng trëng, ph¸t triÓn kinh tÕ ViÖt Nam 3.1.1 FDI – Nguån vèn ®Çu t ph¸t triÓn quan träng Thu hót vµ sö dông cã hiÖu qña vèn ®Çu t trùc tiÕp níc ngoµi lµ chñ tr¬ng quan träng cña Nhµ níc ViÖt Nam nh»m thùc hiÖn thµnh c«ng ®êng lèi ®æi míi , ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi. Tõ n¨m 1987 ®Õn nay, sau h¬n 10 n¨m kiªn tr× thùc hiÖn ®êng lèi ®æi míi, ViÖt Nam ®· ®¹t ®îc nh÷ng thµnh tùu ®¸ng kÓ trªn tÊt c¶ c¸c mÆt kinh tÕ – x· héi . LuËt §Çu t níc ngoµi ban hµnh n¨m 1987 ®· më ra mét ch¬ng míi trong ho¹t ®éng kinh tÕ ®èi ngo¹i cña ViÖt Nam. H¬n mêi n¨m qua khu vùc kinh tÕ cã vèn ®Çu t níc ngoµi ®· ph¸t triÓn nhanh, tõng bíc kh¼ng ®Þnh vÞ trÝ cña m×nh nh lµ mét bé phËn n¨ng ®éng cña nÒn kinh tÕ , cã tèc ®é t¨ng trëng cao vµ ®ãng gãp ngµy cµng lín vµo ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt níc vµ thµnh c«ng chung cña c«ng cuéc ®æi míi. Tõ khi “ LuËt §Çu t níc ngoµi t¹i ViÖt Nam ” cã hiÖu lùc cho ®Õn hÕt th¸ng 12/1999, nhµ níc ta ®· cÊp giÊy phÐp cho 2766 dù ¸n ®Çu t trùc tiÕp níc ngoµi víi tæng sè vèn ®¨ng ký lµ 37055,66 triÖu USD.TÝnh b×nh qu©n mçi n¨m chóng ta cÊp phÐp cho 230 dù ¸n víi møc 3087,97 triÖu USD vèn ®¨ng ký. NhÞp ®é thu hót ®Çu t trùc tiÕp níc ngoµi cña ta cã xu híng t¨ng nhanh tõ n¨m 1988 ®Õn n¨m 1995 c¶ vÒ sè dù ¸n còng nh vèn ®¨ng ký.Riªng n¨m 1996 së dÜ cã lîng vèn ®¨ng ký t¨ng vät lµ do cã hai dù ¸n ®Çu t vµo lÜnh vùc ph¸t triÓn ®« thÞ ë Hµ Néi vµ thµnh phè Hå ChÝ Minh ®îc phª duyÖt víi quy m« dù ¸n lín ( h¬n 3 tû USD/ 2 dù ¸n).§èi víi nÒn kinh tÕ cã quy m« nh cña níc ta th× ®©u lµ mét lîng vèn ®Çu t kh«ng nhá, nã thùc sù lµ nguån vèn gãp phÇn t¹o ra sù chuyÓn biÕn kh«ng chØ vÒ quy m« ®Çu t mµ ®iÒu quan träng h¬n lµ nguån vèn nµy cã vai trß nh “ chÊt xóc t¸c ®iÒu kiÖn ” ®Ó viÖc ®Çu t cña ta ®¹t hiÖu qu¶ nhÊt ®Þnh . NÕu so víi tæng sè vèn ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n x· héi thêi kú n¨m 1991-1999 th× vèn ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n cña c¸c dù ¸n ®Çu t trùc tiÕp níc ngoµi chiÕm 26,51% vµ lîng vèn ®Çu t nµy cã xu híng t¨ng lªn qua c¸c n¨m. Vèn ®Çu t níc ngoµi lµ nguån vèn bæ sung quan träng gióp ViÖt Nam ph¸t triÓn mét nÒn kinh tÕ c©n ®èi bÒn v÷ng theo yªu cÇu cña c«ng cuéc c«ng nghiÖp ho¸ , hiÖn ®¹i ho¸. §Çu t cña mét sè níc vµo ViÖt Nam 15 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Stt 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Tªn c¸c quèc gia vµ l·nh Sè dù Tû lÖ thæ ¸n % Singapore §µi Loan NhËt B¶n Hµn Quèc QuÇn ®¶o Virgin ( Anh ) Hång K«ng Ph¸p Malaysia Th¸i Lan Hoa Kú 194 369 263 213 69 187 89 61 79 67 9.8 18.7 13.4 10.8 3.5 9.5 4.5 3.1 4.0 3.4 Sè vèn ®Çu t 6368.61 4354.64 3453.58 3212.92 2705.89 2482.07 1364.61 1344.08 1087.81 1062.66 Tû lÖ % 19.2 13.1 10.4 9.7 8.1 7.5 4.1 4.0 3.3 3.2 Nguån : B¸o c¸o tæng hîp vÒ ®Çu t níc ngoµi , Vô Qu¶n lý Dù ¸n, Bé KH&§T. Mét trong vai trß quan träng cña ho¹t ®éng ®Çu t níc ngoµi trùc tiÕp ®Æc biÖt ®èi víi c¸c níc ®ang ph¸t triÓn lµ chuyÓn giao c«ng nghÖ vµ thiÕt bÞ cho níc nhËn ®Çu t. C¸c nhµ ®Çu t níc ngoµi thêng gãp vèn b»ng bÝ quyÕt, c«ng nghÖ cña m×nh hoÆc cña níc m×nh vµ sö dông trong c¸c doanh nghiÖp cã ®Çu t trùc tiÕp níc ngoµi. Dßng FDI ®Õn ViÖt Nam tõ nhiÒu níc vµ khu vùc trªn thÕ giíi. §Õn 30/04/1998 cã 59 quèc gia vµ l·nh thæ ®Çu t vµo ViÖt Nam víi tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ, khoa häc c«ng nghÖ vµ ®Æc ®iÓm nh©n v¨n kh¸c nhau, ®· vµ ®ang lµm ®a d¹ng ho¸ kü thuËt c«ng nghÖ cßn nghÌo nµn cña ViÖt Nam. §a sè thiÕt bÞ c«ng nghÖ ®a vµo ViÖt Nam th«ng qua FDI thuéc lo¹i trung b×nh cña thÕ giíi , tiªn tiÕn h¬n thiÕt bÞ hiÖn cã. §iÒu nµy cã thÓ ®îc gi¶i thÝch do c¸c ®èi t¸c níc ngoµi lín nhÊt chñ yÕu lµ Singapore, §µi Loan, Hång K«ng, Hµn Quèc . Cã thÓ nãi sù ho¹t ®éng cña ®ång vèn cã nguån gèc tõ ®Çu t trùc tiÕp níc ngoµi nh lµ mét trong nh÷ng ®éng lùc g©y ph¶n øng d©y chuyÒn thóc ®Èy sù ho¹t ®éng cña ®ång vèn trong níc. Mét sè chuyªn gia kinh tÕ tÝnh to¸n r»ng cø mét ®ång vèn ®Çu t trùc tiÕp níc ngoµi ho¹t ®éng sÏ lµm cho bèn ®ång vèn trong níc ho¹t ®éng theo. 3.1.2 FDI víi ph¸t triÓn ngµnh , vïng kinh tÕ quan träng 16 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 §Çu t níc ngoµi trùc tiÕp ®Õn nay ®· cã mÆt ë hÇu hÕt c¸c lÜnh vùc, ngay c¶ nh÷ng ngµnh vµ lÜnh vùc ®ßi hái kü thuËt, c«ng nghÖ tiªn tiÕn nh th«ng tin viÔn th«ng, th¨m dß dÇu khÝ, giao th«ng ®êng bé , cÊp níc, s¶n xuÊt l¾p r¸p « t«, xe m¸y, hµng ®iÖn tö, s¶n xuÊt mét sè mÆt hµng tiªu dïng vµ thùc phÈm víi chÊt lîng cao. ViÖc nµy gióp ViÖt Nam kh«ng mÊt nhiÒu n¨m tù mµy mß t×m kiÕm mµ vÉn ph¸t triÓn ®îc c¸c ngµnh, lÜnh vùc míi, rót ng¾n ®îc kho¶ng c¸ch c«ng nghÖ víi thÕ giíi vµ khu vùc. C¬ cÊu vèn FDI thùc hiÖn ph©n theo ngµnh kinh tÕ Thêi gian g 1988-1995 Tæng Ngµnh 1. C«ng nghiÖp vµ x©y dùng 2. N«ng L©m Ng NghiÖp 3. DÞch vô 4.Tæng 4130.076 1996-1998 % Tæng Tæng 60.5 5023.794 370.870 5.5 558.144 2311.865 34.1 6785.812 1988-1998 % Tæng Tæng 62.1 9126.87 6.9 % 61.3 929.014 6.2 2511.66 31.0 4823.522 32.4 8093.598 14879.40 Nguån : B¸o c¸o Tæng hîp thùc hiÖn ®Çu t níc ngoµi trùc tiÕp 1988-1998, Vô qu¶n lý Dù ¸n , Bé KÕ ho¹ch §Çu t . Khu vùc kinh tÕ cã vèn ®Çu t níc ngoµi lu«n cã chØ sè ph¸t triÓn cao h¬n chØ sè ph¸t triÓn cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c, vµ cao h¬n h¼n chØ sè ph¸t triÓn chung cña c¶ níc. Tû träng cña khu vùc kinh tÕ cã vèn ®Çu t níc ngoµi trong tæng s¶n phÈm trong níc còng cã xu híng t¨ng lªn t¬ng ®èi æn ®Þnh ( n¨m 1995 = 6,3%; n¨m 1996 = 7,39%; n¨m 1997 = 9,07%; n¨m 1998 = 10,12%; n¨m 1999 = 10,3%) ( Theo T¹p chÝ Nghiªn cøu kinh tÕ th¸ng 9/2000) C«ng nghiÖp – Ngµnh kinh tÕ quan träng vµ trùc tiÕp liªn quan ®Õn kü thuËt c«ng nghÖ cña toµn bé nÒn kinh tÕ , thu hót ®îc nhiÒu vµ ngµy cµng t¨ng vÒ sè dù ¸n vµ vèn FDI. C¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t níc ngoµi kh«ng nh÷ng chiÕm tû träng cao mµ cßn cã xu híng tng lªn ®¸ng kÓ trong tæng gi¸ 17 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 trÞ s¶n xuÊt cña toµn ngµnh. Khu vùc cã vèn ®Çu t níc ngoµi lu«n t¹o ra h¬n 25% gi¸ trÞ s¶n xuÊt cña toµn ngµnh c«ng nghiÖp. Trong ngµnh c«ng nghiÖp khai th¸c, c¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t níc ngoµi ®ang cã vÞ trÝ hµng ®Çu, víi tû träng 79% gi¸ trÞ s¶n xuÊt cña toµn ngµnh. §Æc biÖt, gi¸ trÞ s¶n xuÊt cña ngµnh khai th¸c dÇu th« vµ khÝ tù nhiªn chñ yÕu do c¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t níc ngoµi t¹o ra. Trong c«ng nghiÖp chÕ biÕn,tû träng gi¸ trÞ s¶n xuÊt cña c¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t níc ngoµi chiÕm kho¶ng 22% vµ cã xu híng ngµy cµng t¨ng. Trong ®ã, ë mét sè ngµnh quan träng, tû träng gi¸ trÞ s¶n xuÊt cña c¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t níc ngoµi nh sau: 71% trong ngµnh s¶n xuÊt söa ch÷a xe cã ®éng c¬; 44,3% trong ngµnh s¶n xuÊt san phÈm b»ng da vµ gi¶ da;100% trong ngµnh s¶n xuÊt tô ®iÖn,m¸y in, m¸y giÆt, tñ l¹nh, ®iÒu hßa kh«ng khÝ..67,6% trong ngµnh s¶n xuÊt radio, tivi, thiÕt bÞ truyÒn th«ng, 31% trong ngµnh s¶n xuÊt kim lo¹i; 22,2% trong ngµnh s¶n xuÊt thiÕt bÞ ®iÖn, ®iÖn tö; 20,1% trong ngµnh s¶n xuÊt ho¸ chÊt; 19,1% trong ngµnh s¶n xuÊt may mÆc;18,1% trong ngµnh dÖt.(Theo T¹p chÝ Nghiªn cøu kinh tÕ th¸ng 9/2000) C¸c c«ng nghÖ ®ang ®îc sö dông trong lÜnh vùc dÇu khÝ, viÔn th«ng, ho¸ chÊt,..®Òu thuéc lo¹i c«ng nghÖ hiÖn ®¹i vµ c¸c c«ng nghÖ nµy thùc sù ®· gãp phÇn t¹o nªn bíc ngoÆt tÝch cùc trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ cña níc ta. §a sè c«ng nghÖ sö dông trong c¸c ngµnh c«ng nghÖ ®iÖn tö, ho¸ chÊt , « t« , xe m¸y, vËt liÖu x©y dùng ®Òu lµ nh÷ng d©y chuyÒn tù ®éng ho¸ t¬ng ®èi hiÖn ®¹i. Mét sè s¶n phÈm ®iÖn tö, vi m¹ch ®îc s¶n xuÊt b»ng c«ng nghÖ tiªn tiÕn. C¸c kh¸ch s¹n , v¨n phßng cho thuª ®Òu ®îc trang bÞ c¸c thiÕt bÞ hiÖn ®¹i ®¹t tiªu chuÈn quèc tÕ. §èi víi ngµnh n«ng nghiÖp: tÝnh ®Õn nay, con 221 dù ¸n ®Çu t trùc tiÕp níc ngoµi ®ang ho¹t ®éng trong ngµnh n«ng nghiÖp víi tæng sè vèn ®¨ng ký h¬n 2 tû USD. §Çu t níc ngoµi ®· gãp phÇn ®¸ng kÓ n©ng cao n¨ng lùc s¶n xuÊt cho ngµnh n«ng nghiÖp, chuyÓn giao cho lÜnh vùc nµy nhiÒu gièng c©y, gièng con , t¹o ra nhiÒu s¶n phÈm chÊt lîng cao, gãp phÇn thóc ®Èy qu¸ tr×nh ®a d¹ng ho¸ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp vµ kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña n«ng l©m s¶n hµng ho¸ . Vèn ®Çu t níc ngoµi cßn gãp phÇn lµm chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng l©m nghiÖp theo yªu cÇu cña nÒn kinh tÕ c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸. NÕu nh tríc ®©y ®Çu t n«ng nghiÖp chñ yÕu tËp trung vµo lÜnh vùc chÕ biÕn gç , l©m s¶n.. th× nh÷ng n¨m gÇn ®©y nhiÒu dù ¸n ®· ®Çu t vµo lÜnh vùc s¶n xuÊt gièng, trång trät , s¶n xuÊt thøc ¨n ch¨n nu«i, mÝa ®êng, trång rõng, s¶n xuÊt nguyªn liÖu giÊy, ch¨n nu«i.. 18 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 ViÖc tËp trung ®Çu t FDI vµo lÜnh vùc c«ng nghiÖp vµ dÞch vô t¹o ®îc tèc ®é t¨ng trëng nhanh cña nÒn kinh tÕ, tuy nhiªn ®èi víi nh÷ng níc n«ng nghiÖp nh ViÖt Nam nÕu chØ tËp trung ®Çu t vµo c«ng nghiÖp vµ dÞch vô sÏ kh«ng t¹o c¬ së cho t¨ng trëng bÒn v÷ng. §iÒu nµy còng ¶nh hëng rÊt lín tíi viÖc lµm vµ thÊt nghiÖp kh«ng chØ ë n«ng th«n mµ ngay c¶ ë ®« thÞ. §Õn nay khu vùc cã FDI ®ang ph¸t triÓn vµ ®ãng vai trß quan träng trong ph¸t triÓn t¨ng trëng kinh tÕ ë ViÖt Nam.Khu vùc nµy ®· sö dông lao ®éng vµ c¸c nguån lùc kh¸c trong níc vµ t¹o ra nh÷ng n¨ng lùc míi cho nÒn kinh tÕ, gãp phÇn vµo t¨ng trëng trong níc vµ t¹o ra nh÷ng n¨ng lùc míi cho nÒn kinh tÕ, ®ãng gãp vµo ng©n s¸ch , kim ng¹ch xuÊt khÈu. 3.1.3 Ho¹t ®éng cña c¸c dù ¸n FDI t¹o ra sè l îng lín chç lµm viÖc cã thu nhËp cao ®ång thêi gãp phÇn h×nh thµnh c¬ chÕ thóc ®Èy n©ng cao n¨ng lùc cho ngêi lao ®éng ViÖt Nam TÝnh ®Õn ngµy 31/12/1999 c¸c doanh nghiÖp cã vèn níc ngoµi ®· t¹o ra cho ViÖt Nam kho¶ng 296.000 chç lµm viÖc trùc tiÕp vµ kho¶ng 1 triÖu lao ®éng gi¸n tiÕp (bao gåm c«ng nh©n x©y dùng vµ c¸c ngµnh s¶n xuÊt , dÞch vô phô trî cã liªn quan ). Nh vËy, sè lao ®éng lµm viÖc trong c¸c bé phËn cã liªn quan ®Õn ho¹t ®éng cña c¸c dù ¸n ®Çu t níc ngoµi b»ng kho¶ng 39% tæng sè lao ®éng b×nh qu©n hµng n¨m trong khu vùc nhµ níc - ®©y lµ mét kÕt qu¶ næi bËt cña ®Çu t trùc tiÕp níc ngoµi. Thu nhËp b×nh qu©n cña lao ®éng lµm viÖc trong c¸c doanh nghiÖp níc ngoµi lµ 70 USD/th¸ng ( t¬ng ®¬ng 980000®ång ) b»ng kho¶ng 150 % møc thu nhËp b×nh qu©n cña lao ®éng trong khu vùc nhµ níc. §©y lµ yÕu tè hÊp dÉn ®èi víi lao ®éng ViÖt Nam, do ®ã ®· t¹o ra sù c¹nh tranh nhÊt ®Þnh trªn thÞ trêng lao ®éng. Tuy nhiªn, lao ®éng lµm viÖc trong c¸c doanh nghiÖp nµy ®ßi hái cêng ®é lao ®éng cao, kû luËt lao ®éng nghiªm kh¾c...®óng víi yªu cÇu cña lao ®éng lµm viÖc trong nÒn s¶n xuÊt hiÖn ®¹i, trong mét sè lÜnh vùc cßn cã yªu cÇu ®èi víi lùc lîng lao ®éng ph¶i cã tr×nh ®é cao vÒ tay nghÒ, häc vÊn, ngo¹i ng÷..Sù hÊp dÉn vÒ thu nhËp cïng víi ®ßi hái cao vÒ tr×nh ®é lµ nh÷ng yÕu tè t¹o nªn c¬ chÕ buéc ngêi lao ®éng ViÖt Nam cã ý thøc tù tu dìng, rÌn luyÖn , n©ng cao tr×nh ®é vµ tay nghÒ ®Ó cã thÓ ®ñ ®iÒu kiÖn ®îc tuyÓn chän vµo lµm viÖc t¹i c¸c doanh nghiÖp nµy. Theo ®¸nh gi¸ cña mét sè chuyªn gia vÒ lao ®éng cho thÊy , ®Õn nay, ngo¹i trõ mét sè Ýt lao ®éng bá viÖc do m©u thuÉn víi giíi chñ, mét sè kh¸c bÞ th¶i lo¹i do kh«ng ®¸p øng ®îc yªu cÇu chñ yÕu do tay nghÒ yÕu, sè c«ng nh©n hiÖn cßn lµm viÖc t¹i c¸c doanh 19 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 nghiÖp cã vèn ®Çu t níc ngoµi ®Òu ®îc båi dìng trëng thµnh vµ t¹o nªn mét ®éi ngò c«ng nh©n lµnh nghÒ, ®¸p øng ®îc yªu cÇu ®èi víi ngêi lao ®éng trong nÒn s¶n xuÊt tiªn tiÕn. Sù ph¶n øng d©y chuyÒn tù nhiªn, sù c¹nh tranh gi÷a c¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t níc ngoµi víi c¸c doanh nghiÖp trong níc trªn thÞ trêng lao ®éng lµ nh©n tè thóc ®Èy lùc lîng lao ®éng trÎ tù ®µo t¹o mét c¸ch tÝch cùc vµ cã hiÖu qu¶ h¬n, còng nh gãp phÇn h×nh thµnh cho ngêi lao ®éng ViÖt Nam nãi chung mét t©m lý tu©n thñ nÒn nÕp lµm viÖc theo t¸c phong c«ng nghiÖp hiÖn ®¹i cã kû luËt. VÒ ®éi ngò c¸c c¸n bé qu¶n lý, kinh doanh: tríc khi bíc vµo c¬ chÕ thÞ trêng , chóng ta cha cã nhiÒu nhµ doanh nghiÖp giái cã kh¶ n¨ng tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh cã hiÖu qu¶ trong m«i trêng c¹nh tranh. Khi c¸c dù ¸n ®Çu t níc ngoµi b¾t ®Çu ho¹t ®éng, c¸c nhµ ®Çu t níc ngoµi ®a vµo ViÖt Nam nh÷ng chuyªn gia giái , ®ång thêi ¸p dông nh÷ng chÕ ®é qu¶n lý, tæ chøc, kinh doanh hiÖn ®¹i nh»m thùc hiÖn dù ¸n cã hiÖu qu¶, ®©y chÝnh lµ ®iÒu kiÖn tèt mét mÆt ®Ó doanh nghiÖp ViÖt Nam tiÕp cËn, häc tËp vµ n©ng cao tr×nh ®é, kinh nghiÖm qu¶n lý; mÆt kh¸c, ®Ó liªn doanh cã thÓ ho¹t ®éng tèt , nhµ ®Çu t níc ngoµi còng buéc ph¶i ®µo t¹o c¸n bé qu¶n lý còng nh lao ®éng ViÖt Nam ®Õn mét tr×nh ®é ®ñ ®Ó ®¸p øng ®îc yªu cÇu kü thuËt, c«ng nghÖ ®ang sö dông trong c¸c dù ¸n. Nh vËy, dï kh«ng muèn th× c¸c nhµ ®Çu t níc ngoµi vÉn ph¶i tham gia vµo c«ng t¸c ®µo t¹o nguån nh©n lùc cña ViÖt Nam.§Õn nay chóng ta cã kho¶ng 6000 c¸n bé qu¶n lý, 25000 c¸n bé kü thuËt ®ang lµm viÖc t¹i c¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t níc ngoµi. Hä chñ yÕu lµ nh÷ng kü s trÎ, cã tr×nh ®é cã thÓ cïng c¸c chuyªn gia níc ngoµi qu¶n lý doanh nghiÖp, tæ chøc s¶n xuÊt, kinh doanh cã hiÖu qu¶ vµ ®ñ kh¶ n¨ng ®Ó tiÕp thu nhanh nh÷ng c«ng nghÖ hiÖn ®¹i thËm chÝ c¶ bÝ quyÕt kü thuËt. 3.1.4 FDI thóc ®Èy qu¸ tr×nh më cöa vµ héi nhËp nÒn kinh tÕ thÕ giíi C¸c nhµ ®Çu t níc ngoµi th«ng qua thùc hiÖn dù ¸n ®Çu t ®· trë thµnh “cÇu nèi”, lµ ®iÒu kiÖn tèt ®Ó ViÖt Nam nhanh chãng tiÕp cËn vµ tiÕn hµnh hîp t¸c ®îc víi nhiÒu quèc gia, nhiÒu tæ chøc quèc tÕ, còng nh nh÷ng trung t©m kinh tÕ, kü thuËt c«ng nghÖ m¹nh cña thÕ giíi. Mét vÊn ®Ò n÷a kh«ng kÐm phÇn quan träng lµ ho¹t ®éng cña ®Çu t trùc tiÕp níc ngoµi ®· gióp ViÖt Nam më réng h¬n thÞ trêng ë níc ngoµi.§èi víi nh÷ng hµng hãa xuÊt khÈu cña c¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t níc ngoµi, v« h×nh chung ®· biÕn c¸c b¹n hµng truyÒn thèng cña c¸c nhµ ®Çu t níc ngoµi t¹i 20
- Xem thêm -