Cơ chế quản lý doanh thu, chi phí và lợi nhuận của tổng công ty than việt nam thực trạng - hướng hoàn thiện.

  • Số trang: 33 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 14 |
  • Lượt tải: 0
hoangtuavartar

Đã đăng 24635 tài liệu

Mô tả:

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Môc lôc Môc lôc ............................................................................................................................ 1 Lêi Më ®Çu ......................................................................................................................2 PhÇn I: Thùc tr¹ng c¬ chÕ qu¶n lý doanh thu, chi phÝ vµ lîi nhuËn trong Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam ................................................................................................................3 1.1. §Æc ®iÓm qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam .3 1.1.1. Kh¸i qu¸t vÒ qu¸ tr×nh h×nh thµnh Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam .................3 1.1.2. Chøc n¨ng vµ nhiÖm vô cña Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam .......................... 4 1.1.3. Ngµnh nghÒ kinh doanh cña Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam.......................... 4 1.2. Thùc tr¹ng c¬ chÕ qu¶n lý doanh thu, chi phÝ vµ lîi nhuËn trong Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam ............................................................................................................5 1.2.1. Néi dung c¬ chÕ qu¶n lý doanh thu .............................................................. 5 1.2.2. Néi dung c¬ chÕ qu¶n lý chi phÝ ...................................................................8 1.2.3. Néi dung c¬ chÕ qu¶n lý vµ ph©n phèi lîi nhuËn ..........................................9 1.2.4. §¸nh gi¸ c¬ chÕ qu¶n lý doanh thu, chi phÝ vµ lîi nhuËn cña Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam ......................................................................................................12 1.2.4.1. Mét sè mÆt tÝch cùc .............................................................................12 1.2.4.2. Mét sè mÆt h¹n chÕ vµ nguyªn nh©n ...................................................14 PhÇn II: H-íng Hoµn thiÖn c¬ chÕ qu¶n lý doanh thu, chi phÝ vµ lîi nhuËn theo m« h×nh tËp ®oµn trong Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam ........................................................ 16 2.1. Chñ tr-¬ng cña §¶ng vµ ChÝnh phñ ViÖt Nam chuyÓn Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam theo m« h×nh tËp ®oµn ...................................................................................... 16 2.2. ChiÕn l-îc ph¸t triÓn Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam ®Õn n¨m 2020 ..................18 2.3. H-íng hoµn thiÖn c¬ chÕ qu¶n lý doanh thu, chi phÝ vµ lîi nhuËn theo m« h×nh tËp ®oµn ®èi víi Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam ......................................................... 20 2.3.1. §èi víi c¬ chÕ qu¶n lý doanh thu ............................................................... 20 2.3.2. §èi víi c¬ chÕ qu¶n lý chi phÝ ....................................................................21 2.3.3. §èi víi c¬ chÕ qu¶n lý vµ ph©n phèi lîi nhuËn ...........................................22 2.3.4. Thùc hiÖn c¬ chÕ th-ëng ph¹t trong qu¶n lý thu, chi phÝ vµ lîi nhuËn trong tËp ®oµn .................................................................................................................24 2.4. §iÒu kiÖn thùc hiÖn c¸c gi¶i ph¸p ......................................................................25 2.4.1 KiÕn nghÞ víi Nhµ n-íc ...............................................................................25 2.4.1.1. Nhµ n-íc cÇn tiÕp tôc hoµn thiÖn m«i tr-êng kinh doanh, t¹o ®iÒu kiÖn c¹nh tranh c«ng b»ng, b×nh ®¼ng vµ thùc sù trao quyÒn chñ ®éng cho c¸c doanh nghiÖp. ....................................................................................................25 2.4.1.2. CÇn thiÕt lËp quan hÖ së h÷u vÒ vèn gi÷a Nhµ n-íc vµ Doanh nghiÖp Nhµ n-íc ...........................................................................................................26 2.4.1.3. Thµnh lËp C«ng ty §Çu t- Tµi chÝnh cña Nhµ n-íc ............................. 27 2.4.1.4. Nhµ n-íc hoµn thiÖn c¬ chÕ, chÝnh s¸ch qu¶n lý ®èi víi m« h×nh Tæng c«ng ty theo c¸c h-íng sau:..............................................................................28 2.4.2. KiÕn nghÞ víi Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam...............................................29 2.4.2.1. Thµnh lËp C«ng ty Tµi chÝnh ngµnh Than ...........................................29 2.4.2.2. ThiÕt lËp c¬ chÕ ®iÒu hoµ vèn trong tËp ®oµn qua C«ng ty Tµi chÝnh .29 KÕt luËn.......................................................................................................................... 30 Tµi liÖu tham kh¶o .........................................................................................................31 Phô lôc 1: M« h×nh tæ chøc cña Tæng c«ng ty than ViÖt Nam ......................................33 1 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Lêi Më ®Çu C¨n cø tinh thÇn NghÞ quyÕt §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø IX, Tæng C«ng Ty Than ViÖt Nam ®· x©y dùng xong ®Ò ¸n tæng thÓ vÒ s¾p xÕp tæ chøc theo h-íng chuyÓn Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam sang ho¹t ®éng theo m« h×nh C«ng ty mÑ - C«ng ty con vµ tr×nh Thñ t-íng ChÝnh phñ. Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam lµ mét trong nh÷ng Tæng c«ng ty cã ¶nh h-ëng quan träng ®èi víi sù ph¸t triÓn chung cña x· héi. §Ó ®¶m b¶o kh¶ n¨ng ph¸t triÓn v÷ng ch¾c vµ chuyÓn ®æi m« h×nh tõ Tæng c«ng ty sang m« h×nh tËp ®oµn kinh doanh, Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam cÇn cã nh÷ng biÕn ®æi s©u s¾c vÒ mäi mÆt, víi chÝnh s¸ch hîp lý ®Ó ®¸p øng nhu cÇu mét c¸ch toµn diÖn, ®Æc biÖt lµ c¬ chÕ qu¶n lý tµi chÝnh nãi chung vµ qu¶n lý doanh thu, chi phÝ vµ lîi nhuËn nãi riªng bëi nã t¸c ®éng xuyªn suèt trong suèt qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. Do ®ã, chuyªn ®Ò nµy t«i nghiªn cøu: C¬ chÕ qu¶n lý doanh thu, chi phÝ vµ lîi nhuËn cña Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam: Thùc tr¹ng - h-íng hoµn thiÖn. 2 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 PhÇn I: Thùc tr¹ng c¬ chÕ qu¶n lý doanh thu, chi phÝ vµ lîi nhuËn trong Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam 1.1. §Æc ®iÓm qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam 1.1.1. Kh¸i qu¸t vÒ qu¸ tr×nh h×nh thµnh Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam ®-îc thµnh lËp theo QuyÕt ®Þnh sè: 563/TTg ngµy 10/10/1994 QuyÕt ®Þnh thµnh lËp Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam, ho¹t ®éng tõ ngµy 01/01/1995 theo NghÞ ®Þnh 13 CP ngµy 27/01/1995 cña ChÝnh phñ vÒ qui chÕ tæ chøc vµ ho¹t ®éng. Vµ Qui chÕ Tµi chÝnh cña Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam ban hµnh kÌm theo QuyÕt ®Þnh 2208 Q§-H§QT. Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam cã tªn viÕt t¾t lµ: Than ViÖt Nam (TVN) Tªn giao dÞch quèc tÕ lµ: Vietnam National Coal Corporation, viÕt t¾t lµ: Vinacoal. TVN ®-îc thµnh lËp trªn c¬ së tæ chøc l¹i c¸c ®¬n vÞ ngµnh Than thuéc Bé N¨ng l-îng (cò), c«ng ty Than Qu¶ng Ninh (trùc thuéc UBND tØnh Qu¶ng Ninh) vµ c¸c ®¬n vÞ qu©n ®éi lµm than t¹i Qu¶ng Ninh (tiÒn th©n cña C«ng Ty §«ng B¾c). §iÒu lÖ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña Tæng c«ng ty ®-îc ChÝnh phñ ban hµnh t¹i NghÞ ®Þnh 13/CP ngµy 21/01/1995 ®· x¸c ®Þnh Tæng c«ng ty cã 23 ®¬n vÞ thµnh viªn trong ®ã cã 15 doanh nghiÖp thµnh viªn h¹ch to¸n ®éc lËp; 01 ®¬n vÞ h¹ch to¸n phô thuéc vµ 07 ®¬n vÞ sù nghiÖp. Nh- vËy, m« h×nh nµy vÉn gi÷ nguyªn c¸c C«ng ty than khu vùc (C«ng ty Than Hßn Gai, C«ng ty Than CÈm Ph¶ vµ C«ng ty Than U«ng BÝ) vµ c¸c c«ng ty kh¸c trùc thuéc Bé N¨ng l-îng tr-íc ®©y. Tõ khi thµnh lËp ®Õn nay, c¬ cÊu tæ chøc cña TVN cã nhiÒu thay ®æi ®Ó phï hîp víi yªu cÇu qu¶n lý trong t×nh h×nh míi. Cho ®Õn nay, quy m« vµ lÜnh vùc ho¹t ®éng cña Tæng c«ng ty ngµy cµng ®-îc më réng. HiÖn nay, TVN cã 48 ®¬n vÞ thµnh viªn, trong ®ã cã 26 ®¬n vÞ trùc tiÕp s¶n xuÊt khai th¸c, chÕ biÕn than. Thùc hiÖn NghÞ quyÕt Trung -¬ng III kho¸ IX vÒ tiÕp tôc s¾p xÕp, ®æi míi, ph¸t triÓn vµ n©ng cao hiÖu qu¶ doanh nghiÖp nhµ n-íc, TVN ®· x©y dùng ph-¬ng ¸n tæng thÓ ph¸t triÓn ngµnh Than ®Õn n¨m 2010 vµ nh÷ng n¨m tiÕp theo. Theo ph-¬ng ¸n nµy, Tæng c«ng ty sÏ chuyÓn sang ho¹t ®éng theo m« h×nh C«ng ty mÑ - C«ng ty con, trong ®ã chØ cã mét sè c«ng ty con vÉn gi÷ nguyªn h×nh thøc së h÷u (Doanh nghiÖp nhµ n-íc), cßn l¹i phÇn lín sÏ chuyÓn ®æi h×nh thøc së h÷u (C«ng ty cæ phÇn, c«ng ty TNHH mét thµnh viªn) trong ®ã TVN vÉn gi÷ phÇn chi phèi mét sè ®¬n vÞ quan träng. VÒ m« h×nh tæ chøc, hiÖn nay TVN ®-îc xÕp h¹ng c¸c doanh nghiÖp ®Æc biÖt vµ tæ chøc theo m« h×nh Tæng c«ng ty 91. Tæng c«ng ty ®-îc qu¶n lý bëi H§QT vµ ®-îc ®iÒu hµnh bëi TG§. 3 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 H§QT lµ ng-êi ®¹i diÖn cho chñ së h÷u (Nhµ n-íc), cã chøc n¨ng qu¶n lý mäi ho¹t ®éng cña Tæng c«ng ty, chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ sù ph¸t triÓn cña Tæng c«ng ty theo nhiÖm vô Nhµ n-íc giao. Gióp viÖc cho H§QT cã ban kiÓm so¸t vµ v¨n phßng. TG§ ®iÒu hµnh: gióp viÖc TG§ cã mét sè Phã TG§, v¨n phßng vµ c¸c ban chøc n¨ng. - C¸c ®¬n vÞ thµnh viªn gåm cã: 48 ®¬n vÞ thµnh viªn, trong ®ã cã 33 ®¬n vÞ h¹ch to¸n ®éc lËp, 06 ®¬n vÞ h¹ch to¸n phô thuéc vµ 09 ®¬n vÞ sù nghiÖp. Ngoµi ra, Tæng c«ng ty cßn tham gia gãp vèn, mua cæ phÇn cña 05 c«ng ty liªn doanh vµ cæ phÇn. Cã thÓ kh¸i qu¸t m« h×nh tæ chøc cña TVN hiÖn nay nh- sau: (Phô lôc sè 1). 1.1.2. Chøc n¨ng vµ nhiÖm vô cña Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam TVN lµ doanh nghiÖp nhµ n-íc, cã t- c¸ch ph¸p nh©n, h¹ch to¸n kinh tÕ tæng hîp; ®-îc Nhµ n-íc giao vèn, ®Êt ®ai, tµi nguyªn vµ ph¸t triÓn vèn ®-îc giao; tù chñ tµi chÝnh, vµ chÞu TNHH vÒ d©n sù tr-íc ph¸p luËt ®èi víi c¸c ho¹t ®éng kinh doanh trong ph¹m vi sè vèn cña Tæng c«ng ty, trong ®ã cã vèn Nhµ n-íc ®Çu t-. TVN chÞu tr¸ch nhiÖm tæ chøc th¨m dß, khai th¸c vµ chÕ biÕn than, tæ chøc m¹ng l-íi tiªu thô than, trªn thÞ tr-êng néi ®Þa vµ xuÊt khÈu than cho x©y dùng ®Êt n-íc theo ®Þnh h-íng chiÕn l-îc ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña Nhµ n-íc, theo nhiÖm vô cña Thñ t-íng ChÝnh phñ giao cho Tæng c«ng ty tõng thêi kú. TËn dông c¸c n¨ng lùc hiÖn cã, TVN thùc hiÖn kinh doanh ®a ngµnh trªn c¬ së ph¸t triÓn c«ng nghiÖp than trong nh÷ng ngµnh nghÒ ®-îc ®¨ng ký kinh doanh theo qui ®Þnh cña ph¸p luËt. TVN chÞu sù kiÓm tra, gi¸m s¸t vÒ mÆt tµi chÝnh cña Bé Tµi chÝnh víi tc¸ch lµ c¬ quan qu¶n lý Nhµ n-íc vµ ®¹i diÖn chñ së h÷u vÒ vèn vµ t¸i s¶n Nhµ n-íc t¹i doanh nghiÖp theo uû quyÒn cña ChÝnh phñ. §¬n vÞ thµnh viªn chÞu sù kiÓm tra, gi¸m s¸t cña Tæng c«ng ty theo néi dung ®· qui ®Þnh trong ®iÒu lÖ Tæng c«ng ty vµ Quy chÕ cña Tæng c«ng ty, ®ång thêi chÞu kiÓm tra gi¸m s¸t cña c¬ quan nhµ n-íc vÒ c¸c ho¹t ®éng tµi chÝnh, qu¶n lý vèn vµ tµi s¶n cña Nhµ n-íc. 1.1.3. Ngµnh nghÒ kinh doanh cña Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam Ngµnh nghÒ kinh doanh chÝnh cña Tæng c«ng ty lµ t×m kiÕm, th¨m dß, kh¶o s¸t thiÕt kÕ, khai th¸c chÕ biÕn vµ tiªu thô than. Bªn c¹nh ®ã, Tæng c«ng ty cßn ®-îc Nhµ n-íc cho phÐp kinh doanh c¸c ngµnh nghÒ: c«ng nghiÖp ®iÖn; c¬ khÝ; vËt liÖu næ c«ng nghiÖp; c¶ng biÓn, bÕn thuû néi ®Þa vµ vËn t¶i ®-êng bé, ®-êng s¾t, ®-êng thuû; s¶n xuÊt cung øng xi m¨ng vËt liÖu x©y dùng; x©y dùng c¸c c«ng tr×nh c«ng nghiÖp vµ d©n dông, x©y l¾p ®-êng d©y vµ tr¹m ®iÖn; s¶n xuÊt kinh doanh hµng tiªu dïng; cung cÊp c¸c dÞch vô ®o ®¹c, b¶n ®å, th¨m dß 4 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 ®Þa chÊt, t- vÊn ®Çu t-, thiÕt kÕ, khoa häc c«ng nghÖ, tin häc, th-¬ng m¹i, kh¸ch s¹n, du lÞch, hµng h¶i. 1.2. Thùc tr¹ng c¬ chÕ qu¶n lý doanh thu, chi phÝ vµ lîi nhuËn trong Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam C¬ chÕ qu¶n lý doanh thu, chi phÝ vµ lîi nhuËn cña TVN ®-îc quy ®Þnh cô thÓ trong QuyÕt ®Þnh sè 926/Q§-H§QT ngµy 26 th¸ng 07 n¨m 2002 cña H§QT cña TVN ban hµnh quy chÕ tµi chÝnh cña Tæng c«ng ty. Theo Quy chÕ tµi chÝnh, theo quy chÕ nµy th× c¬ chÕ qu¶n lý doanh, chi phÝ vµ lîi nhuËn nh- sau: 1.2.1. Néi dung c¬ chÕ qu¶n lý doanh thu Doanh thu cña Tæng c«ng ty bao gåm: doanh thu cña c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn vµ doanh thu ho¹t ®éng cña Tæng c«ng ty sau khi ®· trõ ®i thµnh phÈm, b¸n thµnh phÈm, dÞch vô lu©n chuyÓn trong néi bé gi÷a c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn Tæng c«ng ty. - Doanh thu ho¹t ®éng kh¸c cña Tæng c«ng ty gåm: a. Thu nhËp tõ ho¹t ®éng ®Çu t- tµi chÝnh, bao gåm c¸c kho¶n thu: - Tõ c¸c ho¹t ®éng liªn doanh, liªn kÕt, gãp vèn cæ phÇn; l·i tiÒn göi; l·i tiÒn cho vay (trõ l·i tiÒn vay ph¸t sinh tõ nguån vèn vay ®Çu t- x©y dùng c¬ b¶n); tiÒn l·i tr¶ chËm cña viÖc b¸n hµng tr¶ gãp, tiÒn hç trî l·i suÊt tiÒn vay cña Nhµ n-íc trong kinh doanh (nÕu cã); thu tõ ho¹t ®éng mua b¸n chøng kho¸n (c«ng tr¸i, tr¸i phiÕu, cæ phiÕu). - DÞch vô thu xÕp tÝn dông, ®iÒu hoµ tµi chÝnh Tæng c«ng ty (nÕu cã). - Tõ ho¹t ®éng nh-îng b¸n ngo¹i tÖ hoÆc thu nhËp vÒ chªnh lÖch tû gi¸ ngo¹i tÖ theo quy ®Þnh cña chÕ ®é tµi chÝnh. - Hoµn nhËp sè d- kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n. - TiÒn cho thuª tµi s¶n ®èi víi doanh nghiÖp cho thuª tµi s¶n kh«ng ph¶i lµ ho¹t ®éng kinh doanh th-êng xuyªn. b.Thu nhËp tõ ho¹t ®éng bÊt th-êng bao gåm: C¸c kho¶n thu tõ c¸c ho¹t ®éng x¶y ra kh«ng th-êng xuyªn nh-: thu tõ b¸n vËt t-, hµng ho¸, tµi s¶n d- thõa, b¸n c«ng cô, dông cô ®· ph©n bæ hÕt gi¸ trÞ, bÞ h- háng hoÆc kh«ng cÇn sö dông, c¸c kho¶n ph¶i tr¶ nh-ng kh«ng tr¶ ®-îc v× nguyªn nh©n tõ phÝa chñ nî, thu chuyÓn nh-îng, thanh lý tµi s¶n, nî khã ®ßi ®· xo¸ sæ nay thu ®-îc, hoµn nhËp kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho, kho¶n dù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi ®· tÝnh vµo chi phÝ cña n¨m tr-íc nay thu ®-îc, hoµn nhËp sè d- chi phÝ trÝch tr-íc vÒ b¶o hµnh hµng ho¸, s¶n phÈm, c«ng tr×nh khi hÕt thêi h¹n b¶o hµnh, thu vÒ cho sö dông hoÆc chuyÓn quyÒn së h÷u trÝ tuÖ, thu vÒ tiÒn ph¹t vi ph¹m hîp ®ång kinh tÕ, c¸c kho¶n thuÕ ph¶i nép (trõ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp) ®-îc Nhµ n-íc gi¶m, kinh doanh c-íc tµu vµ c¸c kho¶n kh¸c (nÕu cã). - Doanh thu cña c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn gåm: 5 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 a. Doanh thu tõ ho¹t ®éng kinh doanh bao gåm: Toµn bé tiÒn b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung øng dÞch vô (bao gåm c¶ dÞch vô hµng h¶i, ®¶m b¶o an toµn hµng h¶i...) ra ngoµi doanh nghiÖp sau khi ®· trõ ®i c¸c kho¶n chiÕt khÊu thanh to¸n, gi¶m gi¸ hµng b¸n, hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i (nÕu cã chøng tõ hîp ph¸p) ®-îc kh¸ch hµng chÊp nhËn thanh to¸n (kh«ng ph©n biÖt ®· thu ®-îc tiÒn hay ch-a thu ®-îc tiÒn); thu tõ nguån trî cÊp, trî gi¸ cña Nhµ n-íc khi thùc hiÖn viÖc cung cÊp hµng ho¸ vµ dÞch vô theo yªu cÇu cña Nhµ n-íc. C¸c kho¶n chiÕt khÊu thanh to¸n hoÆc gi¶m gi¸ hµng b¸n cña doanh nghiÖp ph¶i cã qui chÕ qu¶n lý vµ c«ng bè c«ng khai, ghi râ trong hîp ®ång kinh tÕ vµ ho¸ ®¬n b¸n hµng. Gi¸m ®èc doanh nghiÖp ®-îc quyÒn quyÕt ®Þnh trong ph¹m vi ®· ®-îc Tæng c«ng ty h-íng dÉn vµ chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ c¸c kho¶n chiÕt khÊu gi¶m gi¸ b¸n hµng cho sè l-îng hµng b¸n ra trong kú (trõ hµng thuéc diÖn ø ®äng, kÐm, mÊt phÈm chÊt) ®¶m b¶o doanh nghiÖp kinh doanh cã hiÖu qu¶ b.Thu nhËp tõ ho¹t ®éng ®Çu t- tµi chÝnh bao gåm c¸c kho¶n ph¶i thu: Tõ ho¹t ®éng liªn doanh, liªn kÕt, gãp vèn cæ phÇn, l·i tiÒn göi, l·i tiÒn cho vay ph¸t sinh tõ nguån vèn ®Çu t- x©y dùng c¬ b¶n, tiÒn l·i tr¶ chËm cho viÖc b¸n hµng tr¶ gãp; tiÒn hç trî l·i suÊt tiÒn vay cña Nhµ n-íc trong kinh doanh (nÕu cã); thu tõ ho¹t ®éng mua b¸n chøng kho¸n (c«ng tr¸i, tr¸i phiÕu, tÝn phiÕu, cæ phiÕu). Tõ ho¹t ®éng nh-îng b¸n ngo¹i tÖ hoÆc thu nhËp vÒ chªnh lÖch tû gi¸ nghiÖp vô ngo¹i tÖ theo qui ®Þnh cña chÕ ®é tµi chÝnh. Hoµn nhËp sè d- kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n. TiÒn cho thuª tµi s¶n ®èi víi doanh nghiÖp cho thuª tµi s¶n kh«ng ph¶i lµ ho¹t ®éng kinh doanh th-êng xuyªn. c.Thu nhËp tõ ho¹t ®éng bÊt th-êng lµ: c¸c kho¶n thu tõ ho¹t ®éng kinh doanh x¶y ra kh«ng th-êng xuyªn nh- c¸c kho¶n thu: thu tõ b¸n vËt t-, hµng ho¸ tµi s¶n d«i thõa, b¸n c«ng cô dông cô ®· ph©n bæ hÕt gi¸ trÞ, bÞ h- háng hoÆc kh«ng cÇn sö dông, c¸c kho¶n ph¶i tr¶ nh-ng kh«ng tr¶ ®-îc v× nguyªn nh©n tõ phÝa chñ nî. -Doanh nghiÖp cã ph¸t sinh b»ng doanh thu ngo¹i tÖ th× ph¶i qui ®æi ra ®ång ViÖt Nam theo tû gi¸ giao dÞch trªn thÞ tr-êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng, do Ng©n hµng Nhµ n-íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh. -Toµn bé doanh thu trong kú ph¶i cã c¸c ho¸ ®¬n, chøng tõ hîp lÖ chøng minh vµ ph¶n ¸nh ®Çy ®ñ vµo sæ kÕ to¸n cña doanh nghiÖp theo chÕ ®é kÕ to¸n hiÖn hµnh. Nghiªm cÊm ®Ó c¸c kho¶n thu nhËp ngoµi sæ s¸ch kÕ to¸n. §Ó ®¸nh gi¸ ®-îc ®Çy ®ñ c¬ chÕ qu¶n lý doanh thu cña Tæng c«ng ty, ta xem xÐt biÓu tæng hîp doanh thu sau: 6 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 BiÓu2: BiÓu tæng hîp doanh thu cña TVN. §¬n vÞ tÝnh: triÖu ®ång ChØ tiªu N¨m 2000 N¨m 2001 N¨m 2002 ¦íc n¨m 2003 4.874.843 6.536.671 8.003.236 7.622.000 a.Doanh thu tõ H§SX kinh doanh 4.857.362 6.448.470 7.887.016 7.502.000 - Doanh thu tõ sx than 3.115.373 3.952.672 4.755.656 4.619.000 - Doanh thu ngoµi than 1.741.989 2.495.798 3.131.360 2.873.000 17.481 88.201 116.220 120.000 -60.395 33.672 50.722 51.000 77.876 54.529 65.498 69.000 Doanh thu toµn ngµnh b.Doanh thu tõ ho¹t ®éng kh¸c -Doanh thu tõ ho¹t ®éng tµi chÝnh -Doanh thu tõ ho¹t ®éng bÊt th-êng Nguån: Ban KÕ to¸n - Thèng kª -Tµi chÝnh cña TVN. Qua biÓu tæng hîp doanh thu cña TVN cã thÓ thÊy: Tæng doanh thu toµn ngµnh cña TVN t¨ng lªn qua c¸c n¨m, n¨m 2000 ®¹t 4.874.843 triÖu ®ång, t¨ng 17,8% so víi n¨m 1999; n¨m 2001 ®¹t 6.536.671 triÖu ®ång, t¨ng 34,09% so víi n¨m 2000; n¨m 2002 ®¹t 8.003.236 triÖu ®ång, t¨ng 22,44% so víi n¨m 2001. §Ó ®¹t ®-îc thµnh qu¶ nµy lµ nhê sù nç lùc cña toµn ngµnh: ®Èy m¹nh tiÕp thÞ, më réng hÖ thèng ph©n phèi than, vËt liÖu næ c«ng nghiÖp, th-¬ng m¹i vµ dÞch vô du lÞch ®Õn kh¾p khu vùc trong c¶ n-íc, t¹o thuËn lîi cho kh¸ch hµng, kÝch thÝch s¶n xuÊt ph¸t triÓn. §Æc biÖt ho¹t ®éng xuÊt khÈu than ®· ®-îc ®Èy m¹nh trë thµnh mét yÕu tè then chèt ®Ó ®iÒu chØnh quan hÖ cung cÇu tõ s¶n xuÊt thõa sang s¶n xuÊt ®ñ cho nhu cÇu thÞ tr-êng, t¹o ra thÕ vµ lùc míi cho ngµnh than. Riªng n¨m 2003 doanh thu -íc tÝnh gi¶m xuèng 7.622 ngh×n triÖu ®ång, nguyªn nh©n lµ do t×nh h×nh thÕ giíi cã nhiÒu biÕn ®éng thÞ tr-êng xuÊt khÈu ch-a æn ®Þnh vµ cã xu h-íng thay ®æi c¸c chñng lo¹i than khã s¶n xuÊt, chiÕn tranh Ir¾c, dÞch sars còng lµ nh÷ng nh©n tè ¶nh h-ëng ®Õn nÒn kinh tÕ n-íc ta còng nh- ngµnh than, bªn c¹nh ®ã gi¸ b¸n than cho mét sè ngµnh s¶n xuÊt chÝnh (®¹m, xi m¨ng...) ch-a ®-îc gi¶i quyÕt kÞp thêi. Trong tæng doanh thu cña Tæng c«ng ty th× doanh thu tõ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh chÝnh chiÕm tû träng trªn 98% so víi tæng doanh thu toµn ngµnh. Trong ®ã, doanh thu tõ s¶n xuÊt kinh doanh than lu«n chiÕm tû träng trªn 60% tæng doanh thu toµn ngµnh. §iÒu nµy cho thÊy, s¶n xuÊt than lµ ngµnh mòi nhän hay lµ lÜnh vùc then chèt cña TVN. Thu tõ ho¹t ®éng kh¸c chiÕm tû träng rÊt nho so víi tæng doanh thu, cao nhÊt lµ 1,57% vµo n¨m 2003. Trong ®ã, thu tõ ho¹t ®éng tµi chÝnh còng t¨ng qua c¸c n¨m, n¨m 2000 lµ: (-60.395) triÖu ®ång; n¨m 2001 lµ: 33.672 triÖu ®ång; n¨m 2002 lµ: 50.722 triÖu ®ång. §iÒu nµy cho thÊy t×nh h×nh tµi chÝnh trong toµn ngµnh ngµy mét c¶i thiÖn nhê ®iÒu chØnh tèt quan hÖ cung cÇu, nhê sù hîp t¸c gióp ®ì nhau nhiÒu h¬n gi÷a c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn vµ sù hîp t¸c hiÖu qu¶ gi÷a Tæng c«ng ty víi c¸c Ng©n hµng Th-¬ng m¹i. 7 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 1.2.2. Néi dung c¬ chÕ qu¶n lý chi phÝ Chi phÝ ph¸t sinh trong n¨m tµi chÝnh cña Tæng c«ng ty bao gåm chi phÝ cña c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn, chi phÝ chung cña Tæng c«ng ty vµ chi phÝ cña c¸c c¬ quan Tæng c«ng ty (sau khi ®· trõ ®i chi phÝ hoµn chuyÓn néi bé). Chi phÝ chung cña Tæng c«ng ty gåm dÞch vô xuÊt khÈu than, dÞch vô thu xÕp tÝn dông, kinh doanh c-íc tµu, dÞch vô b¸n hµng cho c¸c hé träng ®iÓm, chªnh lÖch tû gi¸ ngo¹i tÖ vµ chi kh¸c (nÕu cã). Kho¶n chi phÝ qu¶n lý Tæng c«ng ty bao gåm: chi tiªu cho bé m¸y Tæng c«ng ty, trung t©m cÊp cøu má, chi phÝ th-êng xuyªn theo ®Þnh møc Nhµ n-íc qui ®Þnh ng©n s¸ch cÊp kh«ng ®ñ cho c¸c ®¬n vÞ hµnh chÝnh sù nghiÖp nh-: c¸c trung t©m y tÕ, trung t©m phôc håi chøc n¨ng, trung t©m ®µo t¹o nguån nh©n lùc qu¶n lý, c¸c tr-êng ®µo t¹o, ViÖn khoa häc c«ng nghÖ Má, ViÖn c¬ khÝ n¨ng l-îng vµ Má. Chi phÝ qu¶n lý cña Tæng c«ng ty ®-îc huy ®éng tõ c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn, møc huy ®éng hµng n¨m do TG§ x©y dùng vµ tr×nh H§QT phª duyÖt. Tæng c«ng ty qu¶n lý sö dông c¸c kho¶n chi nµy theo chÕ ®é hiÖn hµnh, nÕu sè chi thùc tÕ thÊp h¬n nguån huy ®éng th× sè d- ®-îc chuyÓn sang n¨m sau ®Ó gi¶m vµo møc trÝch n¨m sau, nÕu cao h¬n th× bæ sung vµo møc trÝch n¨m sau. *TG§ x©y dùng c¸c ®Þnh møc kinh tÕ kü thuËt chuyªn ngµnh chñ yÕu tr×nh H§QT hoÆc cÊp cã thÈm quyÒn phª duyÖt ®Ó lµm c¨n cø ®iÒu hµnh s¶n xuÊt vµ qu¶n lý chi phÝ theo qui ®Þnh hiÖn hµnh. -Tæng c«ng ty ®¨ng ký møc lao ®éng víi bé lao ®éng th-¬ng binh vµ x· héi trªn c¬ së ®Þnh møc lao ®éng ®· ®¨ng ký vµ chÕ ®é tiÒn l-¬ng do Nhµ n-íc qui ®Þnh, TG§ x©y dùng ®¬n gi¸ tiÒn l-¬ng ®èi víi c¸c lo¹i h×nh s¶n xuÊt kinh doanh, dÞch vô tr×nh H§QT, H§QT sÏ phª duyÖt sau khi cã ý kiÕn tho¶ thuËn b»ng v¨n b¶n cña Bé lao ®éng th-¬ng binh x· héi. -H§QT uû quyÒn cho TG§ duyÖt ®¬n gi¸ tiÒn l-¬ng cho c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn. Tr-íc khi giao ®¬n gi¸ tiÒn l-¬ng cho c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn TG§ trao ®æi víi ban chÊp hµnh C«ng ®oµn Tæng c«ng ty. -TG§ x©y dùng Quy chÕ tr¶ tiÒn l-¬ng vµ ph©n phèi thu nhËp trong Tæng c«ng ty (cã ý kiÕn tham gia ban chÊp hµnh C«ng ®oµn cña Tæng c«ng ty) tr×nh H§QT ban hµnh. +TG§ göi tho¶ thuËn ®¬n gi¸ tiÒn l-¬ng cña Bé lao ®éng vµ Th-¬ng binh x· héi, cho côc thuÕ TØnh thµnh phè trùc thuéc Trung -¬ng, n¬i TG§ ®ãng trô së ®Ó lµm c¨n cø x©y dùng quü tiÒn l-¬ng thùc hiÖn cña c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn. -TG§ phª duyÖt c¸c ®Þnh møc kinh tÕ - kü thuËt, ®Þnh møc lao ®éng, ®Þnh møc chi phÝ gi¸n tiÕp (trong ®ã cã chi phÝ qu¶n lý cña c¸c c«ng ty cã ®¬n vÞ trùc thuéc), quy chÕ sö dông quü tiÒn l-¬ng, tiÒn th-ëng trong l-¬ng cña c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn. §¬n vÞ thµnh viªn ph¶i quyÕt to¸n sö dông vËt t- chñ yÕu quü tiÒn l-¬ng hµng n¨m víi Tæng c«ng ty cïng lËp b¸o c¸o tµi chÝnh n¨m. *§èi víi c¸c kho¶n chi v-ît ®Þnh møc ®-îc duyÖt ph¶i x¸c ®Þnh tr¸ch nhiÖm vµ ph-¬ng ¸n xö lý. H§QT uû quyÒn viÖc xö lý c¸c kho¶n chi v-ît ®Þnh 8 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 møc (kh«ng bao gåm chi quü tiÒn l-¬ng, chi ®Çu t- x©y dùng c¬ b¶n vµ c¸c kho¶n chi cã ®Þnh møc cña Nhµ n-íc) ban hµnh nh- sau: D-íi 5%: Gi¸m ®èc c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn quyÕt ®Þnh xö lý; Tõ 5% ®Õn d-íi 10%: TG§ quyÕt ®Þnh xö lý; Tõ 10% trë lªn H§QT quyÕt ®Þnh xö lý. Gi¸m ®èc, TG§, H§QT chÞu tr¸ch nhiÖm tr-íc cÊp trªn vµ tr-íc ph¸p luËt vÒ quyÕt ®Þnh xö lý cña m×nh. Chi phÝ cña toµn Tæng c«ng ty ®-îc thÓ hiÖn qua biÓu 3: BiÓu 3: BiÓu tæng hîp chi phÝ theo ngµnh cña TVN §¬n vÞ: triÖu ®ång Tªn chØ tiªu N¨m 2000 N¨m 2001 N¨m 2002 ¦íc n¨m 2003 4.854.564 6.360.077 7.655.843 7.321.144 a.Chi tõ H§SX kinh doanh 4.699.068 6.162.115 7.436.133 7.090.096 - Chi tõ sx than 2.987.889 3.702.647 4.358.331 4.269.868 - Chi phÝ ngoµi than 1.711.179 2.459.468 3.077.802 2.820.228 155.496 197.962 219.710 221.048 -Chi tõ ho¹t ®éng tµi chÝnh 95.782 146.098 168.480 170.372 -Chi tõ ho¹t ®éng bÊt th-êng 59.714 51.864 51.230 50.676 Chi phÝ toµn ngµnh b.Chi tõ ho¹t ®éng kh¸c Nguån: Ban KÕ to¸n - Thèng kª -Tµi chÝnh cña TVN. Qua biÓu 3 cho thÊy: chi phÝ toµn ngµnh cña TVN t¨ng lªn t-¬ng øng víi doanh thu. Trong ®ã chi cho ho¹t ®éng tµi chÝnh t¨ng qua c¸c n¨m, n¨m 2000 lµ: 95.782 triÖu ®ång; n¨m 2001 lµ: 146.098 triÖu ®ång, t¨ng 53,52% so víi n¨m 2000; n¨m 2002 lµ: 168.480 triÖu ®ång; t¨ng 15,32% so víi n¨m 2001. §iÒu nµy cho ta thÊy møc chi cña Tæng c«ng ty cho ho¹t ®éng tµi chÝnh ngµy mét lín, nã thÓ hiÖn qu¸ tr×nh qu¶n lý kinh doanh, qu¶n lý tµi chÝnh ë mét sè ®¬n vÞ ch-a chÆt chÏ nhÊt lµ ë khèi th-¬ng m¹i vµ dÞch vô, biÓu hiÖn cña nã lµ d- vay ng©n hµng lín, c«ng nî cao, nî khã ®ßi nhiÒu, tån kho lín, trong ®ã tiÒm Èn kh«ng Ýt rñi ro. 1.2.3. Néi dung c¬ chÕ qu¶n lý vµ ph©n phèi lîi nhuËn Lîi nhuËn cña Tæng c«ng ty bao gåm: - Lîi nhuËn cña c¸c doanh nghiÖp thµnh viªn h¹ch to¸n ®éc lËp. - PhÇn kinh doanh trùc tiÕp cña Tæng c«ng ty bao gåm: phÇn kÕt d- gi÷a doanh thu vµ chi phÝ cña doanh nghiÖp thµnh viªn h¹ch to¸n phô thuéc, c¸c ®¬n vÞ h¹ch to¸n b¸o sæ, lîi nhuËn ®-îc chia tõ phÇn vèn Nhµ n-íc tõ doanh nghiÖp kh¸c vµ lîi nhuËn kinh doanh trùc tiÕp (nÕu cã). 9 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 BiÓu 4: BiÓu tæng hîp lîi nhuËn tr-íc thuÕ toµn ngµnh §¬n vÞ: triÖu ®ång N¨m 2000 N¨m 2001 20.279 176.594 347.393 300.856 a.LN tõ H§SX kinh doanh 158.293 286.625 450.883 401.904 - LN tõ sx than 127.484 250.025 397.325 349.132 - LN ngoµi than 30.809 36.600 53.558 52.772 b.LN tõ ho¹t ®éng kh¸c -138.014 -110.031 -103.490 -101.048 - LN tõ H§ tµi chÝnh -156.176 -112.426 -117.758 -119.372 18.162 2.395 14.268 18.324 Tªn chØ tiªu Lîi nhuËn toµn ngµnh - LN tõ H§ bÊt th-êng N¨m 2002 ¦íc n¨m 2003 Nguån: Ban KÕ to¸n - Thèng kª -Tµi chÝnh cña TVN. Qua biÓu 4 cho ta thÊy, tæng lîi nhuËn tr-íc thuÕ cña Tæng c«ng ty n¨m 2000 lµ 20.279 triÖu ®ång, n¨m 2001 ®¹t 176.594 triÖu ®ång, t¨ng gÇn 9 lÇn so víi n¨m 2000; n¨m 2002 ®¹t 347.393 triÖu ®ång, t¨ng gÇn 2 lÇn so víi n¨m 2001; n¨m 2003 -íc tÝnh tæng lîi nhuËn tr-íc thuÕ ®¹t 300.856 triÖu ®ång, gi¶m so víi n¨m 2002. BiÓu 5: Mét sè kÕt qu¶ chØ tiªu SXKD chñ yÕu kh¸c cña TVN. §¬n vÞ: triÖu ®ång Tªn chØ tiªu N¨m 2000 N¨m 2001 N¨m 2002 1. Lîi nhuËn tr-íc thuÕ 20.279 176.594 347.393 2. Lîi nhuËn sau thuÕ 12.187 147.729 256.104 8.092 28.865 91.289 4. Nép ng©n s¸ch Nhµ n-íc 203.000 265.000 322.000 5. Thu nhËp BQ ®Çu ng-êi 1,066 1,450 1,658 3. ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp Nguån: Tæng hîp b¸o c¸o kÕt qu¶ kinh doanh hµng n¨m cña TVN. Qua biÓu 5 cho thÊy: lîi nhuËn cña Tæng c«ng ty t¨ng lªn râ rÖt trong c¸c n¨m 2000, 2002 vµ 2003. Tæng nép Ng©n s¸ch Nhµ n-íc cña TVN kh«ng ngõng t¨ng lªn qua c¸c n¨m: n¨m 2000 nép vµo NSNN lµ 203.000 triÖu ®ång, n¨m 2001 nép 265.000 triÖu ®ång, n¨m 2002 nép 322.000 triÖu ®ång. Thªm vµo ®ã, Thu nhËp b×nh qu©n ®Çu ng-êi t¨ng hµng n¨m, n¨m 2002 thu nhËp b×nh qu©n ®Çu ng-êi ®¹t 1,658 triÖu ®ång. Tõ nh÷ng kÕt qu¶ kinh doanh mµ TVN ®· ®¹t ®-îc trong nh÷ng n¨m qua ®· cho thÊy: TVN ®· tõng b-íc æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn. MÆc dï, cßn nhiÒu h¹n chÕ vµ tån t¹i, nh-ng trong nh÷ng n¨m qua, ®Æc biÖt lµ n¨m 2001 vµ 2002 ®· ®¸nh dÊu sù cè g¾ng vµ tr-ëng thµnh v-ît bËc cña TVN. *TrÝch lËp c¸c quü Tæng c«ng ty: 10 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 - Tæng c«ng ty ®-îc trÝch lËp vµ xö dông c¸c quü theo qui ®Þnh cña ChÝnh phñ vµ h-íng dÉn cña Bé Tµi chÝnh. A. C¸c quü h×nh thµnh tõ lîi nhuËn: 1.Quü ®Çu t- ph¸t triÓn: - Quü nµy ®-îc h×nh thµnh tõ c¸c nguån: trÝch nép tõ lîi nhuËn sau thuÕ trong n¨m cña c¸c doanh nghiÖp thµnh viªn h¹ch to¸n ®éc lËp vµ trÝch tõ lîi nhuËn kinh doanh trùc tiÕp cña Tæng c«ng ty. - Quü ®Çu t- ph¸t triÓn ®-îc dïng ®Ó ®Çu t- tËp trung ph¸t triÓn kinh doanh (kÓ c¶ tr-êng hîp gãp vèn liªn doanh, gãp vèn cæ phÇn, mua cæ phiÕu); bá vèn ®iÒu lÖ cña Tæng c«ng ty vµ c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn nh»m ph¸t triÓn kinh doanh theo ®Þnh h-íng chiÕn l-îc cña Tæng c«ng ty vµ khi cÇn thiÕt cã thÓ xem xÐt cÊp cho c¸c ®¬n vÞ h¹ch to¸n phô thuéc. Tr-êng hîp cÇn thiÕt, Nhµ n-íc cã thÓ ®iÒu ®éng mét phÇn quü ®Çu tph¸t triÓn cña Tæng c«ng ty ®Ó ®Çu t- ph¸t triÓn c¸c doanh nghiÖp Nhµ n-íc kh¸c. Bé tµi chÝnh sau khi ®· thèng nhÊt víi c¬ quan quyÕt ®Þnh thµnh lËp Tæng c«ng ty quyÕt ®Þnh viÖc ®iÒu ®éng nµy. 2. Quü dù phßng tµi chÝnh: -Quü nµy ®-îc h×nh thµnh tõ c¸c nguån: TrÝch nép tõ lîi nhuËn sau thuÕ trong n¨m cña c¸c doanh nghiÖp thµnh viªn h¹ch to¸n ®éc lËp vµ trÝch tõ lîi nhuËn kinh doanh trùc tiÕp cña Tæng c«ng ty. -Quü dù phßng tµi chÝnh ®-îc sö dông ®Ó: bï ®¾p hç trî c¸c tr-êng hîp thiÖt h¹i vÒ vèn do thiªn tai, ®Þch ho¹, rñi ro trong kinh doanh cña Tæng c«ng ty vµ c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn h¹ch to¸n ®éc lËp ®Ó hç trî cho c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn h¹ch to¸n ®éc lËp kh¸c khi bÞ rñi ro mÊt vèn lín, víi møc l·i suÊt néi bé do H§QT quyÕt ®Þnh trªn c¬ së tham kh¶o møc l·i suÊt c¬ b¶n Ng©n hµng Nhµ n-íc ViÖt Nam c«ng bè tõng thêi kú. TG§ tho¶ thuËn víi Gi¸m ®èc c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn lËp ph-¬ng ¸n huy ®éng vèn b¸o c¸o H§QT phª duyÖt. 3. Quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm: -Quü nµy ®-îc h×nh thµnh tõ c¸c nguån trÝch nép tõ lîi nhuËn sau thuÕ trong n¨m cña c¸c doanh nghiÖp thµnh vviªn h¹ch to¸n ®éc lËp vµ trÝch tõ lîi nhuËn kinh doanh trùc tiÕp cña Tæng c«ng ty. -Quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm dïng ®Ó: hç trî c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn, bé m¸y qu¶n lý ®iÒu hµnh Tæng c«ng ty, ®Ó trî cÊp cho ng-êi lao ®éng mÊt viÖc lµm do nguyªn nh©n kh¸ch quan. Møc trî cÊp do TG§ quyÕt ®Þnh sau khi ®· cã ý kiÕn chñ tÞch c«ng ®oµn cña Tæng c«ng ty. 4. Quü khen th-ëng vµ phóc lîi: -Quü nµy ®-îc h×nh thµnh tõ c¸c nguån: trÝch nép tõ lîi nhuËn sau thuÕ trong n¨m cña c¸c doanh nghiÖp thµnh viªn h¹ch to¸n ®éc lËp, trÝch tõ lîi nhuËn kinh doanh trùc tiÕp cña Tæng c«ng ty vµ nguån kh¸c (nÕu cã). 11 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 -Néi dung chi cña hai quÜ nµy: +CÊp cho c¸c ®¬n vÞ h¹ch to¸n phô thuéc theo møc ph©n chia hai quü theo kÕt qu¶ lîi nhuËn kinh doanh hµng n¨m. +Chi cho viÖc khen th-ëng vµ c¸c ho¹t ®éng phóc lîi chung cña Tæng c«ng ty. +Chi cho ho¹t ®éng phóc lîi x· héi cña c¸n bé c«ng nh©n viªn c¬ quan Tæng c«ng ty B.C¸c quü kh¸c - C¸c quü kh¸c (nÕu cã) ph¸t sinh phôc vô cho s¶n xuÊt vµ kinh doanh TG§ lËp ph-¬ng ¸n tr×nh H§QT (th«ng qua). Sau khi cã ý kiÕn b»ng v¨n b¶n cña c¬ quan Nhµ n-íc cã liªn quan. TG§ x©y dùng qui chÕ qu¶n lý, sö dông c¸c quü tËp trung cña Tæng c«ng ty phï hîp víi quy ®Þnh hiÖn hµnh cña Nhµ n-íc tr×nh H§QT phª duyÖt. KÕt thóc n¨m tµi chÝnh TG§ b¸o c¸o H§QT c¸c quÜ trªn cïng víi lËp b¸o c¸o Tµi chÝnh. 1.2.4. §¸nh gi¸ c¬ chÕ qu¶n lý doanh thu, chi phÝ vµ lîi nhuËn cña Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam 1.2.4.1. Mét sè mÆt tÝch cùc - Qui chÕ qu¶n lý doanh thu, chi phÝ vµ lîi nhuËn cña Tæng c«ng ty phï hîp víi ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt kinh doanh cña Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam. Thùc hiÖn nghÞ quyÕt Trung -¬ng III cña §¶ng, Tæng c«ng ty ®· ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý nãi chung vµ c¬ chÕ qu¶n lý chi phÝ nãi riªng nh»m ph¸t huy søc m¹nh cu¶ c¸c c«ng ty thµnh viªn theo h-íng võa n©ng cao tÝnh tù chñ, tù chÞu tr¸ch nhiÖm, võa t¨ng c-êng søc m¹nh tËp trung cña toµn Tæng c«ng ty. §Ó lµm ®-îc ®iÒu ®ã, Tæng c«ng ty ®· ban hµnh c¬ chÕ kho¸n chi phÝ. §èi víi s¶n xuÊt tiªu thô than: Tæng c«ng ty kho¸n chi phÝ trong viÖc khai th¸c, sµng tuyÓn, tiªu thô than (dùa trªn c¬ së c¸c chØ tiªu c«ng nghÖ, ®Þnh møc kinh tÕ kü thuËt) vµ kho¸n l·i ®Þnh møc 3% cho c¸c c«ng ty. PhÇn chªnh lÖch gi÷a doanh thu thùc tÕ vµ chi phÝ kho¸n, sau khi ®· trõ ®i l·i ®Þnh møc, ®· ®-îc tËp trung vÒ Tæng c«ng ty vµ chñ yÕu ®Ó giµnh cho ®Çu t- vµ ph¸t triÓn. B»ng c¸ch qu¶n lý míi ®ã, Tæng c«ng ty ®± t³o ra ®­îc “s©n ch¬i chung, c«ng b´ng” gi÷a c²c c«ng ty thµnh viªn khai th¸c than cã chi phÝ s¶n xuÊt kh¸c nhau, trong khi gi¸ b¸n s¶n phÈm cïng lo¹i ra thÞ tr-êng lµ nh- nhau; ®ång thêi t¹o ra ®-îc nguån vèn cho ®Çu t- ph¸t triÓn l©u dµi. C¸i míi kh¸c lµ, Tæng c«ng ty ®-a ra c¬ chÕ, sau 5 ngµy sÏ thanh to¸n tiÒn b¸n than cho c¸c C«ng ty s¶n xuÊt than ®Ó gióp quay vßng vèn l-u ®éng, gi¶m tiÒn vay ng©n hµng. C¬ chÕ míi vµ s¸ng t¹o nµy ®· thùc sù t¹o ®-îc ®éng lùc thóc ®Èy c¸c c«ng ty thµnh viªn chñ ®éng ®iÒu hµnh s¶n xuÊt, n©ng cao tinh thÇn tr¸ch nhiÖm, tiÕt kiÖm chi phÝ ®Ó dµnh lîi nhuËn cao h¬n l·i ®Þnh møc (3%), v× môc tiªu chung cña Tæng c«ng ty. §èi víi néi bé gi÷a c¸c c«ng ty thµnh viªn: Tæng c«ng ty chØ ®¹o s¶n xuÊt kinh doanh theo kÕ ho¹ch, cho 12 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 phÐp c¸c c«ng ty sö dông thµnh phÈm vµ dÞch vô cña nhau (nh- ph-¬ng tiÖn c¬ khÝ, vËt liÖu næ c«ng nghiÖp, vËt liÖu x©y dùng, vËt t-, c¸c dÞch vô kh¸c) theo gi¸ c¶ hîp lý. Nhê vËy, n¨m 2002, Tæng c«ng ty ®· thu ®-îc kÕt qu¶ ®¸ng tù hµo: tæng doanh thu cña toµn Tæng c«ng ty ®¹t trªn 8 ngh×n tû ®ång, t¨ng 22,4% so víi n¨m 2001; Trong ®ã, doanh thu tõ than chiÕm trªn 60%, tõ c¸c ho¹t ®éng kinh doanh kh¸c chiÕm kho¶ng d-íi 40%; lîi nhuËn tr-íc thuÕ lµ 347 tû ®ång t¨ng 96,72% so víi n¨m 2001; nép ng©n s¸ch Nhµ n-íc 322,03 tû ®ång, t¨ng 29,4% so víi n¨m 2001. Do ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh liªn tôc ph¸t triÓn, hiÖu qu¶ kinh tÕ kh«ng ngõng t¨ng, ®· gãp phÇn c¶i thiÖn ®êi sèng cho c¸n bé nh©n viªn toµn ngµnh vµ gi¶i quyÕt viÖc lµm cho ng-êi lao ®éng. Trõ c«ng ty VËt t- VËn T¶i vµ XÕp dì bÞ sù cè vÒ tµi chÝnh, cßn l¹i tÊt c¶ c¸c c«ng ty thµnh viªn ®Òu tù c©n ®èi ®-îc thu chi vµ cã l·i. C¬ chÕ qu¶n lý chi phÝ míi cña Tæng c«ng ty sö dông c¶ h×nh thøc kho¸n chi phÝ vµ h×nh thøc ¸p dông ®Þnh møc. §©y chÝnh lµ h×nh thøc qu¶n lý chi phÝ theo kiÓu hçn hîp lµ c¬ chÕ qu¶n lý rÊt linh ho¹t vµ lµ h×nh thøc phæ biÕn ®èi víi tËp ®oµn hiÖn nay. Qu¸ tr×nh ®æi míi c¬ chÕ tµi chÝnh cña Tæng c«ng ty cã thÓ ®-a ®Õn kÕt luËn TVN ®ñ ®iÒu kiÖn chuyÓn sang m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con. - C¬ chÕ qu¶n lý lîi nhuËn vµ trÝch lËp c¸c quü phï hîp h¬n: Theo quy ®Þnh Tæng c«ng ty cã quyÒn chñ ®éng trong viÖc sö dông lîi nhuËn sau khi ®· thùc hiÖn nghÜa vô v¬Ý Nhµ n-íc. Nhê c¬ chÕ qu¶n lý tµi chÝnh phï hîp ®· gãp phÇn t¨ng tr-ëng ngµnh than. Tæng c«ng ty lu«n thùc hiÖn tèt c¬ chÕ qu¶n lý lîi nhuËn vµ trÝch lËp c¸c quü theo ®óng quy ®Þnh cña Nhµ n-íc, ®¶m b¶o sö dông c¸c quü tËp trung cña Tæng c«ng ty cã hiÖu qu¶: Tæng c«ng ty ®· sö dông quü ®Çu t- ph¸t triÓn ®Ó ®Çu t- më réng vµ ph¸t triÓn kinh doanh theo ®Þnh h-íng cña Tæng c«ng ty: Tæng c«ng ty ®· ®Çu t- tho¶ ®¸ng cho ph¸t triÓn khoa häc c«ng nghÖ ®Ó cã trang thiÕt bÞ an toµn lao ®éng tèt, tr¸nh tai n¹n rñi ro trong s¶n xuÊt. §©y lµ h-íng ®i ®óng ®¾n, ®¶m b¶o cho ng-êi lao ®éng an t©m lµm viÖc, gãp phÇn vµo sù ph¸t triÓn l©u dµi cña mçi ®¬n vÞ s¶n xuÊt kinh doanh; ®Æc biÖt chó träng ®æi míi c«ng nghÖ ë c¸c má hÇm lß vµ ®Çu t- ®æi míi ë c¸c má lé thiªn ®Ó ®¶m b¶o an toµn vµ t¨ng n¨ng lùc khai th¸c cña c¸c má. Bªn c¹nh ®ã, Tæng c«ng ty ®· dïng quü nµy ®Ó bæ sung vèn l-u ®éng cho c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn, ®¸p øng tèt nhu cÇu vÒ vèn cho s¶n xuÊt kinh doanh. Ngoµi ra, mét phÇn quü nµy ®-îc Tæng c«ng ty dïng ®Ó tham gia liªn doanh, mua cæ phiÕu, gãp vèn cæ phÇn t¹o ®iÒu kiÖn t¨ng thªm doanh thu cho Tæng c«ng ty. Tæng c«ng ty sö dông Quü dù phßng tµi chÝnh ®Ó bï ®¾p hç trî phÇn cßn l¹i nh÷ng tæn thÊt, thiÖt h¹i vÒ tµi s¶n x¶y ra do thiªn tai, rñi ro trong s¶n xuÊt kinh doanh cña Tæng c«ng ty vµ c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn. Quü phóc lîi cña Tæng c«ng ty ®-îc sö dông ®Ó x©y dùng hoÆc söa ch÷a c¸c c«ng tr×nh phóc lîi x· héi, chi cho c¸c ho¹t ®éng phóc lîi, trî cÊp khã kh¨n cho c¸n bé c«ng nh©n viªn...TVN ®· thùc hiÖn tèt phong trµo ®Òn ¬n ®¸p nghÜa, 13 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 ®Æc biÖt ®èi víi nh÷ng ng-êi c«ng t¸c trong ngµnh. Bªn c¹nh ®ã, Tæng c«ng ty ®· tham gia ®ãng gãp vµo quü tõ thiÖn, gãp phÇn thùc hiÖn tèt c¸c môc tiªu x· héi. HiÖn c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn ®ang nhËn phông d-ìng 36 mÑ ViÖt Nam anh hïng. Nh©n th¸ng hµnh ®éng v× ng-êi nghÌo n¨m 2002 Tæng c«ng ty ®· gãp cho Quü v× ng-êi nghÌo trªn 300 triÖu ®ång, mua 208 ngh×n vÐ sæ sè v× ng-êi nghÌo do tØnh Qu¶ng Ninh ph¸t ®éng. Tæng c«ng ty ®· gi¶i quyÕt 4.974 gia ®×nh khã kh¨n vay vèn trªn 30 tû ®Ó lµm kinh tÕ gia ®×nh. Quü khen th-ëng cña Tæng c«ng ty ®-îc dïng ®Ó th-ëng cho tËp thÓ, c¸ nh©n cã thµnh tÝch xuÊt s¾c, th-ëng cuèi n¨m hoÆc th-ëng kú cho C¸n bé c«ng nh©n viªn. Quü khen th-ëng ®· ®-îc Tæng c«ng ty sö dông cã hiÖu qu¶, gãp phÇn æn ®Þnh vµ n©ng cao ®êi sèng cña C¸n bé c«ng nh©n viªn. Quü trî cÊp mÊt viÖc lµm ®-îc Tæng c«ng ty dïng ®Ó trî cÊp cho ng-êi lao ®éng mÊt viÖc do c¸c nguyªn nh©n kh¸ch quan hoÆc ®Ó ®µo t¹o l¹i nghÒ cho C¸n bé c«ng nh©n viªn. 1.2.4.2. Mét sè mÆt h¹n chÕ vµ nguyªn nh©n Thø nhÊt, ®èi víi c¬ chÕ qu¶n lý doanh thu: C¬ chÕ qu¶n lý doanh thu míi cña TVN ®· gãp phÇn tÝch cùc cho c«ng t¸c qu¶n lý doanh thu vµ phï hîp víi ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt kinh doanh hiÖn t¹i cña Tæng c«ng ty. Nh-ng víi xu h-íng c¹nh tranh gay g¾t nh- hiÖn nay th× ®ßi hái ngµnh than ph¶i hoµn thiÖn qu¶n lý doanh thu ®Ó ®¶m b¶o qu¶n lý nguån thu, ph¸t huy ®-îc lîi thÕ ngµnh vµ h-íng tíi sù ph¸t triÓn cña Tæng c«ng ty sang m« h×nh tËp ®oµn. Thø hai, vÒ c¬ chÕ qu¶n lý chi phÝ: Trªn c¬ së c¸c chÕ ®é h-íng dÉn vÒ chÕ ®é qu¶n lý chi phÝ cña Nhµ n-íc, Tæng c«ng ty x©y dùng c¸c ®Þnh møc kinh tÕ chuyªn ngµnh chñ yÕu vµ trªn c¬ së ®ã x©y dùng ®Þnh møc chi phÝ hîp lý. NhvËy Tæng c«ng ty ch-a cã chÝnh s¸ch tiÕt kiÖm chi phÝ mét c¸ch cô thÓ. Bªn c¹nh ®ã, viÖc x©y dùng c¸c ®Þnh møc lao ®éng, ®¬n gi¸ tiÒn l-¬ng hiÖn nay mang nÆng tÝnh chñ quan vµ ch-a khuyÕn khÝch ®-îc c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn trong viÖc t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng, n©ng cao hiÖu qu¶ kinh doanh. §èi víi C¸n bé c«ng nh©n viªn th× tiÒn l-¬ng cña doanh nghiÖp tr¶ cho hä lµ nguån thu nhËp chÝnh ®Ó ®¶m b¶o cuéc sèng cña hä vµ gia ®×nh cña hä. TiÒn l-¬ng hiÖn nay chñ yÕu tËp chung vµo hiÖu qu¶ c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh chÝnh mµ ch-a tÝnh hÕt c¸c ho¹t ®éng dÞch vô kh¸c. So víi mÆt b»ng chung cña nÒn kinh tÕ vµ ®Æc biÖt ®èi víi ngµnh nghÒ nÆng nhäc ®éc h¹i nh- ngµnh than th× møc chi tr¶ tiÒn l-¬ng nh- hiÖn nay lµ ch-a t-¬ng xøng. Bªn c¹nh ®ã, viÖc khèng chÕ cho møc chi qu¶ng c¸o, tiÕp thÞ, khuyÕn m·i, tiÕp t©n kh¸nh tiÕt, chi phÝ giao dÞch, ®èi ngo¹i, chi phÝ héi nghÞ vµ c¸c lo¹i chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn kh«ng v-ît qu¸ 5% chi phÝ thùc tÕ trong kú nh- hiÖn nay lµ ch-a phï hîp. Trªn thùc tÕ chi phÝ nµy th-êng lín h¬n møc qui ®Þnh. Trong ®iÒu kiÖn héi nhËp c¹nh tranh th× chi phÝ nµy cµng lín. NhÊt lµ trong ®iÒu kiÖn sè l-îng tiªu thô than trong n-íc h¹n chÕ, thÞ tr-êng xuÊt khÈu l¹i ch-a æn ®Þnh vµ cã xu h-íng thay ®æi sang chñng lo¹i than khã s¶n xuÊt. Thªm vµo ®ã, do t×nh h×nh thÕ giíi cã nhiÒu biÕn ®éng, gi¸ nhiªn liÖu, gi¸ s¾t thÐp chèng lß t¨ng lµm chi phÝ s¶n xuÊt t¨ng. Ngoµi ra, gi¸ ®iÖn t¨ng, chi phÝ nép b¶o hiÓm t¨ng lªn khi Nhµ n-íc t¨ng l-¬ng tèi thiÓu, chi phÝ sù nghiÖp ng©n 14 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 s¸ch bÞ c¾t gi¶m còng lµm cho gi¸ thµnh than t¨ng lªn ®¸ng kÓ mµ ®ßi hái ph¶i cã biÖn ph¸p gi¶m chi phÝ míi ®¶m b¶o hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh. Thø ba, vÒ c¬ chÕ qu¶n lý vµ ph©n phèi lîi nhuËn: ViÖc tËp trung c¸c quü víi tû lÖ nh- hiÖn nay ch-a t¹o sù chñ ®éng vµ ®¶m b¶o khuyÕn khÝch kÞp thêi c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh cã hiÖu qu¶. Bªn c¹nh ®ã, viÖc tËp trung lîi nhuËn vµ trÝch lËp vµo c¸c quü nh- hiÖn nay ch-a ph¶n ¸nh dóng hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh ë tõng ®¬n vÞ vµ ch-a t¹o ®éng lùc thóc ®Èy ®èi víi ®¬n vÞ thµnh viªn. Thø t-, mét sè h¹n chÕ kh¸c:Tõ khi ho¹t ®éng ®Õn nay,TVN ho¹t ®éng theo m« h×nh tæ chøc cña Tæng c«ng ty 91. M« h×nh nµy cã nh÷ng -u ®iÓm nhÊt ®Þnh nh- b-íc ®Çu ph¸t huy ®-îc søc m¹nh tæng hîp ®Ó ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh vµ gi¶i quyÕt khã kh¨n cña c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn, cã t¸c ®éng tÝch cùc ®Õn viÖc b¶o toµn vµ tÝch tô ®-îc vèn, huy ®éng nguån lùc ®Ó ®Çu t- ®æi míi c«ng nghÖ, t¨ng c-êng s¶n xuÊt. Tuy nhiªn c¬ chÕ chÝnh s¸ch, hµnh lang ph¸p lý cña m« h×nh nµy còng thÓ hiÖn nh÷ng tån t¹i, ch-a t¹o ®iÒu kiÖn ®Çy ®ñ ®Ó c¸c c«ng ty Nhµ n-íc thùc sù tù chñ, tù chÞu tr¸ch nhiÖm trong s¶n xuÊt kinh doanh. Theo c¸c v¨n b¶n ph¸p quy hiÖn hµnh th× Tæng c«ng ty cã nhiÒu quyÒn nh-ng viÖc h-íng dÉn l¹i thiÕu cô thÓ. M« h×nh tæ chøc qu¶n lý cña Tæng c«ng ty qua nhiÒu lÇn ®-îc ®iÒu chØnh nh÷ng vÉn cßn mét sè mÆt cßn tån t¹i ch-a phï hîp. C¬ cÊu tæ chøc, bé m¸y, chøc n¨ng quyÒn h¹n cña H§QT ch-a thÓ hiÖn ®-îc vai trß cña §¹i diÖn chñ së h÷u trùc tiÕp t¹i doanh nghiÖp Nhµ n-íc. §«i lóc vÉn cßn tån t¹i t×nh tr¹ng H§QT ph¶i xin ý kiÕn cña chñ së h÷u nhiÒu h¬n lµ tù quyÕt ®Þnh. Thùc tÕ cho thÊy r»ng, c¬ chÕ qu¶n lý tµi chÝnh cña TVN ch-a ®¸p øng yªu cÇu cña mét Tæng c«ng ty m¹nh ho¹t ®éng theo ®Þnh h-íng m« h×nh tËp ®oµn kinh doanh. MÆt kh¸c, c¬ chÕ tµi chÝnh tÝn dông ®èi víi c¸c doanh nghiÖp Nhµ n-íc nãi chung vµ m« h×nh Tæng c«ng ty nãi chung cßn tån t¹i vµ nhiÒu v-íng m¾c, ch-a kÞp thêi bæ sung. ViÖc ph©n cÊp, giao quyÒn quyÕt ®Þnh ®Çu t- cho c¸c Tæng c«ng ty ch-a râ rµng vµ kh«ng ®Çy ®ñ, Nhµ n-íc cßn can thiÖp qu¸ s©u vµo quyÒn tù chñ ®Çu t- cña Tæng c«ng ty. ViÖc giao vèn cho c¸c Tæng c«ng ty nãi chung vÉn mang nÆng ph-¬ng thøc hµnh chÝnh. Nhµ n-íc giao vèn nh-ng ch-a giao quyÒn tù chñ kinh doanh ®Çy ®ñ cho c¸c doanh nghiÖp. §ång thêi Nhµ n-íc ch-a ph¸t triÓn ®-îc ®ång bé thÞ tr-êng tµi chÝnh ®Ó t¹o sù chu chuyÓn vèn trong x· héi ®-îc th«ng suèt, ®¸p øng nhu cÇu vèn cho s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp. Qua ph©n tÝch thùc tr¹ng c¬ chÕ qu¶n lý doanh thu, chi phÝ vµ lîi nhuËn cña TVN, cho thÊy nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®-îc vµ h¹n chÕ. Nh»m kh¾c phôc nh÷ng h¹n chÕ, cÇn hoµn thiÖn c¬ chÕ qu¶n lý, doanh thu, chi phÝ vµ lîi nhuËn cña TVN sang m« h×nh ®oµn theo h×nh thøc C«ng ty mÑ - C«ng ty con. 15 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 PhÇn II: H-íng Hoµn thiÖn c¬ chÕ qu¶n lý doanh thu, chi phÝ vµ lîi nhuËn theo m« h×nh tËp ®oµn trong Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam 2.1. Chñ tr-¬ng cña §¶ng vµ ChÝnh phñ ViÖt Nam chuyÓn Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam theo m« h×nh tËp ®oµn Chñ tr-¬ng cña Nhµ n-íc vÒ ®æi míi Doanh nghiÖp Nhµ n-íc ®-îc thÓ hiÖn trong c¸c v¨n b¶n ph¸p quy: NghÞ quyÕt héi nghÞ lÇn thø ba Ban chÊp hµnh Trung -¬ng §¶ng kho¸ XI vÒ tiÕp tôc x¾p xÕp, ®æi míi, ph¸t triÓn vµ n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp Nhµ n-íc. NghÞ quyÕt chØ râ: “thÝ ®iÓm h×nh thµnh TËp ®oµn kinh tÕ trong mét sè lÜnh vùc cã ®iÒu kiÖn, cã thÕ m¹nh, cã kh° n¨ng ph²t triÓn ®Ó c³nh tranh v¯ héi nhËp kinh tÕ cã hiÖu qu°.”; NghÞ ®Þnh sè: 63/2001/N§-CP ngµy 14/9/2001 cña ChÝnh phñ vÒ viÖc chuyÓn ®æi Doanh nghiÖp Nhµ n-íc, Doanh nghiÖp cña c¸c tæ chøc chÝnh trÞ x· héi thµnh c«ng ty TNHH mét thµnh viªn ho¹t ®éng theo qui luËt doanh nghiÖp; §Þnh h-íng ph¸t triÓn cña ngµnh than theo QuyÕt ®Þnh 20/2003/Q§-TTg cña Thñ t-íng ChÝnh phñ l¯: “Ph²t triÓn ng¯nh Than æn ®Þnh, ®¸p øng nhu cÇu vÒ than cho nÒn kinh tÕ quèc d©n; b¶o ®¶m thÞ tr-êng tiªu dïng than trong n-íc æn ®Þnh, cã mét phÇn hîp lý xuÊt khÈu ®Ó ®iÒu ho¯ vÒ sè l­îng, chñng lo³i v¯ t³o nguån ngo³i tÖ”, víi môc tiªu tæng qu¸t cña nh÷ng n¨m tíi 2003-2007 l¯: “X©y dùng TVN trë thµnh mét tËp ®o¯n kinh tÕ m³nh, ph²t triÓn ®a ng¯nh trªn nÒn s°n xuÊt than.” Ph¸t triÓn Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam theo m« h×nh tËp ®oµn kinh tÕ ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh, t¨ng n¨ng lùc c¹nh tranh trªn thÞ tr-êng khu vùc vµ trªn thÕ giíi: KÓ tõ khi thµnh lËp ®Õn nay, TVN ®· cã b-íc ph¸t triÓn v-ît bËc vÒ khoa häc vµ c«ng nghÖ, qui m« s¶n xuÊt vµ ph¹m vi kinh doanh. Tuy nhiªn qua mét thêi gian ho¹t ®éng, m« h×nh Tæng c«ng ty cßn nhiÒu bÊt cËp tån t¹i cÇn ®-îc nghiªn cøu ®Ó tõng b-íc gi¶i quyÕt. ViÖc chuyÓn ®æi TVN theo m« h×nh tËp ®oµn lµ mét trong nh÷ng yÕu tè chñ yÕu ®Ó kh¾c phôc tån t¹i nµy. C¸c môc tiªu c¬ b¶n cÇn h-íng tíi khi h-íng tíi ph¸t triÓn m« h×nh tËp ®oµn lµ: - C¶i tiÕn ph-¬ng thøc qu¶n lý kinh doanh vµ n©ng cao n¨ng lùc ho¹t ®éng th«ng qua ®a d¹ng ho¸ h×nh thøc së h÷u b»ng c¸c biÖn ph¸p cæ phÇn ho¸, c«ng ty ho¸. §©y lµ b-íc khëi ®Çu quan träng, thóc ®Èy qu¸ tr×nh ®a d¹ng ho¸ h×nh thøc së h÷u vµ ®æi míi ph-¬ng thøc hiÖn nay cña Tæng c«ng ty vµ tËp ®oµn sau nµy. - C¶i thiÖn mèi quan hÖ gi÷a c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn trong Tæng c«ng ty hiÖn nay theo h-íng giao quyÒn tù chñ cho c¸c doanh nghiÖp, ®Æc biÖt lµ quyÒn quyÕt ®Þnh s¶n xuÊt kinh doanh.C¸c ®¬n vÞ thµnh viªn cÇn ph¶i dùa trªn c¬ së liªn kÕt vÒ vèn, khoa häc c«ng nghÖ, s¶n phÈm, dÞch vô. Cã sù h¹ch to¸n râ rµng vÒ kÕt qu¶ kinh doanh. HiÖn nay víi xu h-íng ph¸t triÓn tËp ®oµn kinh tÕ m¹nh trªn thÕ giíi, c¸c c«ng ty xuyªn quèc gia ®-îc h×nh thµnh ngµy cµng nhiÒu ë mäi lÜnh vùc. Do ®ã, cÇn thiÕt ph¶i ph¸t triÓn TVN theo m« h×nh tËp ®oµn kinh doanh ®Ó më réng 16 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 ph¹m vi ho¹t ®éng, t¨ng c-êng kh¶ n¨ng c¹nh tranh ®Ó thÝch øng víi qu¸ tr×nh héi nhËp, më cöa thÞ tr-êng ViÖt Nam. Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng d-íi t¸c ®éng cña qui luËt c¹nh tranh, cña yªu cÇu ®Èy nhanh qu¸ tr×nh tÝch tô tËp trung t- b¶n ®· h×nh thµnh c¸c tæ chøc ®éc quyÒn. Víi søc m¹nh kinh tÕ cña m×nh, c¸c tæ chøc nµy ®· chÌn Ðp vµ th«n tÝnh c¸c doanh nghiÖp nhá. Ngoµi ra, d-íi t¸c dông cña KHKT hiÖn ®¹i, thÞ tr-êng lu«n biÕn ®éng, ®a d¹ng ho¸ s¶n phÈm ®· trë thµnh xu thÕ tÊt yÕu. §iÒu nµy khiÕn c¸c doanh nghiÖp nhá kh«ng ®ñ søc v× thiÕu nguån lùc nªn ®· s¸t nhËp vµo c¸c tæ chøc kinh tÕ kh¸c hoÆc bÞ tËp ®oµn kinh tÕ kh¸c th«n tÝnh h×nh thµnh c¸c tËp ®oµn kinh tÕ m¹nh. §©y thùc sù lµ mét trong nh÷ng vÊn ®Ò mµ TVN cÇn ®Æc biÖt quan t©m trong thêi gian tíi. Nh÷ng yÕu tè ®Ó cã thÓ kÕt luËn Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam ®ñ ®iÒu kiÖn ¸p dông ®-îc m« h×nh tËp ®oµn theo h×nh thøc c«ng ty mÑ - c«ng ty con: + Tæng c«ng ty ®ang kinh doanh ®a ngµnh, hiÖn cã 48 c«ng ty thµnh viªn ®ang ho¹t ®éng trªn c¸c lÜnh vùc chÝnh: C«ng nghiÖp than, vËt liÖu næ c«ng nghiÖp, ®iÖn lùc, x©y dùng vµ vËt liÖu x©y dùng, ®iÖn lùc, c¬ khÝ, vËn t¶i, c¶ng biÓn, c«ng nghÖ tin häc, dÞch vô ®Þa chÊt tr¾c ®Þa, t- vÊn ®Çu t-, ®µo t¹o, trång rõng, hµng tiªu dïng, th-¬ng m¹i vµ dÞch vô kh¸c. Trong ®ã, ngµnh c«ng nghiÖp than lµ lÜnh vùc ®ãng vai trß chñ ®¹o. +Tæng c«ng ty hiÖn cã møc ®é chuyªn m«n ho¸ t-¬ng ®èi cao vµ s©u, gi÷ vai trß chñ chèt trong lÜnh vùc s¶n xuÊt than cña c¶ n-íc. Doanh thu vµ lîi nhuËn tõ s¶n xuÊt than t-¬ng ®èi cao so víi ngµnh kh¸c. + Cã ph¹m vi ho¹t ®éng c¶ trong vµ ngoµi n-íc. Quan hÖ néi bé gi÷a Tæng c«ng ty vµ c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn, gi÷a c¸c khèi ngµnh nghÒ kinh doanh víi nhau, gi÷a c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn nµy víi c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn kh¸c cã sù g¾n kÕt t-¬ng ®èi, lÜnh vùc ho¹t ®éng nµy t¹o thÞ tr-êng cho lÜnh vùc kia vµ ng-îc l¹i *C¬ cÊu tæ chøc cña TËp ®oµn Than ViÖt Nam theo m« h×nh C«ng ty mÑ C«ng ty con. TËp ®oµn Than ViÖt Nam ®-îc x©y dùng theo m« h×nh C«ng ty mÑ-C«ng ty con. C¬ cÊu tæ chøc cña TËp ®oµn Than ViÖt Nam bao gåm: -C«ng ty MÑ: ®-îc tæ chøc d-íi h×nh thøc TVN, lµ doanh nghiÖp Nhµ n-íc së h÷u 100% vèn ®iÒu lÖ. C«ng ty mÑ së h÷u h÷u h¹n c¸c c«ng ty con theo tû lÖ vèn nhµ n-íc ®Çu t- cña c«ng ty mÑ vµo c«ng ty con. C«ng ty mÑ cã thÓ së h÷u mét phÇn hoÆc toµn bé sè vèn ®iÒu lÖ cña c«ng ty con vµ h-ëng lîi nhuËn tõ kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña c«ng ty con theo tû lÖ vèn gãp. C«ng ty mÑ sÏ bao gåm nh÷ng bé phËn cã kh¶ n¨ng kinh doanh tèt, c¸c c¬ së nghiªn cøu c«ng nghÖ, m«i tr-êng, ®µo t¹o vµ ch¨m sãc søc khoÎ. H§QT c«ng ty mÑ ®iÒu hµnh ho¹t ®éng cña TËp ®oµn theo qui ®Þnh trong ®iÒu lÖ ho¹t ®éng cña TËp ®oµn mµ kh«ng thµnh lËp thªm bé m¸y riªng cña TËp ®oµn. - C¸c C«ng ty con: C¸c c«ng ty con lµ nh÷ng ph¸p nh©n ®éc lËp víi c«ng ty mÑ, ®-îc c«ng ty mÑ së h÷u mét phÇn møc chi phèi hoÆc toµn bé sè vèn ®iÒu lÖ d-íi c¸c h×nh thøc: 17 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 + C¸c c«ng ty TNHH mét thµnh viªn do c«ng ty mÑ së h÷u 100% vèn ®iÒu lÖ. C¸c c«ng ty nµy ®-îc h×nh thµnh tõ viÖc chuyÓn ®æi c¸c doanh nghiÖp thµnh viªn cña Tæng c«ng ty kh«ng n»m trong ®èi t-îng cæ phÇn ho¸. + C¸c c«ng ty cæ phÇn ®-îc h×nh thµnh b»ng c¸ch cæ phÇn ho¸ c¸c doanh nghiÖp thµnh viªn hiÖn nay cña Tæng c«ng ty vµ c¸c c«ng ty cæ phÇn ®-îc thµnh lËp, trong ®ã Tæng c«ng ty gãp vèn víi t- c¸ch lµ cæ ®«ng s¸ng lËp (cæ phÇn ®Æc biÖt vµ cæ phÇn chi phèi). +C¸c c«ng ty liªn doanh trong ®ã cã mét phÇn vèn ®iÒu lÖ do c«ng ty mÑ së h÷u. M« h×nh tæ chøc tËp ®oµn cña Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam: Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam “C«ng ty mÑ”, Nh¯ n­íc gi÷ 100% vèn ®iÒu lÖ -C«ng ty chÕ biÕn kinh doanh than CÈm Ph¶. -C«ng ty C¶ng vµ Kinh doanh Than -C«ng ty TuyÓn than Hßn Gai -C«ng ty Ph¸t triÓn tin häc, c«ng nghÖ vµ m«i tr-êng -C¸c ®¬n vÞ sù nghiÖp, nghiªn cøu ®µo t¹o, y tÕ. C¸c c«ng ty TNHH mét thµnh viªn C«ng ty mÑ gi÷ 100% vèn ®iÒu lÖ C¸c c«ng ty cæ phÇn C«ng ty mÑ cã cæ phÇn chi phèi,cæ phÇn ®Æc biÖt C¸c c«ng ty liªn doanh C«ng ty mÑ cã vèn gãp liªn doanh 2.2. ChiÕn l-îc ph¸t triÓn Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam ®Õn n¨m 2020 Trong chiÕn l-îc ph¸t triÓn ngµnh Than ViÖt Nam ®Õn n¨m 2020, TVN x¸c ®Þnh kiªn tr× theo ®uæi chiÕn l-îc ph¸t triÓn thµnh tËp ®oµn kinh doanh ®a ngµnh trªn nÒn s¶n xuÊt than. Môc tiªu chiÕn l-îc cña TVN ®Õn n¨m 2020 lµ: 18 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 - Ph¸t triÓn ngµnh Than æn ®Þnh, ®¸p øng tèt nhu cÇu vÒ than cho nªn kinh tÕ quèc d©n; ®¶m b¶o thÞ tr-êng tiªu thô than trong n-íc æn ®Þnh, cã mét phÇn hîp lý cho xuÊt khÈu ®Ó ®iÒu hoµ vÒ sè l-îng, chñng lo¹i vµ t¹o nguån ngo¹i tÖ. S¶n l-îng than th-¬ng phÈm cã thÓ ®-îc ®iÒu chØnh ®Ó phï hîp víi nhu cÇu thÞ tr-êng, nh-ng toµn ngµnh Than ph¶i phÊn ®Êu thùc hiÖn ®-îc c¸c møc dù kiÕn lµ: §Õn n¨m 2005: ®¹t 16-17 triÖu tÊn than th-¬ng phÈm; §Õn n¨m 2010: ®¹t 23-24 triÖu tÊn than th-¬ng phÈm; §Õn n¨m 2015: ®¹t 26-27 triÖu tÊn than th-¬ng phÈm; §Õn n¨m 2020: ®¹t 29-30 triÖu tÊn than th-¬ng phÈm. - Ph¸t triÓn ngµnh Than g¾n liÒn víi ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi, du lÞch, quèc phßng, an ninh vµ b¶o vÖ m«i tr-êng sinh th¸i trªn ®Þa bµn vïng than, ®Æc biÖt lµ vïng Qu¶ng Ninh. - Kh«ng ngõng c¶i tiÕn, ¸p dông KHKT ®Ó n©ng cao n¨ng suÊt vµ ®¶m b¶o an toµn trong khai th¸c s¶n xuÊt than. Trong giai ®o¹n 2003-2010, cÇn tËp trung ®Èy m¹nh c«ng t¸c th¨m dß ®Õn møc -300m, ®ång thêi t×m kiÕm, ®iÒu tra c¬ b¶n d-íi møc -300m bÓ than Qu¶ng ninh; tõng b-íc th¨m dß bÓ than ®ång b»ng B¾c Bé ®Ó phôc vô cho chiÕn l-îc ph¸t triÓn n¨ng l-¬ng quèc gia. Ngµnh Than tËp trung ®Èy m¹nh viÖc ®æi míi c«ng nghÖ khai th¸c, ®Æc biÖt trong lÜnh vùc khai th¸c hÇm lß; tËp chung vµo viÖc c¬ giíi ho¸ hÇm lß, chèng lß ®Ó gi¶m tæn thÊt tµi nguyªn, n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng, c¶i thiÖn ®iÒu kiÖn lao ®éng vµ an toµn, vÖ sinh c«ng nghiÖp. Tõng b-íc tiÕn tíi ®ång bé vµ hiÖn ®¹i ho¸ c«ng nghÖ sµng tuyÓn, chÕ biÕn, vËn t¶i vµ hÖ thèng truyÒn t¶i than, gi¶m thiÓu t¸c ®éng tíi m«i tr-êng. - TËp trung c«ng t¸c ®Çu t- x©y dùng c¬ b¶n: §©y lµ c«ng t¸c quan träng, cã t¸c ®éng ®Õn qu¸ tr×nh ph¸t triÓn ngµnh, cho nªn trong trong nh÷ng giai ®o¹n tiÕp theo TVN sÏ tõng b-íc ®Çu t-, c¶i t¹o më réng, n©ng cao c«ng suÊt c¸c má than hiÖn cã vµ më thªm c¸c má míi ®Ó phôc vô nhu cÇu than cho nÒn kinh tÕ quèc d©n vµ nhu cÇu xuÊt khÈu. Dù kiÕn tõ nay ®Õn n¨m 2010, TVN sÏ tiÕn hµnh ®Çu t- c¶i t¹o c¸c má hiÖn t¹i vµ x©y dùng thªm c¸c má míi, ®Æc biÖt tËp trung vµo ®Çu t- c¸c má cã c«ng suÊt khai th¸c 1-2 triÖu tÊn/ n¨m. Tæng vèn ®µu tgiai ®o¹n 2003-2010 -íc tÝnh kho¶ng 14.166 tû ®ång, trong ®ã vèn ®Çu t- duy tr×, më réng x©y dùng c¸c má míi vµo kho¶ng 12.933 tû ®ång; vèn bæ xung vµo kinh doanh vµo kho¶ng 1.233 tû ®ång. - Phèi hîp Tæng c«ng ty §iÖn lùc ViÖt Nam vµ c¸c Tæng c«ng ty kh¸c ph¸t triÓn hîp lý hÖ thèng c¸c nhµ m¸y nhiÖt ®iÖn ®èt than ®-îc dù kiÕn x©y dùng t¹i c¸c vïng má: Na D-¬ng (L¹ng S¬n), Cao Ng¹n (Th¸i Nguyªn), Hßn Gai, Hoµnh Bå, CÈm Ph¶ ... víi tæng c«ng suÊt thiÕt kÕ tõ 1.500 ®Õn 2.200MW. -Tho¶ m·n nhu cÇu vÒ vËt liÖu næ c«ng nghiÖp vµ dÞch vô khoan næ m×n, cã tÝnh ®Õn xuÊt khÈu sang c¸c n-íc xung quanh. Ph¸t triÓn hîp lý s¶n xuÊt c¬ 19 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 khÝ, xi m¨ng, vËt liÖu x©y dùng, hang tiªu dïng, th-¬ng m¹i, dÞch vô vµ du lÞch. Cïng víi ph¸t triÓn s¶n xuÊt than ph¸t triÓn ngµnh vËt liÖu næ c«ng nghiÖp vµ c¸c nhµ m¸y nhiÖt ®iÖn than ®-îc coi lµ môc tiªu chiÕn l-îc hµng ®Çu. 2.3. H-íng hoµn thiÖn c¬ chÕ qu¶n lý doanh thu, chi phÝ vµ lîi nhuËn theo m« h×nh tËp ®oµn ®èi víi Tæng c«ng ty Than ViÖt Nam 2.3.1. §èi víi c¬ chÕ qu¶n lý doanh thu Theo m« h×nh c¬ cÊu tæ chøc TËp ®oµn cña TVN cã thÓ thÊy mèi quan hÖ trong tËp ®oµn dùa chñ yÕu vµo møc vèn ®Çu t- cña c«ng ty mÑ. Doanh thu cña c«ng ty mÑ sÏ ®a d¹ng h¬n tuú thuéc vµo lÜnh vùc ho¹t ®éng vµ møc vèn gãp vµo cña c«ng ty con. Do vËy c¬ chÕ qu¶n lý doanh thu cÇn ®-îc hoµn thiÖn cho phï hîp víi thùc tÕ ho¹t ®éng vµ phï hîp víi m« h×nh tæ chøc cña tËp ®oµn. Cô thÓ lµ doanh thu cña c«ng ty mÑ bao gåm: - Doanh thu tõ ho¹t ®éng kinh doanh vµ phôc vô. +Doanh thu tõ ho¹t ®éng kinh doanh gåm: Toµn bé tiÒn b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung øng dÞch vô ra ngoµi doanh nghiÖp sau khi ®· trõ ®i c¸c kho¶n chiÕt khÊu thanh to¸n, gi¶m gi¸ hµng b¸n, hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i (nÕu cã chøng tõ hîp ph¸p) ®-îc kh¸ch hµng chÊp nhËn thanh to¸n (kh«ng ph©n biÖt ®· thu tiÒn hay ch-a thu tiÒn); thu tiÒn tõ nguån trî cÊp, trî gi¸ cña Nhµ n-íc khi thùc hiÖn viÖc cung cÊp hµng ho¸ vµ dÞch vô theo yªu cÇu cña Nhµ n-íc. - Doanh thu tõ c¸c ho¹t ®éng kh¸c: bao gåm c¸c kho¶n thu tõ ho¹t ®éng tµi chÝnh vµ ho¹t ®éng bÊt th-êng. + Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh gåm: thu nhËp tõ ho¹t ®éng mua b¸n cæ phiÕu, tÝn phiÕu, tr¸i phiÕu, cho thuª tµi s¶n; thu l·i tiÒn göi, l·i cho vay, chªnh lÖch tØ gi¸ mua b¸n ngo¹i tÖ, hoµn nhËp c¸c kho¶n dù phßng ®· trÝch n¨m tr-íc nh-ng kh«ng sö dông. Doanh thu tõ ho¹t ®éng tµi chÝnh cña c«ng ty mÑ bao gåm c¶ lîi nhuËn sau thuÕ cña c¸c c«ng ty con cã 100% vèn cña c«ng ty mÑ vµ cæ tøc ®-îc chia tõ c¸c c«ng ty con cã phÇn vèn ®Çu t- cña c«ng ty mÑ. NÕu c«ng ty mÑ ®-îc chia tõ phÇn lîi nhuËn tr-íc thuÕ th× sè tiÒn thu ®-îc h¹ch to¸n vµo thu nhËp ho¹t ®éng tµi chÝnh vµ c«ng ty mÑ ph¶i nép thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp. NÕu ®-îc chia tõ lîi nhuËn sau thuÕ th× h¹ch to¸n vµo thu nhËp ho¹t ®éng tµi chÝnh vµ kh«ng ph¶i nép thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ®èi víi kho¶n thu nµy. + Doanh thu tõ c¸c ho¹t ®éng bÊt th-êng kh¸c... §èi víi c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc c«ng ty mÑ vµ c¸c c«ng ty TNHH 1 thµnh viªn, TVN cã quyÒn quy ®Þnh cô thÓ vÒ viÖc qu¶n lý doanh thu t¹i c¸c ®¬n vÞ nµy. Víi c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc c«ng ty mÑ, c¬ chÕ qu¶n lý doanh thu cÇn ph¶i ®æi míi theo h-íng ph©n cÊp m¹nh h¬n n÷a, t¹o quyÒn chñ ®éng vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm cho c¸c ®¬n vÞ nµy. C«ng ty mÑ sÏ kho¸n doanh thu cho c¸c c«ng ty, viÖc x¸c ®Þnh doanh thu riªng ë c¸c d¬n vÞ nµy kh«ng chØ dïng ®Ó h¹ch to¸n néi bé, mµ cßn lµ c¬ së ®Ó ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña tõng ®¬n vÞ. Tõ ®ã 20
- Xem thêm -