Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn ở huyện gia lâm

  • Số trang: 71 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 16 |
  • Lượt tải: 0
hoangtuavartar

Đã đăng 24906 tài liệu

Mô tả:

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368  ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m  ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n ë huyÖn Gia L©m Lêi nãi ®Çu ViÖt Nam vèn lµ mét n-íc s¶n xuÊt n«ng nghiÖp víi trªn 80% d©n sè sèng ë n«ng th«n, sè lao ®éng trong n«ng nghiÖp chiÕm 70%. Trong qu¸ tr×nh ®æi míi nÒn kinh tÕ b¾t ®Çu tõ chØ thÞ 100 cña Ban BÝ Th-. NghÞ quyÕt 10 cña Bé chÝnh trÞ, luËt ®Êt ®ai vµ c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ cña chÝnh phñ ®· më ra giai ®o¹n mçi cho nÒn kinh tÕ cña n-íc ta. N«ng nghiÖp ®· cã b-íc ph¸t triÓn v-ît bËc. §iÒu nµy ®-îc c¶ d- luËn trong n-íc vµ n-íc ngoµi c«ng nhËn. Tõ mét n-íc thiÕu l-¬ng thùc cho tiªu dïng mµ cßn ®øng thø 3 trong c¸c n-íc xuÊt khÈu g¹o cña thÕ giíi. Thu nhËp vµ ®êi sèng cña ng-êi d©n kh«ng ngõng ®-îc c¶i thiÖn. Tuy nhiªn trong kinh tÕ n«ng th«n, ngµnh n«ng nghiÖp vÉn chiÕm tû träng cao. Trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp chñ yÕu vÉn tËp trung vµo trång trät, ch¨n nu«i ch-a ®-îc chó träng ph¸t ph¸t triÓn, quy m« cßn nhá bÐ. Nh- vËy ®Ó nhanh chãng lµm thay ®æi bé mÆt n«ng th«n ®ßi hái ph¶i cã sù chuyÓn ®Þnh c¬ cÇu kinh tÕ n«ng th«n. §©y lµ mét vÊn ®Ò quan träng vµ cã tÝnh cÊp thiÕt trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay. Gia L©m lµ mét huyÖn ngo¹i thµnh Hµ Néi, cã vÞ trÝ ®Þa lý thuËn lîi ®Ó ph¸t triÓn c¸c mÆt kinh tÕ - v¨n ho¸ - x· héi. Tuy vËy huyÖn Gia L©m hiÖn nay kh«ng cÇn thiÕt ®Æt vÊn ®Ò an toµn l-¬ng thùc lªn hµng ®Çu mµ cµn tËp trung vao ph¸t triÓn c«ng nghiÖp th-¬ng m¹i, dÞch vô, du lÞch vµ n«ng nghiÖp. Gia L©m ph¶i chuyÓn sang ®a d¹ng ho¸ s¶n xuÊt theo c¬ chÕ thÞ tr-êng, phôc vô cho nhu cÇu thñ ®« Hµ Néi, huyÖn Gia L©m cã nhiÒu tiÒm n¨ng cÇn ®-îc khai th¸c, l¹i n»m trong khu vùc c«ng nghiÖp Hµ Néi - H¶i Phßng - Qu¶ng Ninh, ®©y lµ ®Çu mèi giao th«ng thuËn lîi, lao ®éng dåi dµo, cã tr×nh ®é kü thuËt, c¬ së h¹ tÇng ®-îc n©ng cÊp vµ tõng b-íc ®-îc hoµn thiÖn. Vèn trong d©n cña huyÖn Gia L©m ®Ó ®Çu t- cho s¶n xuÊt lín. §ång thêi ë huyÖn Gia L©m cã c¸c khu c«ng nghiÖp ®Þa ph-¬ng vµ trung -¬ng víi kü thuËt vµ tr×nh ®é tæ chøc cao ®-îc ®Çu t- më réng. Víi nh÷ng ®iÇu kiÖn 1 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368  ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m  ®â,Gia l©m cã nh÷ng thuËn lîi trong chuÓn dÞch c¬ c©u kinh tª n«ng th«n theo h-íng t©ng dÇn tû träng c«ng nghiÖp , th-¬ng m¹i ,dÞch vô. ChÝnh v× vËy t¸c gi¶ ®· chän ®Ò tµi "ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n ë huyÖn Gia L©m” lµm ®Ò tµi luËn v¨n tèt nghiÖp. Môc ®Ých nghiªn cøu cña ®Ò tµi nµy lµ nh»m hÖ thèng ho¸ mét sè vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn cña chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n ë huyÖn Gia L©m trong giai ®o¹n 1996-1999, tõ ®ã ®-a ra c¸c biÖn ph¸p ®Ó chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n ë Gia L©m giai ®o¹n 2001 - 2010 vµ nh÷ng n¨m tiÕp theo. Ph¹m vi nghiªn cøu cña ®Ò tµi ®-îc giíi h¹n ë kinh tÕ cÊp huyÖn, tøc lµ bao gåm toµn bé c¸c ngµnh n«ng-l©m-thuû s¶n,cong nghiÑp ,th-¬ng m¹i ,dÞch vô thuéc ph¹m vi qu¶n lý cña huyÖn. KÕ cÊu cña luËn v¨n ®-îc tr×nh bµy nh- sau: Ch-¬ng I: Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ chuyÓn dÞch c¬ cÊu KTNT Ch-¬ng II: Thùc tr¹ng chuyÓn dÞch c¬ cÊu KTNT huyÖn Gia L©m qua c¸c n¨m. Ch-¬ng III: Ph-¬ng h-íng vµ nh÷ng biÖn ph¸p chñ yÕu chuyÓn dÞch c¬ cÊu KTNT huyÖn Gia L©m trong thêi gian tíi. V× ph¹m vi cña lu¹n v¨n lµ rÊt réng nh-ng thêi gian nghiªn cøu cã h¹n, mÆt kh¸c do sö dông nhiÒu nguån tµi liÖu kh¸c nhau. Do ®ã luËn v¨n kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. T«i kÝnh mong ®-îc sù chØ dÉn cña c¸c gi¸o viªn trong khoa vµ ®éc gi¶ ®Ó luËn v¨n ®-îc hoµn thiÖn h¬n. Hµ Néi, ngµy ... th¸ng 06 n¨m 2000 Sinh viªn D-¬ng ThÞ Hoa 2 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368  ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m  Ch-¬ng I Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n 1. C¸c kh¸i niÖm. 1.1 Kh¸i niÖm vÒ c¬ cÊu kinh tÕ. C¬ cÊu kinh tÕ lµ mét tæng thÓ hÖ thèng kinh tÕ bao gåm nhiÒu yÕu tè cã quan hÖ chÆt chÏ víi nhau, t¸c ®éng qua l¹i lÉn nhau trong nh÷ng kh«ng gian vµ thêi gian , trong nh÷ng ®iÒu kiÖn kinh tÕ x· héi nhÊt ®Þnh. Nã thÓ hiÖn c¶ vÒ mÆt ®Þnh tÝnh vµ ®Þnh l-îng, c¶ vÒ sè l-îng vµ chÊt l-îng, phï hîp víi môc tiªu ®-îc x¸c ®Þnh cña nÒn kinh tÕ. C¬ cÊu kinh tÕ kh«ng cã tÝnh chÊt cè ®Þnh mµ lu«n vËn ®éng, thay ®æi ®Ó phï hîp víi yªu cÇu ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ trong tõng thêi kú ph¸t triÓn, nh»m t¨ng tr-ëng kinh tÕ n©ng cao hiÖu qu¶ kinh tÕ - x· héi. C¬ cÊu kinh tÕ muèn ph¸t huy ®-îc t¸c dông cÇn cã mét qu¸ tr×nh, mét thêi gian nhÊt ®Þnh, qu¸ tr×nh Êy dµi hay ng¾n phô thuéc tõng h×nh thøc chuyÓn dÞch vµ c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m« vÒ ngµnh cña Nhµ n-íc... V× vËy c¬ cÊu kinh tÕ kh«ng mang tÝnh æn ®Þnh l©u dµi, mµ tõng thêi kú ph¶i cã mét chÝnh s¸ch vÒ c¬ cÊu kinh tÕ t-¬ng øng thÝch hîp víi sù biÕn ®éng cña ®iÒu kiÖn tù nhiªn ,kinh tÕ , x· héi. Sù duy tr× qu¸ l©u hoÆc thay ®æi qu¸ nhanh chãng c¬ cÊu kinh tÕ mµ kh«ng dùa vµo nh÷ng biÕn ®æi cña ®iÒu kiÖn tù nhiªn, kinh tÕ, x· héi ®Òu g©y nªn nh÷ng h¹i vÒ kinh tÕ. V× vËy cã nªn chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ hay kh«ng ? chuyÓn dÞch nhanh hay chËm kh«ng ph¶i lµ sù mong muèn chñ quan, mµ ph¶i dùa vµo 3 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368  ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m  môc tiªu, c¸c quy luËt kinh tÕ ®Ó lµm c¬ së cho qu¸ t×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ cña mçi n¬i, mçi vïng vµ trong doanh nghiÖp . 1.2. Kh¸i niÖm vÒ c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n: Kinh tÕ n«ng th«n lµ mét trong hai khu vùc kinh tÕ ®Æc tr-ng cña kinh tÕ quèc d©n: khu vùc kinh tÕ n«ng th«n vµ khu vùc kinh tÕ thµnh thÞ. Khu vùc kinh tÕ n«ng th«n cã vÞ trÝ quan träng, tr-íc hÕt lµ khu vùc s¶n xuÊt cung cÊp l-¬ng thùc, thùc phÈm cho toµn x· héi tån t¹i vµ ph¸t triÓn. Nã cßn cung cÊp ngµy cµng nhiÒu c¸c nguyªn liÖu cho c«ng nghiÖp chÕ biÕn, cung cÊp nguån lao ®éng phong phó cho khu vùc thµnh thÞ ®ã lµ thÞ tr-êng réng lín ®Ó tiªu thô s¶n phÈm c«ng nghiÖp bao gåm c¶ t- liÖu s¶n xuÊt vµ t- liÖu tiªu dïng. Trong giai ®o¹n ®Çu cña c«ng nghiÖp ho¸, do cã lîi thÕ tuyÖt ®èi vµ t-¬ng ®èi cã thÓ khai th¸c nguån n«ng - l©m - thuû s¶n ®Ó t¨ng kim ng¹ch xuÊt khÈu, t¨ng thªm nguån tÝch luü cña ®Êt n-íc, gãp phÇn ph¸t triÓn khu vùc n«ng th«n, cïng víi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ quèc d©n, ®Æc biÖt lµ khu vùc thµnh thÞ, tû träng s¶n phÈm thuéc khu vùc kinh tÕ n«ng th«n gi¶m xuèng, chñ yÕu lµ s¶n phÈm n«ng - l©m- ng- nghiÖp. Nh-ng kh«ng v× thÕ mµ vÞ trÝ cña nã gi¶m, xuèng mµ khu vùc nµy vÉn gi÷ vÞ trÝ lµ n¬i s¶n xuÊt vµ cung cÊp nh÷ng s¶n phÈm chñ yÕu kh«ng thÓ thay thÕ ®-îc. V× thÕ c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n ®ãng vai trß to lín nã tån t¹i, ph¸t triÓn g¾n liÒn víi tæng thÓ c¸c quan hÖ kinh tÕ nhÊt ®Þnh. C¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n lu«n vËn ®éng vµ thÝch øng víi sù ph¸t triÓn cña lùc l-îng s¶n xuÊt vµ sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi ë tõng giai ®o¹n. Nh- vËy c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n ®-îc hiÓu mét c¸ch ®Çy ®ñ lµ mét tæng thÓ c¸c mèi quan hÖ kinh tÕ trong vïng n«ng th«n, cã mèi quan hÖ g¾n bã h÷u c¬ víi nhau theo tØ lÖ nhÊt ®Þnh vÒ mÆt l-îng vµ liªn quan chÆt chÏ vÒ chÊt, chóng t¸c ®éng qua l¹i lÉn nhau trong nh÷ng kh«ng gian vµ thêi gian nhÊt ®Þnh, phï hîp víi nh÷ng ®iÒu kiÖn kinh tÕ - x· héi nhÊt ®Þnh t¹o mét hÖ thèng kinh tÕ n«ng th«n, mét bé phËn hîp thµnh kh«ng thÓ t¸ch rêi cña hÖ thèng kinh tÕ quèc d©n. 4 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368  ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m  C¸c mèi quan hÖ trong c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n ph¶n ¸nh tr×nh ®é ph¸t triÓn sù ph©n c«ng lao ®éng trong l·nh thæ, khi sù ph©n c«ng ®¹t ®Õn tr×nh ®é cao, th× c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n cµng ®a d¹ng c¶ vÒ chiÒu réng lÉn chiÒu s©u. 1.3. Kh¸i niÖm vÒ chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n. ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n ®ã lµ qu¸ tr×nh lµm thay ®æi cÊu tróc vµ c¸c mèi quan hÖ cña hÖ thèng kinh tÕ n«ng th«n theo mét tû lÖ vµ môc tiªu nhÊt ®Þnh, nghÜa lµ ®-a hÖ thèng kinh tÕ n«ng th«n ®Õn tr¹ng th¸i ph¸t triÓn tèi -u, ®¹t ®-îc hiÖu qu¶ cao. Th«ng qua c¸c t¸c ®éng ®iÒu khiÓn cã ý thøc cña con ng-êi, trªn c¬ së nhËn thøc vµ vËn dông ®óng ®¾n c¸c quy luËt kh¸ch quan. 2. C¸c néi dung cña c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n 2.1. C¬ cÊu ngµnh: Trong qu¸ t×nh ph¸t triÓn loµi ng-êi ®· tr¶i qua 3 lÇn ph©n c«ng lao ®éng x· héi: ch¨n nu«i t¸ch khái trång trät; thñ c«ng nghiÖp t¸ch khái n«ng nghiÖp; dÞch vô l-u th«ng t¸ch khái s¶n xuÊt. Nh- vËy sù ph©n c«ng lao ®éng theo ngµnh lµ c¬ së h×nh thµnh c¬ cÊu ngµnh, sù ph©n c«ng lao ®éng ph¸t triÓn ë tr×nh ®é cao, cµng chÆt chÏ th× sù ph©n chia ngµnh cµng ®a d¹ng vµ s©u s¾c. Cïng víi sù ph¸t triÓn cña lùc l-îng s¶n xuÊt vµ tiÕn bé cña khoa häc kü thuËt, ®Æc biÖt sù ph¸t triÓn cña c«ng nghiÖp hiÖn ®¹i, c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n ®-îc c¶i tiÕn nhanh chãng theo h-íng c«ng nghiÖp hãa vµ hiÖn ®¹i ho¸. C¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n bao gåm 3 nhãm: n«ng nghiÖp (n«ng - l©m ng- nghiÖp), c«ng nghiÖp n«ng th«n (bao gåm c«ng nghiÖp khai th¸c, chÕ biÕn, tiÓu thñ c«ng nghiÖp vµ c«ng nghiÖp truyÒn thèng) vµ dÞch vô n«ng th«n (bao gåm dÞch vô s¶n xuÊt vµ ®êi sèng). Trong tõng nhãm ngµnh ®-îc ph©n theo nhá h¬n ch¼ng h¹n nh- trong n«ng nghiÖp (theo nghi· hÑp) ®-îc ph©n theo nh- trång trät, ch¨n nu«i. Trong ngµnh trång trät ®-îc chia tiÕp 5 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368  ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m  thµnh: c©y l-¬ng thùc, c©y c«ng nghiÖp, c©y rau ®Ëu, c©y ¨n qu¶, c©y d-îc liÖu ... Ph©n c«ng lao ®éng thùc hiÖn cµng s©u s¾c th× c¬ cÊu ngµnh cµng ®-îc ph©n chia cµng tØ mØ vµ ®a d¹ng.TiÒn ®Ò cña sù ph©n c«ng lao ®éng lµ n¨ng suÊt lao ®éng n«ng nghiÖp, chñ yÕu lµ n¨ng suÊt lao ®éng cña khu vùc s¶n xuÊt l-¬ng thùc, ph¶i ®¹t ë møc nhÊt ®Þnh, ®¶m b¶o sè l-îng vµ chÊt l-îng l-¬ng thùc cho x· héi míi t¹o nªn sù ph©n c«ng lao ®éng gi÷a ng-êi s¶n xuÊt l-¬ng thùc víi ng-êi s¶n xuÊt nguyªn liÖu cho c«ng nghiÖp, ch¨n nu«i... t¹o nªn sù ph©n c«ng lao ®éng gi÷a nh÷ng ng-êi lµm n«ng nghiÖp vµ nh÷ng ng-êi lµm ë c¸c ngµnh kh¸c... Cã nh÷ng quèc gia kh«ng thÓ lµm giµu b»ng n«ng nghiÖp mµ ph¶i lµm giµu b»ng c«ng nghiÖp vµ dÞch vô. Nh-ng muèn lµm giµu b»ng c«ng nghiÖp vµ dÞch vô cã hiÖu qu¶ th× tr-íc hÕt ph¶i coi träng n«ng nghiÖp, NghÜa lµ n«ng nghiÖp ph¶i ®¶m b¶o ph¸t triÓn ®Õn møc ®é nhÊt ®Þnh t¹o tiÒn ®Ò vµ lµ ®iÒu kiÖn quan träng cho sù ph¸t triÓn c«ng nghiÖp vµ dÞch vô víi nhÞp ®é cao vµ æn ®Þnh. 2.2. C¬ cÊu vïng l·nh thæ: Sù ph©n c«ng lao ®éng theo ngµnh kÐo theo sù ph©n c«ng theo l·nh thæ. §ã lµ 2 mÆt cña mét qu¸ tr×nh g¾n bã h÷u c¬ víi nhau. Sù ph©n c«ng lao ®éng theo ngµnh bao giê còng diÔn ra trªn vïng l·nh thæ nhÊt ®Þnh.NghÜa lµ c¬ cÊu vïng l·nh thæ lµ n¬i bè trÝ c¸c ngµnh s¶n xuÊt vµ dÞch vô theo kh«ng gian cô thÓ nh»m khai th¸c mäi -u thÕ tiÒm n¨ng s½n cã. Xu thÕ chuyÓn dÞch cña c¬ cÊu vïng l·nh thæ theo h-íng ®i vµo chuyªn m«n ho¸ vµ tËp trung ho¸ s¶n xuÊt vµ dÞch vô, h×nh thµnh nh÷ng vïng s¶n xuÊt hµng ho¸ lín, tËp trung cã hiÖu qu¶ cao, më réng c¸c mèi quan hÖ víi c¸c vïng chuyªn m«n ho¸ kh¸c, g¾n víi c¬ cÊu kinh tÕ cña tõng khu vùc víi c¶ n-íc. Trong tõng vïng l·nh thæ cÇn coi träng chuyªn m«n ho¸ kÕt hîp víi ph¸t triÓn tæng hîp vµ ®a d¹ng. Theo kinh nghiÖm lÞch sö ,®Ó h×nh thµnh c¬ cÊu vïng l·nh thæ hîp lý tr-íc hÕt cÇn h-íng vµo c¸c khu vùc cã lîi thÕ so s¸nh. §ã lµ nh÷ng khu vùc cã ®iÒu kiÖn ®Êt ®ai khÝ hËu tèt, vÞ trÝ ®Þa lý, giao th«ng thuËn lîi ®ã lµ nh÷ng 6 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368  ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m  vïng g¾n víi c¸c trôc ®-êng giao th«ng cöa s«ng, cöa biÓn, gÇn c¸c thµnh phè, khu c«ng nghiÖp lín s«i ®éng cã ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn vµ më réng giao l-u kinh tÕ víi c¸c vïng bªn trong vµ bªn ngoµi, cã kh¶ n¨ng tiÕp cËn vµ hoµ nhËp nhanh chãng vµo thÞ tr-êng hµng ho¸ vµ dÞch vô. Tuy nhiªn so víi c¬ cÊu ngµnh th× c¬ cÇu vïng l·nh thæ cã søc ú h¬n. V× vËy cÇn ®¸nh gi¸ vµ xem xÐt ®Ó quy ho¹ch sao cho hiÖu qu¶ kinh tÕ cao nhÊt. C¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n cña mçi vïng th-êng cã nh÷ng ®Æc tr-ng rÊt kh¸c nhau vµ phô thuéc vµo hai nhãm nh©n tè chÝnh: - Thø nhÊt: yªu cÇu cña thÞ tr-êng t¸c ®éng ®Õn c¬ cÊu vïng. - Thø hai: Kh¶ n¨ng ®iÒu kiÖn riªng cña tõng vïng nh»m t×m kiÕm nh÷ng lîi thÕ trong s¶n xuÊt kinh doanh ®Ó tho¶ m·n ®¸p øng nhu cÇu cña thÞ tr-êng. 2.3. C¬ cÊu thµnh phÇn kinh tÕ. C¬ cÊu thµnh phÇn kinh tÕ lµ néi dung quan träng cña qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ nãi chung vµ c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n nãi riªng ë n-íc ta. Tõ §¹i héi §¶ng lÇn thø VI ®· kh¼ng ®Þnh chuyÓn nÒn kinh tÕ n-íc ta tõ nÒn kinh tÕ chØ huy bao cÊp sang nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng cã sù qu¶n lý Nhµ n-íc theo ®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa vµ rÊt coi träng ph¸t triÓn nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ. Tõ ®ã ®Õn nay sù tham gia cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ vµo nÒn kinh tÕ quèc d©n ngµy cµng ®«ng, trong ®ã hé tù chñ lµ ®¬n vÞ s¶n xuÊt kinh doanh lµ lùc l-äng chñ yÕu trùc tiÕp t¹o ra c¸c s¶n phÈm n«ng - l©m - thuû s¶n cho toµn x· héi. Trong kinh tÕ hé ®· tõng b-íc gi¶m sè hé thuÇn n«ng t¨ng tû lÖ sè hé kiªm vµ c¸c hé chuyªn lµm thñ c«ng nghiÖp, dÞch vô. §Ó cã s¶n xuÊt n«ng nghiÖp hµng ho¸ lín chóng ta kh«ng dõng l¹i ë kinh tÕ hé mµ ph¸t triÓn lªn x©y dùng kinh tÕ n«ng tr¹i råi qui m« liªn hé. Tû träng khu vùc quèc doanh trong n«ng nghiÖp n«ng th«n cã xu thÕ gi¶m dÇn, v× vËy cÇn r· so¸t l¹i s¾p xÕp l¹i vµ cñng cè ®Ó c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ quèc doanh trong n«ng nghiÖp n«ng th«n ph¸t triÓn cã hiÖu qu¶. 7 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368  ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m  §èi víi khu vùc kinh tÕ hîp t¸c chóng ta cÇn ®æi míi c¸c hîp t¸c x· kiÓu cò, khuyÕn khÝch më réng vµ ph¸t triÓn c¸c h×nh thøc hîp t¸c x· kiÓu míi vµ tr×nh ®é kh¸c nhau, hîp t¸c x· vµ hé n«ng d©n cïng tån t¹i, ph¸t triÓn trªn c¬ së tù nguyÖn cña c¸c hé thµnh viªn vµ ®¶m b¶o lîi Ých thiÕt thùc. 2.4. C¬ cÊu kü thuËt: C¬ cÊu kü thuËt lµ quan hÖ tØ lÖ vÒ l-îng gi÷a c¸c yÕu tè cña qu¸ t×nh s¶n xuÊt, theo thêi gian vµ ®iÒu kiÖn m«i tr-êng nhÊt ®Þnh. Còng nh- c¬ cÊu thµnh phÇn kinh tÕ, trong thêi gian dµi c¬ cÊu kü thuËt trong n«ng th«n n-íc ta mang nÆng t×nh cæ truyÒn vµ n«ng nghiÖp truyÒn thèng l¹c hËu ph©n t¸n, manh món, vµ b¶o thñ. VÒ kü thuËt chñ yÕu lµ dùa vµo kinh nghiÖm qua c¸c thÕ hÖ cña tõng hé n«ng d©n. V× vËy, s¶n xuÊt n«ng nghiÖp phô thuéc rÊt lín vµo ®iÒu kiÖn tù nhiªn. Ngµy nay d-íi sù t¸c ®éng cña cuéc c¸ch m¹ng khoa häc kü thuËt vµ sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña c«ng nghiÖp - tiÓu thñ c«ng nghiÖp vµ dÞch vô ®· lµm ph¸ vì c¸c h×nh thøc, c¸c ph-¬ng thøc s¶n xuÊt cæ truyÓn. §iÒu nµy ®· lµm cho c¬ cÊu kü thuËt ë n«ng th«n n-íc ta trong nh÷ng n¨m qua cã nh÷ng chuyÓn biÕn ch-a tõng cã. 3. §Æc tr-ng cña c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n * C¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n mang tÝnh kh¸ch quan vµ ®-îc h×nh thµnh do sù ph¸t triÓn cña lùc l-îng s¶n xuÊt vµ ph©n c«ng lao ®éng x· héi chi phèi, ë mét tr×nh ®é ph¸t triÓn nhÊt ®Þnh sÏ cã mét c¬ cÊu kinh tÕ cô thÓ t-¬ng øng trong n«ng th«n. §IÒu nµy kh¼ng ®Þnh r»ng viÖc x¸c lËp c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n ph¶i t«n träng tÝnh kh¸ch quan cña nã vµ cµng kh«ng thÓ ¸p ®Æt mét c¸ch chñ quan duy ý chÝ. * C¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n bao giê còng mang tÝnh lÞch sù vµ x· héi nhÊt ®Þnh. * C¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n kh«ng ngõng vËn ®éng biÕn ®æi, ph¸t triÓn theo h-íng ngµy cµng hoµn thiÖn vµ nã ph¶n ¸nh qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña c¸c 8 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368  ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m  yªu cÇu vÒ lùc l-îng s¶n xuÊt,con ng-êi cµng v¨n minh, khoa häc kü thuËt ngµy cµng hiÖn ®¹i, tÊt yÕu dÉn ®Õn c¬ cÊu kinh tÕ ngµy cµng hoµn thiÖn, sù vËn ®éng vµ biÕn ®æi kh«ng ngõng cña c¸c yÕu tè c¸c bé phËn trong nÒn kinh tÕ quèc d©n nãi chung còng nh- trong nÒn kinh tÕ n«ng th«n nãi riªng. C¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n vËn ®éng, biÕn ®æi vµ ph¸t triÓn th«ng qua sù chuyÓn ho¸ cña chÝnh nã, khi ®ã c¬ cÊu cò mÊt ®i vµ ra ®êi c¬ cÊu míi. C¬ cÊu míi ra ®êi l¹i tiÕp tôc vËn ®éng vµ ph¸t triÓn vµ l¹i trë thµnh l¹c hËu, nã l¹i ®-îc thay thÕ b»ng mét c¬ cÊu míi tiÕn bé h¬n hoµn thiÖn h¬n ®ã lµ tÊt yÕu c¶u sù ph¸t triÓn cña nh©n lo¹i. * ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n lµ mét qu¸ tr×nh vµ còng kh«ng cã mét c¬ cÊu nµo hoµn thiÖn vµ bÊt biÕn. C¬ cÊu kinh tÕ nãi chung vµ c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n nãi riªng sÏ vËn ®éng chuyÓn ho¸ tõ c¬ cÊu kinh tÕ cò sang c¬ cÊu kinh tÕ míi ®ßi hái ph¶i cã thêi gian vµ c¸c thang bËc nhÊt ®Þnh cña sù ph¸t triÓn. §Çu tiªn lµ tù chuyÓn ®çi vÔ l-îng sau ®ã míi biÕn ®æi vÒ chÊt. §ã lµ qu¸ tr×nh chuyÔn ho¸ dÇn sang mét c¬ cÊu kinh tÕ míi phï hîp vµ hiÖu qu¶ h¬n. Sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ ph¶i lµ mét qu¸ tr×nh nh-ng kh«ng ph¶i lµ mét qu¸ tr×nh tù ph¸t mµ ph¶i cã sù t¸c ®éng cña con ng-êi, trªn c¬ së nhËn thøc ®-îc ®óng ®¾n c¸c quy luËt kh¸ch quan ®Ò t¸c ®éng theo ®óng môc tiªu. VÊn ®Ò quan träng lµ ph¶i b¾t ®Çu tõ ®©u vµ biÖn ph¸p nµo mµ t¸c ®éng sao cho hiÖu qu¶ nhÊt. 4. Sù cÇn thiÕt ph¶i chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n nãi chung vµ kinh tÕ n«ng th«n ngo¹i thµnh nãi riªng. 4.1. Thùc tr¹ng vÒ c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n ë n-íc ta hiÖn nay Qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n theo ®-êng lèi chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ n-íc ®· vµ ®ang diÔn ra kh¾p c¸c ®Þa ph-¬ng trong c¶ n-íc. Tuy nhiªn sù chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp n«ng th«n cßn chËm ch¹p mang tÝnh tù ph¸t theo tõng vïng, tõng ®Þa ph-¬ng nªn ch-a thèng nhÊt vµ thiÕu ®ång ®Òu, xu h-íng chuyÓn dÞch theo h-íng tÝch cùc cña nÒn kinh tÕ hµng ho¸ ch-a béc lé râ nÐt. Cho tíi nay s¶n phÈm trång trät vÉn 9 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368  ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m  chiÕm tíi trªn ®-íi 75% tæng gi¸ trÞ n«ng s¶n. Lùc l-îng lao ®éng n«ng nghiÖp cßn cao, trong ®â 70% chñ yÕu tËp trung ë ngµnh trång trät. Sè lao ®éng lµm c«ng nghiÖp vµ dÞch vô chØ cã kho¶ng 14 - 15 % lao ®éng lµm nghÒ ®¸nh b¾t nu«i trång thuû s¶n chiÕm kho¶ng 14%. Nh- vËy tØ träng s¶n phÈm trång trät còng nh- tû träng lao ®éng c«ng nghiÖp vµ dÞch vô còng nh- lao ®éng ë hai ngµnh nµy t¨ng lªn ch-a ®¸ng kÓ ch-a ®¸p øng kÞp thêi cho kinh tÕ n«ng nghiÖp ph¸t triÓn nhanh. Mét sè lµng nghÒ truyÒn thèng ch-a ®-îc kh«i phôc hoÆc ®· kh«i phôc nh-ng ch-a ph¸t triÓn. V× thiÕu vèn, kü thuËt, lao ®éng, ngµnh dÞch vô ë n«ng th«n ch-a ®-îc më réng ®Ó ®¸p øng nhu cÇu ph¸t triÓn n«ng nghiÖp . NghÒ phô ë n«ng th«n ch-a ®-îc chó träng ph¸t triÓn dÉn ®Õn t×nh tr¹ng thêi gian lao ®éng ë n«ng th«n ch-a ®-îc sö dông mét c¸ch triÖt ®Ó. 4.2. c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n n-íc ta cßn thÓ hiÖn nhiÒu ®iÓm bÊt hîp lý. Theo quan ®iÓm cò kinh tÕ n«ng th«n lu«n ®ång nghÜa víi kinh tÕ n«ng nghiÖp tõ ®ã t¹o ra sù c¸ch trë ph¸t triÓn n«ng th«n so víi thµnh thÞ ngµy cµng râ rÖt. - C¬ cÊu ngµnh, c¬ cÊu vïng cßn mang nÆng ®Æc ®iÓm, dÊu hiÖu cña thêi kú qu¶n lý tËp trung quan liªu bao cÊp, kh«ng tÝnh ®Õn hiÖu qu¶ kinh tÕ cña ngµnh. - C¬ cÊu thµnh phÇn kinh tÕ gi÷a quèc doanh, tËp thÓ vµ t- nh©n ch-a hîp lý. - S¶n xuÊt n«ng nghiÖp vµ kinh tÕ n«ng th«n cßn mang nÆng tÝnh tù cÊp tù tóc manh món. 4.3. XuÊt ph¸t tõ yªu cÇu cña nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng. - Ph¶i coi träng thÞ tr-êng lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh trªn viÖc chuyÓn dÞch c¬ cÊu. Tõ ®ã chuyÓn tõ s¶n xuÊt theo nhu cÇu tiªu dïng cña ng-êi s¶n xuÊt lµ chÝnh sang s¶n xuÊt nh÷ng g× mµ thÞ tr-êng ®ßi hái. 10 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368  ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m  - ThÞ tr-êng trong vµ ngoµi n-íc hiÖn nay cã nh÷ng thay ®æi rÊt nhanh chãng do vËy ®ßi hái s¶n phÈm n«ng s¶n ph¶i phong phó vµ ®a dang. 5. C¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ tr×nh ®é vµ hiÖu qu¶ 5.1. C¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ tr×nh ®é c¬ cÊu kinh tÕ vµ qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÇu kinh tÕ n«ng th«n: - C¬ cÊu gi¸ trÞ lo¹i s¶n phÈm vµ dÞch vô - C¬ cÊu vÒ lao ®éng - C¬ cÊu vÒ vèn ®Çu t- C¬ cÊu vÒ sö dông ®Êt ®ai. C¸c chØ tiªu nµy cã thÓ sö dông ®Ó ®¸nh gi¸ tr×nh ®é vµ qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch kinh tÕ n«ng th«n trong c¶ n-íc,trong vïng l·nh thæ vµ trong ph¹m vi thµnh phÇn kinh tÕ. Trong c¸c chØ tiªu trªn chØ tiªu vÒ c¬ cÊu lao ®éng biÓu hiÖn râ nhÊt cßn c¬ cÊu gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng ho¸ vµ dÞch vô ph¶n ¸nh râ nhÊt qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ. 5.2. C¸c chØ tiªu hiÖu qu¶ kinh tÕ cña qu¸ t×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ. - C¸c chØ tiªu kÕt qu¶ vµ chØ tiªu nh©n tè bao gåm: + N¨ng suÊt c©y trång vµ n¨ng suÊt vËt nu«i + Gi¸ trÞ c¸c lo¹i s¶n phÈm vµ dÞch vô + Gi¸ trÞ tæng thu nhËp. + Vèn ®Çu t- vµ chi phÝ vËt ch©t. + N¨ng suÊt ruéng ®Êt tÝnh theo gi¸ trÞ. - C¸c chØ tiªu hiÖu qu¶ kinh tÕ cña qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n bao gåm: + HiÖu qu¶ ®Çu t- vèn ph¸t triÓn n«ng th«n nãi chung vµ mét sè ngµnh chñ yÕu nãi riªng. 11 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368  ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m  + HiÖu qu¶ cña chi phÝ vËt chÊt. + N¨ng suÊt lao ®éng n«ng th«n C¸c chØ tiªu nµy sö dông ®Ó tÝnh toµn hiÖu qu¶ cu¶ qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n. 6. C¸c nh©n tè ¶nh h-ëng ®Õn chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n. 6.1. Nhãm c¸c nh©n tè vÒ ®iÒu kiÖn tù nhiªn. Nhãm nµy bao gåm: VÞ trÝ ®Þa lý cña c¸c vïng l·nh thæ; ®iÒu kiÖn ®Êt ®ai cña c¸c vïng, ®iÒu kiÖn khÝ hËu thêi tiÕt; c¸c nguån tµi nguyªn kh¸c cña c¸c vïng l·nh thæ nh- nguån n-¬c, rõng, biÓn, kho¸ng s¶n... c¸c nh©n tè tù nhiªn trªn cã t¸c ®éng mét c¸ch trùc tiÕp tíi sù h×nh thµnh vËn ®éng vµ biÕn ®æi cña c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n. Tuy nhiªn sù t¸c ®éng vµ ¶nh h-ëng cña c¸c ®iÒu kiÖn tù nhiªn tíi mçi néi dung cña c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n lµ kh«ng ph¶i nh- nhau. Trong c¸c néi dung cña c¬ cÊu kinh tÕ c¬ cÊu vïng vµ c¬ cÊu ngµnh chÞu sù ¶nh h-ëng lín nhÊt cña ®iÒu kiÖn tù nhiªn. Trong c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n, n«ng nghiÖp th-êng chiÕm tû träng lín vµ ¶nh h-ëng m¹nh mÏ ®Õn c¸c ngµnh kh¸c. Trong mçi quèc gia vµ vïng l·nh thæ kh¸c nhau th× cã ®iÒu kiÖn khÝ hËu ®iÒu kiÖn ®Êt ®ai vµ c¸c nguån tµi nguyªn kh¸c cho nªn vÒ sè l-îng quy m« ph©n ngµnh gi÷a c¸c vïng th-êng kh¸c nhau. §iÒu nµy thÓ hiÖn râ nÐt trong sù ph©n biÖt vÒ c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ trong n«ng th«n gi÷a trung du vµ miÒn nói. Ngay gi÷a c¸c vïng c¬ cÊu kinh tÕ ngµnh cã sù kh¸c nhau kh¸ râ do tÝnh ®a d¹ng vµ phong phó cña tù nhiªn n-íc ta vµ sù ph¸t triÓn kh«ng ®Òu cña nguån lùc. Mét sè vïng cã ®iÒu kiÖn ®Æc thiÖt thuËn lîi ®Ó ph¸t triÓn mét sè ngµnh s¶n xuÊt, t¹o ra c¸c lîi thÕ so víi nh÷ng vïng kh¸c cña ®Êt n-íc. §©y lµ c¬ së tù nhiªn ®Ó h×nh thµnh c¸c vïng kinh tÕ nãi chung vµ c¸c vïng kinh tÕ n«ng th«n nãi riªng trong mçi quèc gia. 12 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368  ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m  Ngoµi sù t¸c ®éng vµ ¶nh h-ëng cña ®iÒu kiÖn tù nhiªn, c¬ cÊu kinh tÕ vïng l·nh thæ cßn chÞu ¶nh h-ëng bëi c¬ cÊu thµnh phÇn kinh tÕ vµ c¬ cÊu thµnh phÇn kü thuËt cu¶ khu vùc kinh tÕ n«ng th«n. VÞ trÝ ®Þa lý thuËn lîi vµ c¸c tiÒm n¨ng tù nhiªn phong phó cña mçi vïng l·nh thæ lµ nh©n tè thuËn lîi cho c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ph¸t triÓn. Th«ng th-êng ë nh÷ng vïng cã ®iÒu kiÖn tù nhiªn thuËn lîi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ: Quèc doanh tËp thÓ, c¸ thÓ, tnh©n vµ kinh tÕ hé ph¸t triÓn h¬n c¸c vïng cã ®iÒu kiÖn tù nhiªn kh«ng thuËn lîi. 6.2 Nhãm c¸c nh©n tè kinh tÕ x· héi Nhãm nµy lu«n cã t¸c ®éng m¹nh mÏ tíi sù h×nh thµnh vµ biÕn ®æi cña c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n. C¸c nh©n tè kinh tÕ x· héi ¶nh h-ëng tíi c¬ cÊu thµnh phÇn kinh tÕ n«ng th«n bao gåm: thÞ tr-êng (c¶ thÞ tr-êng trong n-íc vµ ngoµi n-íc), hÖ thèng c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m« cña Nhµ n-íc, , kinh nghiÖm tËp qu¸n vµ truyÒn thèng s¶n xuÊt cña d©n c-. Trong nÒn kinh tÕ hµng ho¸ c¸c quan hÖ kinh tÕ ®-îc thÓ hiÖn th«ng qua thÞ tr-êng. ThÞ tr-êng n«ng th«n kh«ng chØ thùc hiÖn chøc n¨ng tiªu thô s¶n phÈm cña c¸c ngµnh kinh tÕ n«ng th«n (®Çu ra) mµ cßn gãp phÇn quan träng thu hót c¸c yÕu tè (®Çu vµo) cña thÞ tr-êng ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong n«ng th«n nh-: vèn, søc lao ®éng, vËt t- c«ng nghÖ. Tuy nhiªn thÞ tr-êng víi c¸c quy luËt vèn cã lu«n chøa ®ùng kh¶ n¨ng tù ph¸t vµ dÉn ®Õn nh÷ng rñi ro cho ng-êi s¶n xuÊt còng nh- g©y l·ng phÝ c¸c nguån lùc x· héi nãi chung vµ khu vùc kinh tÕ n«ng th«n nãi riªng: §Ó h¹n chÕ kh¶ n¨ng tù ph¸t cÇn cã sù t¸c ®éng hîp lý cña Nhµ n-íc ë tÇm vÜ v« ®Ó ®Þnh h-íng sù vËn ®éng vµ biÕn ®æi cña thÞ tr-êng. Trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ më cÇn chó träng sù t¸c ®éng vµ ¶nh h-ëng cña thÞ tr-êng quèc tÕ tíi c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n cña mçi n-íc. §©y lµ mét nh©n tè hÕt søc quan träng ¶nh h-ëng tíi qu¸ tr×nh biÕn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ nãi chung vµ c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n nãi riªng. Th«ng qua qu¸ tr×nh tham gia thÞ tr-êng quèc tÕ mµ mçi quèc gia t¨ng thªm c¸c c¬ héi t×m kiÕm 13 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368  ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m  c«ng nghÖ vµ kü thuËt míi còng nh- vèn ®Çu t- ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ mçi n-íc. Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng Nhµ n-íc cÇn ban hµnh c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m« ®Ó t¹o ra ®éng lùc kinh tÕ mµ cèt lâi lµ lîi Ých kinh tÕ cña ng-êi s¶n xuÊt. §ång thêi c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ gióp c¸c nhµ s¶n xuÊt cã ®-îc hµnh lang vµ khu«n khæ ®Ó b¶o vÖ lîi Ých cña m×nh. §Ó thùc hiÖn chøc n¨ng kinh tÕ cña m×nh nhÊt thiÕt Nhµ n-íc ph¶i cã c«ng cô qu¶n lý vÜ m« ®èi víi nÒn kinh tÕ. §Ó chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n, ®ßi hái cã nh÷ng ®iÒu kiÖn vËt chÊt nhÊt ®Þnh ®Æc biÖt lµ nguån vèn ®Çu t-, v× nã ¶nh h-ëng trùc tiÕp tíi sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn ngµnh kinh tÕ, thµnh phÇn kinh tÕ vµ vïng kinh tÕ ®ång thêi còng t¹o ®iÒu kiÖn ¶nh h-ëng trùc tiÕp tíi sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn ngµnh kinh tÕ, thµnh phÇn kinh tÕ vµ vïng kinh tÕ n«ng th«n ®ßi hái ph¶i cã nh÷ng ®iÓu kiÖn cho c¸c nhµ s¶n xuÊt ®Çu t- c«ng nghÖ, kü thuËt trong n«ng th«n. C¬ së h¹ tÇng n«ng th«n còng lµ mét trong c¸c yÕu tè quyÕt ®Þnh cho sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n. C¬ së h¹ tÇng n«ng th«n bao gåm: h¹ tÇng kü thuËt vµ h¹ tÇng x· héi phôc vô trùc tiÕp cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, th-¬ng m¹i, dÞch vô vµ sinh ho¹t v¨n ho¸ x· héi cña céng ®ång d©n c- n«ng th«n. Sù ph¸t triÓn cña c¸c khu c«ng nghiÖp vµ ®« thÞ còng lµ mét nh©n tè quan träng ¶nh h-ëng tíi sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n. 6.3. Nhãm nh©n tè vÒ kü thuËt cã ¶nh h-ëng tíi c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n. Ngµy nay khoa häc kü thuËt ®ang trë thµnh lùc l-îng s¶n xuÊt trùc tiÕp. Sù ph¸t triÓn cña khoa häc kü thuËt vµ viÖc øng dông chóng vµo s¶n xuÊt cã vai trß ngµy cµng to lín ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ nãi chung, kinh tÕ n«ng th«n vµ c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n nãi riªng. ë ®©y vai trß cña khoa häc kü thuËt kü thuËt ®-îc øng dông s¶n xuÊt gãp phÇn quyÕt ®Þnh hoµn thiÖn c¸c ph-¬ng thøc s¶n xuÊt nh»m khai th¸c sö dông hîp lý, hiÖu qu¶ h¬n 14 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368  ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m  c¸c nguån lùc cña x· héi vµ khu vùc n«ng th«n. §ång thêi viÖc øng dông tiÕn bé khoa häc kü thuËt còng lµm ph¸t triÓn lùc l-îng s¶n xuÊt trong n«ng th«n qua ®ã thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña c¸c ngµnh s¶n xuÊt, c¸c vïng kinh tÕ trong n«ng th«n ®Æc biÖt lµ c¸c ngµnh c¸c vïng cã nhiÒu lîi thÕ. §ång thêi khoa häc c«ng nghÖ cµng ph¸t triÓn cho phÐp thay ®æi vÒ c¬ cÊu kü thuËt cña tÊt c¶ c¸c ngµnh trong khu vùc n«ng th«n nãi chung vµ n«ng th«n huyÖn Gia L©m nãi riªng. Gãp phÇn lµm gi¶m tû träng cña ngµnh n«ng nghiÖp t¨ng tû träng cña ngµnh n«ng nghiÖp t¨ng tû träng ngµnh c«ng nghiÖp vµ dÞch vô t¹o ®iÒu kiÖn chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n huyÖn Gia L©m theo xu h-íng c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸. 7. Kinh nghiÖm cña mét sè n-íc trong viÖc chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n. ë mçi n-íc cã nh÷ng ®iÒu kiÖn vµ ®Æc ®iÓm riªng ë vµo tõng thêi ®iÓm vµ hoµn c¶nh lÞch sö kh¸c nhau, nh-ng ®Òu coi kinh tÕ n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n lµ c¬ së, lµ tiÒn ®Ò trong mét b-íc ®i cña chiÕn l-îc ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi ®Êt n-íc. Trong qu¸ tr×nh ®ã c¸c n-íc ®· cã nh÷ng b-íc chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp vµ c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n theo h-íng c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸. Tuy nhiªn c¸ch thøc tiÕn hµnh vµ kÕ qu¶ c¶u tõng b-íc lµ kh¸c nhau. Ta cã thÓ kh¸i qu¸t mét sè kinh nghiÖm cã tÝnh phæ biÕn vËn dông vµo qu¸ t×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n ë n-íc ta: 7.1 Gi¶m tû träng s¶n phÈm vµ lao ®éng trong khu vùc n«ng nghiÖp trong tæng s¶n phÈm vµ lao ®éng x· héi. Trong kho¶ng 30 n¨m tõ 1950 - 1980 c¸c n-íc trong khu vùc §«ng Nam ¸ tû träng s¶n phÈm vµ lao ®éng gi¶m kh¸ nhanh: N¨m 1950 GDP cña toµn khu vùc chiÕm 20,4% ®Õn n¨m 1980 gi¶m xuèng cßn 13,7% táng GDP x· héi. Riªng NhËt B¶n tû träng GDP trong n«ng nghiÖp tõ 22,3gi¶m xuèng cßn 4%; tû träng lao ®éng tõ 45,2% gi¶m xuèng cßn 11%. §èi víi §µi Loan 15 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368  ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m  c¸c chØ tiªu t-¬ng tù tõ 83,3% gi¶m xuèng cßn 7,6% vµ tõ 56% xuèng cßn 19,5%. Trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn n¨ng suÊt ruéng ®Êt vµ n¨ng suÊt lao ®éng trong n«ng nghiÖp t¨ng lªn, tr-íc hÕt lµ l-¬ng thùc, thùc phÈm ®· v-ît qua nhu cÇu cÇn thiÕt cña con ng-êi, mét bé phËn lao ®éng d«i ra ®-îc chuyÓn c¸c ngµnh nghÔ c«ng nghiÖp vµ dÞch. Nh- vËt tû träng s¶n phÈm trong ngµnh n«ng nghiÖp vµ lao ®éng n«ng nghiÖp tÊt yÕu sÏ gi¶m xuèng ®©y lµ xu thÕ cã tÝnh chÊt quy luËt. 7.2 ChuyÓn n«ng nghiÖp ®éc canh lÊy s¶n xuÊt l-¬ng thùc lµ chñ yÕu sang nÒn n«ng nghiÖp ®a c¹nh. C¸c n-íc trong khu vùc ®· khai th¸c triÖt ®Ó lîi thÕ vÒ ®iÒu kiÖn tù nhiªn ®Ó ph¸t triÓn nh÷ng c©y cã gi¸ trÞ kinh tÕ cao vµ gi¸ trÞ xuÊt khÈu. ë Hµ Lan trong 10 n¨m tõ 1977 ®Õn n¨m 1987 s¶n l-îng c©y cã h¹t hµng n¨m t¨ng b×nh qu©n 3% trong ®ã lóa t¨ng 2,4 %; né t¨ng 6,1 %, s¶n l-îng cao su t¨ng tõ 431 ngh×n tÊn n¨m 1977 lªn 860 ngµn tÊn, n¨m 1987. Tèc ®é t¨ng tr-ëng b×nh qu©n cña thêi kú nµy lµ 9,6%; s¶n l-îng cµ phª t¨ng b×nh qu©n hµng n¨m lµ 16%; chÌ 21,9%; ®Æc biÖt c©y cä dÇu t¨ng 39,4 %. Nhê sù ph¸t triÓn cña n«ng nghiÖp theo h-íng ®a c¹nh g¾n víi xuÊt khÈu nªn gi¸ trÞ n«ng lËp thuû s¶n xuÊt khÈu t¨ng lªn nhanh. NÕu n¨m 1970 gi¸ xuÊt khÈu ®¹t 522,67% triÖu USD th× n¨m 1989 gi¸ trÞ t¨ng lªn 6727 triÖu USD. Sau 10 n¨m gi¸ trÞ ngµnh n«ng nghiÖp t¨ng lªn 14,6 lÇn trong ®ã gi¸ trÞ xuÊt khÈu n«ng s¶n t¨ng lªn 12,2 lÇn ®Æc biÖt thuû s¶n t¨ng 91,6 lÇn. 7.3. ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng theo h-íng ph¸t triÓn m¹nh c«ng nghiÖp vµ tiÓu thñ c«ng nghiÖp víi nhiÒu h×nh thøc ®a d¹ng. Trªn c¬ së c¸c ngµnh kinh tÕ truyÒn thèng c¸c lµng nghÒ, c¸c n-íc ®· coi träng ®-a nh÷ng tiÕn bé khoa häc kü thuËt ®Ó ®æi míi vµ n©ng cao chÊt l-îng s¶n phÈm, tõng b-íc hiÖn ®¹i ho¸ c¸c lµng nghÒ. §ång thêi c¸c n-íc ®· chó ý viÖc ®Çu t- vèn ®Ó x©y dùng c«ng nghiÖp n«ng th«n nh»m khai th¸c nguån nguyªn liÖu phong phó ®a d¹ng vµ thu hót lùc l-îng lao ®éng d- thõa 16 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368  ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m  ë n«ng th«n. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y n«ng th«n Trung Quèc ®· vµ ®ang ph¸t triÓn m¹nh xÝ nghiÖp "H-¬ng TrÊn" víi nhiÒu h×nh thøc ®a d¹ng ë nhiÒu khu vùc kh¸c nhau. Lo¹i h×nh xÝ nghiÖp nµy do x·, th«n, hé gia ®×nh hoÆc liªn hé qu¶n lý. Nhê khai th¸c c¸c h×nh thøc ®a d¹ng ®ã víi chÝnh s¸ch phï hîp ®· t¹o ®éng lùc m¹nh ®Ó thóc ®Èy c«ng nghiÖp n«ng th«n ph¸t triÓn. C¸c xÝ nghiÖp nµy ®· thu hót mét bé phËn lín lao ®éng d- thõ trong n«ng th«n. Trong vßng 10 n¨m tõ 1980 ®Õn 1991 nhê ph¸t triÓn xÝ nghiÖp "H-¬ng TrÊn" víi ph-¬ng tr©m "ly n«ng bÊt ly h-¬ng" n«ng d©n trong n«ng th«n Trung quèc ®· cã sù chuyÓn dÞch m¹nh mÏ c¬ cÊu kinh tÕ t¹i chç: N¨m 1980 gi¸ trÞ s¶n l-îng n«ng nghiÖp chiÕm 68,8% vµ gi¸ trÞ c«ng nghiÖp n«ng th«n chiÕm 34,1% th× ®Õn n¨m 1991 tû lÖ nµy lµ 42,9% vµ 57,1%. 7.4. Më réng vµ ph¸t triÓn hÖ thèng dÞch vô n«ng th«n lµ xu thÕ phæ biÕn ë nhiÒu n-íc trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi. C¸c n-íc trong khu vùc rÊt coi träng hÖ thèng dÞch vô n«ng th«n bao gåm nh÷ng dÞch vô s¶n xuÊt vµ dÞch vô phôc vô ®êi sèng x· héi. Nh- lµ mét xu h-íng cã tÝnh qui luËt khi n«ng nghiÖp hµng ho¸ ph¸t triÓn, ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn n«ng d©n ®-îc n©ng cao th× ®ßi hái ngµnh dÞch vô ph¶i ®-îc më réng vµ ph¸t triÓn. LÜnh vùc ho¹t ®éng nµy mét mÆt thu hót ®-îc bé phËn lao ®éng d- thõa tõ n«ng nghiÖp gãp phÇn t¨ng thu nhËp vµ n©ng cao ®êi sèng. DÞch vô trong n«ng th«n c¸c n-íc coi träng c¸c kh©u chñ yÕu nhcung øng ph©n bãn hãa häc; t-íi tiªu, cung cÊp gièng c©y; con; dÞch vô tÝn dông; chÕ biÕn vµ tiªu thô n«ng s¶n. 7.5. Sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n g¨n liÒn víi viÖc b¶o vÖ m«i tr-êng sinh th¸i. Trong mét thêi gian dµi do chóng ta ch-a nhËn thøc ®óng ®¾n vµ coi thiªn nhiªn lµ v« tËn, v× thÕ ®· Ýt quan t©m ®Õn viÖc b¶o vÖ m«i tr-êng tù nhiªn. GÇn ®©y con ng-êi ®· nhËn thøc ®-îc ý nghÜa cña m«i tr-êng tù nhiªn ®èi víi cuéc sèng con ng-êi tõ nhËn thøc ®ã nhiÒu n-íc trong khu vùc ®· cã sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ theo sù kÕt hîp hiÖu qu¶ kinh tÕ x· héi tíi viÖc b¶o vÖ m«i tr-êng tù nhiªn, x©y dùng nÒn n«ng nghiÖp sinh th¸i bÒn v÷ng. 17 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368  ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m  Ch-¬ng II Thùc tr¹ng chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n huyÖn Gia L©m qua c¸c n¨m 1996 - 1997 - 1998 - 1999 1. Kh¸i qu¸t t×nh t×nh c¬ b¶n cña huyÖn: 1.1. §Æc ®iÓm vÒ ®iÒu kiÖn tù nhiªn cña huyÖn Gia L©m Hµ Néi: Gia l©m n»m ë §«ng B¾c thñ ®« Hµ Néi víi 31 x·, 4 thÞ trÊn, d©n sè kho¶ng 32,37 v¹n ng-êi, ®Êt tù nhiªn 17554 ha ®Êt n«ng nghiÖp lµ 9998 ha trong ®ã ®©t canh t¸c lµ 8600ha. N¬i ®©y lµ vïng cã nhiÒu tiÒm n¨ng, ®ang ®-îc ®« thÞ ho¸ vµ ®-îc x¸c ®Þnh lµ huyÖn ®ang ph¸t triÓn c¸c khu c«ng nghiÖp thñ ®«. §©y lµ ®Çu mèi giao th«ng ®i c¸c tØnh H¶i Phßng, Qu¶ng Ninh vµ ®i c¸c tØnh ®ång b»ng s«ng Hång, c¸c tØnh miÒn nói vµ trung du phÝa B¾c, (riªng ®èi víi ®-êng hµng kh«ng ®i c¸c tØnh trong n-íc), ®ã lµ nÒn t¶ng cho viÖc më réng giao l-u kinh tÕ t¹o tiÒn ®Ò cho viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ cña huyÖn. 1.1.1. §Êt ®ai cña huyÖn: VÒ mÆt ®Þa h×nh, ®Þa chÊt Gia L©m lµ mét huyÖn ®ång b»ng n»m trªn ®Êt phï sa, cïng chung ®Æc ®iÓm vµ tÝnh chÊt cña ®ång b»ng s«ng Hång, ®é cao cña ®Êt diÔn biÕn tõ 3 ®Õn 7m. ë phÝa B¾c cu¶ huyÖn cã ®é dèc theo h-íng T©y Nam §«ng B¾c, ch¶y vÒ vïng thÊp x· Yªn Th-êng cã ®é cao tõ 4,5 ®Õn 5,8m. H-íng thø hai ch¶y vÒ s«ng T¹o Phª cã ®é cao 3 ®Õn 4,5m. PhÝa Nam huyÖn Gia L©m cã d¹ng lßng ch¶o, vïng ®ª s«ng Hång, s«ng §uèng cã ®é cao 3 ®Õn 4 m. Vïng b·i trªn s«ng Hång cã ®é cao 5,7 - 9m, dèc theo h-íng ch¶y cña dßng s«ng, hµng n¨m th-êng bÞ ngËp 2 - 3 th¸ng. §· 1000 n¨m qua sau khi h×nh thµnh hÖ thèng ®ª ®iÒu, ®Êt huyÖn Gia L©m ®-îc chia thµnh 2 khu vùc: PhÇn ngoµi ®ª ®-îc båi hµng n¨m phÇn ë trong ®ª th× ng-îc l¹i. Tuy nhiªn nhê cã hÖ thèng cèng lÊy n-íc phï sa tù ch¶y khi mïa lò lªn cao pham vi 7 - 18 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368  ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m  9m vïng ®Êt trong ®ª vÉn lÊy ®-îc 1 ®Õn 3 lÇn n-íc phï sa cho 1500 - 2000 ha. VÒ cÊu t¹o ®Êt phÇn lín lµ ®Êt c¸t vµ ®Êt pha c¸t ®-îc chia lµm 3 lo¹i chÝnh: - §Êt c¸t: 115 ha = 3% diÖn tÝch ®Êt canh t¸c - §Êt phï sa: 7793 ha = 85% diÖn tÝch ®Êt canh t¸c - §Êt gley: 1156ha = 12,6% diÖn tÝch ®Êt canh t¸c. VÒ ®é dµy cu¶ ®Êt trªn 1m, ®é dèc d-íc 15o vµ kh«ng bÞ nhiÔm mÆn (100% diÖn tÝch). Cã 1024 ha chiÕm 11,1% thuéc ®Êt cã ®é ph× nhiªu trung b×nh, sè cßn l¹i lµ ®Êt tèt. §Êt thÞt nÆng, ®Êt sÐt c«, ®Êt khã t-íi 2151 ha (chiÕm46,2%), ®Êt bÞ ngËp dµi ngµy lµ 2151 ha (chiÕm 54,8%) .Theo sè liÖu ®iÒu tra 1999 cña phßng thèng kª huyÖn: §Êt phï sa ngoµi ®ª (®-îc båi hµng n¨m ) lµ 2085 ha = 24,9%, l-îng vi chÊt trong ®Êt: l©n dÔ tiªu 10mg/100g ®Êt vµ kali trao ®æi 5,8mg/100g ®Êt, ®é PH 7- 7,2. §Êt phï sa trong ®ª (kh«ng ®-îc båi) 4697 ha = 55,9%), l-îng vi chÊt trong ®Êt: l©n dÔ tiªu lµ 5mg/100g ®Êt kali trao ®æi 5,8mg/100g ®Êt, ®é PH 6,2 - 7. - §Êt bÞ gley m¹nh (®Êt tròng) cã diÖn tÝch 1165ha = 13,9% ,l-îng vi chÊt trong ®Êt: l©n dÔ tiªu 4mg/100g ®Êt, kali trao ®æi 2,8mg/100g ®Êt, ®é PH 6 - 6,8. 19 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368  ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ N«ng th«n HuyÖn Gia L©m  BiÓu 1:T×nh h×nh ®Êt ®ai cña huyÖn Gia L©m qua 4 n¨m (1996 -1999) §¬n vÞ tÝnh: ha 1996 1997 1998 1999 S.l-îng % S.l-îng % S.l-îng % S.l-îng % Tæng d.t ®Êt t.nhiªn 17639 100 16575 100 17211 100 17554 100 a.§Êt n«ng nghiÖp 9743 55,2 9944 59,9 10033 58,2 9998 56,9 + §Êt trång lóa 9236 89,9 9191 92,4 9180 91,4 9149 91,5 + Chuyªn rau 1370 14,2 1284 12,9 1460 14,5 1758 17,5 + Chuyªn hoa 18 0,18 14 0,14 28 0,27 3 0,03 + Chuyªn mµu 450 4,6 630 6,33 882 8,8 936 9,36 - C©y ¨n qu¶ 246 2,5 272 2,73 279 2,78 287 2,87 - Ao hå ®Çm 174 1,78 157 1,57 143 1,42 127 1,27 b. §Êt d©n c- 2561 14,5 279 16,8 3044 1768 3378 18,9 c.§Êt chuyªn dïng 3550 20,1 3743 22,5 3930 22,8 4126 23,5 d.C¸clo¹i ®Êt kh¸c 2724 15,4 2418 14,5 2128 1236 1873 1066 e.T×nh h×nh mÊt ®Êt 152 0,86 182 1,09 218 1,26 262 1,49 ChØ tiªu canh t¸c hµng n¨m Nguån: Phßng thèng kª Gia L©m Qua biÓu 1 ta thÊy ®Êt trång lóa qua 4 n¨m gi¶m dÇn vÒ sè l-îng tuyÖt ®èi tõ 9236 ha n¨m 1996 xuèng cßn 9149 ha, nh-ng vÒ sè t-¬ng ®èi th× diÖn tÝch ®Êt trång lóa gi¶m kh«ng ®¸ng kÓ. MÆt kh¸c diÖn tÝch ®Êt chuyªn mµu t¨ng qua 4 n¨m, 1996 lµ 450 ha (chiÕm 4,6% ®Êt n«ng nghiÖp) th× ®Õn n¨m 1999 t¨ng lªn 936 ha (chiÕm 9,36 % ®Êt n«ng nghiÖp ). Ngoµi ra diÖn tÝch ®Êt chuyªn rau, chuyªn mµu ®Òu t¨ng trong suèt thêi kú. Nh- vËy ta nhËn thÊy diÖn tÝch ®Êt n«ng nghiÖp cña huyÖn Gia L©m trong 4 n¨m (1996 - 1999) biÕn ®éng kh«ng ®¸ng kÓ. Nh-ng diÖn tÝch c¸c lo¹i ®Êt trång c©y kh¸c ®Òu cã xu h-íng t¨ng. §èi víi ®Êt d©n c- vµ ®Êt chuyªn dïng cã tèc ®é t¨ng kh¸ nhanh c¶ vÒ sè l-îng tuyÖt ®èi lÉn t-¬ng 20
- Xem thêm -