Chứng minh tính tất yếu của giám sát , kiểm tra , thanh tra trong quản lý hành chính nhà nước

  • Số trang: 10 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 46 |
  • Lượt tải: 0
hoanggiang80

Đã đăng 24000 tài liệu

Mô tả:

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH  TIỂU LUẬN HỌC PHẦN: GIÁM SÁT, KIỂM TRA, THANH TRA TRONG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC GVGD: TS. LƯƠNG THANH CƯỜNG ĐỀ TÀI: CHỨNG MINH TÍNH TẤT YẾU CỦA GIÁM SÁT, KIỂM TRA, THANH TRA TRONG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC Học viên: BÙI HOÀNG MINH Lớp: CHHCC16M Trang 0 Huế, tháng 03 năm 2013 Trang 1 MỤC LỤC I. MỞ ĐẦU........................................................................................................2 II. NỘI DUNG....................................................................................................2 1. Nội dung kiểm soát đối với quản lý hành chính nhà nước..........................2 2. Các hình thức kiểm soát..............................................................................3 2.1. Giám sát...............................................................................................3 2.2. Kiểm tra................................................................................................3 2.3. Thanh tra..............................................................................................3 3. Tính tất yếu của giám sát, kiểm tra, thanh tra trong quản lý Hành chính nhà nước.............................................................................................................3 3.1. Nhu cầu khách quan.............................................................................4 3.2. Nhu cầu chủ quan.................................................................................6 III. KẾT LUẬN....................................................................................................8 Trang 2 I. MỞ ĐẦU Trong giai đoạn xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân ở Việt Nam hiện nay, hoạt động giám sát, kiểm tra, thanh tra việc tổ chức và thực hiện quyền lực nhà nước có ý nghĩa chính trị – xã hội và pháp lý to lớn. Hoạt động giám sát, kiểm tra, thanh tra việc tổ chức và thực hiện quyền lực nhà nước trong nhà nước pháp quyền chính là một trong các yếu tố quan trọng đảm bảo thực sự và trên thực tế hiệu quả của một loạt các nguyên tắc cơ bản được thừa nhận chung không thể thiếu được trong bất kỳ một nhà nước nào muốn được gọi là nhà nước pháp quyền như: phân công quyền lực, tính tối thượng của luật trong các lĩnh vực hoạt động của nhà nước, tôn trọng và bảo vệ các quyền và tự do của con người, … Đảm bảo tốt trong thực tiễn các cơ chế pháp lý giám sát, kiểm tra, thanh tra việc tổ chức và thực hiện quyền lực nhà nước sẽ chính là một hình thức thể hiện sự kiểm tra của xã hội công dân đối với hoạt động của bộ máy công quyền nói chung và của các công chức nhà nước nói riêng và để hạn chế, tiến tới loại trừ thói quan liêu, cửa quyền, tệ nạn tham nhũng, cũng như tình trạng vô pháp luật, góp phần củng cố pháp chế, bảo vệ một cách hữu hiệu các quyền và tự do của công dân. Bằng hoạt động thực tiễn và hữu hiệu của hệ thống giám sát, kiểm tra, thanh tra việc tổ chức và thực hiện quyền lực nhà nước sẽ góp phần giúp cho nhà làm luật phát hiện ra các nhược điểm của hệ thống pháp luật hiện hành trong nhà nước pháp quyền để khắc phục và tiếp tục hoàn thiện nó như: những điểm còn bất cập, chồng chéo hoặc chưa hợp lý của văn bản pháp luật nào đó hay là sự không phù hợp với thực tiễn hoặc sự tồn tại của các quy phạm pháp luật “chết” trong hệ thống pháp luật, … II. NỘI DUNG 1. Nội dung kiểm soát đối với quản lý hành chính nhà nước - Tính hợp hiến, hợp pháp, hợp lý, hiệu quả của quyết định quản lý hành chính nhà nước; - Tuân thủ kỷ luật nhà nước, thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao; - Hình thức, phương pháp, phong cách thực hiện quyền hành pháp; - Tuân thủ, bảo đảm thực hiện quyền, tự do, lợi ích hợp pháp của công dân; - Tuyển chọn, bố trí, nâng cao trình độ của cán bộ công chức; - Sử dụng các nguồn vật chất, tài chính, lao động, các nguồn lực khác; - Tổ chức lao động, việc sử dụng các thành tựu mới trong hoạt động hành chính nhà nước. Trang 3 2. Các hình thức kiểm soát 2.1. Giám sát Dùng để chỉ hoạt động của các cơ quan quyền lực nhà nước, tòa án, các tổ chức xã hội và công dân nhằm đảm bảo sự tuân thủ nghiêm chỉnh pháp luật trong quản lý xã hội. Hoạt động giám sát chủ yếu thực hiện ngoài quan hệ trực thuộc theo chiều dọc. 2.2. Kiểm tra Là hoạt động thường xuyên của cơ quan nhà nước cấp trên với cơ quan nhà nước cấp dưới nhằm xem xét đánh giá mọi mặt hoạt động của cấp dưới khi cần thiết hoặc kiểm tra một vấn đề cụ thể. Hoạt động kiểm tra thực hiện theo quan hệ trực thuộc. 2.3. Thanh tra Là hoạt động của thanh tra nhà nước (thanh tra hành chính, thanh tra chuyên ngành). Cơ quan thanh tra và đối tượng thanh tra thường không có quan hệ trực thuộc. Cơ quan thanh tra hoạt động với tư cách là cơ quan chức năng giúp thủ trưởng cùng cấp. 3. Tính tất yếu của giám sát, kiểm tra, thanh tra trong quản lý Hành chính nhà nước Tổ chức và thực hiện quyền lực nhà nước trong nhà nước pháp quyền có thể được hiểu là dạng hoạt động tổ chức – hành chính và pháp lý quan trọng nhất của bộ máy công quyền do Hiến pháp và các văn bản pháp luật khác quy định để sắp xếp, phân công và phối hợp thực hiện các chức năng theo thẩm quyền của các cơ quan nhà nước thuộc ba nhánh quyền lực (lập pháp, hành pháp và tư pháp) nhằm mục đích đưa các nguyên tắc cơ bản được thừa nhận chung của nhà nước pháp quyền vào đời sống thực tế. Chính vì vậy, việc tổ chức và thực hiện này không chỉ có ý nghĩa chính trị – xã hội, pháp lý – hành chính quan trọng, mà còn phải dựa trên những nguyên tắc cơ bản nhất định và cần tuân theo đúng các trình tự do luật định. Việc tổ chức và thực hiện quyền lực nhà nước trong bất kỳ quốc gia nào muốn được coi là nhà nước pháp quyền nhất thiết phải đảm bảo được những nguyên tắc cơ bản sau đây: a) Dựa trên các tư tưởng pháp lý tiến bộ của nền văn minh nhân loại – công bằng, nhân đạo, dân chủ và pháp chế, cũng như các nguyên tắc và các quy phạm được thừa nhận chung của pháp luật quốc tế; b) Tôn trọng và bảo vệ các quyền và tự do của con người như là các giá trị xã hội cao quý nhất; c) Chủ quyền của nhân dân; d) Tính tối thượng của luật trong các lĩnh vực hoạt động của bộ máy công quyền; đ) Phân công, phối hợp và chế ước của các cơ quan hành chính nhà nước; e) Tính chuyên nghiệp của các công chức nhà nước và tính khoa học, tính hệ thống và sự đồng bộ của bộ máy công quyền. Thực tiễn hoạt động của nền hành chính nhà nước Việt Nam đã cho thấy việc tổ chức và thực hiện quản lý hành chính nhà nước trong nhà nước pháp quyền đạt được hiệu quả cao, thì nhất thiết phải có một hệ thống giám sát, kiểm Trang 4 tra, thanh tra được tổ chức khoa học. Chính vì vậy, tính tất yếu của sự cần thiết phải có hệ thống giám sát, kiểm tra, thanh tra việc tổ chức và thực hiện quản lý hành chính nhà nước là các đòi hỏi khách quan và chủ quan như là kết quả cuối cùng mà hoạt động của hệ thống ấy phải đạt được để đảm bảo cho việc tổ chức và thực hiện quản lý hành chính nhà nước được tuân thủ theo đúng những nguyên tắc cơ bản của nó. 3.1. Nhu cầu khách quan Nhu cầu khách quan tất yếu của sự cần thiết phải có hệ thống giám sát, kiểm tra, thanh tra việc tổ chức và thực hiện quản lý hành chính nhà nước có thể được hiểu là đòi hỏi bên ngoài hệ thống ấy như là kết quả cuối cùng mà hoạt động của hệ thống ấy phải đạt được để đảm bảo cho việc tổ chức và thực hiện quản lý hành chính nhà nước được tuân thủ theo đúng một số nguyên tắc cơ bản của nó. Bao gồm: a. Phải dựa trên các tư tưởng pháp lý tiến bộ của nền văn minh nhân loại – công bằng, nhân đạo, dân chủ và pháp chế, cũng như các nguyên tắc được thừa nhận chung của pháp luật quốc tế. - Công bằng, nhân đạo, dân chủ và pháp chế trước tiên là những ước mơ và sau đó là các giá trị tinh thần quý báu được thừa nhận chung của loài người mà các dân tộc đã giành được trong cuộc đấu tranh hàng thế kỷ để chống lại các chế độ bất công và bạo quyền, áp bức và độc tài, đồng thời các giá trị ấy với tính chất là các tư tưởng pháp lý tiến bộ đã trở thành những nền tảng chủ yếu cho việc xây dựng nhà nước pháp quyền và đến lượt mình, bất kỳ nhà nước nào muốn được coi là nhà nước pháp quyền cũng có nghĩa vụ phải bảo vệ chúng. Mặt khác, đối với nhà nước pháp quyền, thì công bằng nhân đạo, dân chủ và pháp chế là các tiêu chuẩn, các đòi hỏi, đồng thời là những nguyên tắc được thừa nhận chung của pháp luật quốc tế, cũng như của pháp luật quốc gia muốn được coi là nhà nước pháp quyền và được thể hiện rõ trên ba bình diện chủ yếu của chính sách pháp luật – lập pháp, áp dụng pháp luật, giáo dục và tuyên truyền ý thức pháp luật cho các thành viên của xã hội. - Bằng hoạt động của hệ thống giám sát, kiểm tra, thanh tra việc tổ chức và thực hiện quản lý hành chính nhà nước trong nhà nước pháp quyền sẽ góp phần làm cho công bằng, nhân đạo, dân chủ và pháp chế: không chỉ thực sự trở thành các giá trị xã hội có liên quan chặt chẽ với pháp luật và các giá trị xã hội khác; mà còn là định hướng cơ bản đối với hoạt động thực tiễn của các cơ quan hành pháp trong nhà nước pháp quyền vì mục đích cao quý chung là lợi ích của toàn thể các thành viên trong xã hội. b. Tôn trọng và bảo vệ các quyền và tự do của con người như là các giá trị xã hội cao quý nhất. Đây là nhu cầu khách quan tất yếu quan trọng nhất để lý giải cho sự cần thiết phải có hệ thống giám sát, kiểm tra, thanh tra việc tổ chức và thực hiện quản lý hành chính nhà nước. Trang 5 - Trong bất kỳ nhà nước pháp quyền nào việc tổ chức và thực hiện quản lý hành chính nhà nước chính là nhằm thực hiện mục đích cao cả nhất – phục vụ cho xã hội, vì nếu như không có xã hội, thì cũng không thể có nhà nước pháp quyền. - Các quyền và tự do của con người không chỉ là các giá trị tinh thần cao quý nhất được thừa nhận chung của nền văn minh nhân loại, có những cội nguồn xã hội, đạo đức và tư tưởng từ rất lâu đời trong quá trình phát triển của lịch sử hàng nghìn năm qua, mà chúng còn là khát vọng, ước mơ và lý tưởng của các dân tộc trên toàn thế giới trong cuộc đấu tranh lâu dài và bền bỉ để chống lại bất kỳ chế độ bất công và tàn bạo, chuyên chế và cực quyền nào. Mặt khác, nhà nước pháp quyền được hình thành là để bảo vệ các quyền và tự do của con người – để phục vụ xã hội, nó chỉ có thể phát triển, tồn tại và ổn định trong một xã hội. - Bằng hoạt động của hệ thống giám sát, kiểm tra, thanh tra việc tổ chức và thực hiện quản lý hành chính nhà nước sẽ không chỉ đảm bảo cho sự an toàn của các quyền và tự do của con người tránh khỏi nguy cơ độc đoán, tùy tiện và lạm dụng quyền lực nhà nước từ phía các quan chức của bộ máy công quyền, mà còn góp phần làm cho sự tôn trọng và bảo vệ các quyền và tự do của con người. - Bằng hoạt động của hệ thống giám sát, kiểm tra, thanh tra việc tổ chức và thực hiện quản lý hành chính nhà nước: sẽ tạo điều kiện thuận lợi và động lực tinh thần rất quan trọng đảm bảo cho sự hình thành, phát triển và ổn định của nền kinh tế thị trường tự do – hạ tầng cơ sở chính tạo nên những giá trị vật chất của xã hội và nhà nước pháp quyền như là những giá trị tinh thần của nền văn minh nhân loại; góp phần giải quyết tốt mối quan hệ giữa nhà nước pháp quyền và địa vị pháp lý của cá nhân trong xã hội, vì giải quyết mối quan hệ này suy cho cùng chính là giải quyết mối quan hệ vô cùng phức tạp và đa dạng giữa hai bên – một bên là quyền lực nhà nước, và bên kia là các quyền và tự do của công dân, để làm sao xác lập cho được mối quan hệ hài hòa và bình đẳng về các quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý của hai bên đối với nhau, nhằm loại trừ xu hướng vô chính phủ từ phía công dân, cũng như nguy cơ tùy tiện và độc đoán từ phía quyền lực nhà nước. c. Đảm bảo chủ quyền của nhân dân. - Với bản chất nhân đạo, dân chủ và tiến bộ của nhà nước pháp quyền nên trong nhà nước ấy chủ quyền của nhân dân là hình thức thể hiện cao nhất của dân chủ – quyền lực thực sự của nhân dân, sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ quá trình tổ chức bộ máy công quyền và phối hợp hoạt động của các cơ quan quyền lực nhà nước. Quyền lực nhà nước trong nhà nước pháp quyền là thống nhất vì nguồn gốc của nó chỉ là một và là duy nhất - nhân dân, nhưng nó được thực hiện trên nguyên tắc phân công quyền lực. - Bằng hoạt động của hệ thống giám sát, kiểm tra, thanh tra việc tổ chức và thực hiện quản lý hành chính nhà nước: sẽ làm cho tính công khai và dân chủ của nguyên tắc phân công quyền lực tạo ra được các cơ chế pháp lý hữu hiệu để ý chí và quyền lực của nhân dân được biến thành hiện thực trong cuộc sống (như Trang 6 các quyền và tự do của công dân được đảm bảo, chế định trưng cầu dân ý đối với các vấn đề của nhà nước được áp dụng rộng rãi, nhân dân trực tiếp bầu nguyên thủ quốc gia, v.v…); sẽ giúp cho nhân dân thấy rõ mức độ dân chủ trong việc thực hiện các quy phạm hiến định liên quan đến nguyên tắc chủ quyền trong Hiến pháp Việt Nam năm 1992 sửa đổi (như: đoạn 1 Điều 2 ghi nhận về “Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân”, Điều 3 về “không ngừng phát huy quyền làm chủ của nhân dân”, Điều 8 về “phải tôn trọng nhân dân, tận tụy phục vụ nhân dân, liên hệ chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiến và chịu sự giám sát của nhân dân”, v.v…). 3.2. Nhu cầu chủ quan Nhu cầu chủ quan tất yếu của sự cần thiết phải có hệ thống giám sát, kiểm tra, thanh tra việc tổ chức và thực hiện quản lý hành chính nhà nước có thể được hiểu là đòi hỏi bên trong hệ thống ấy như là kết quả cuối cùng mà hoạt động của hệ thống ấy phải đạt được để đảm bảo cho việc tổ chức và thực hiện quản lý hành chính nhà nước được tuân thủ theo đúng một số nguyên tắc cơ bản của nó. Bao gồm: a. Tính tối thượng của luật trong các lĩnh vực hoạt động của bộ máy công quyền. - Bằng hoạt động của hệ thống giám sát, kiểm tra, thanh tra việc tổ chức và thực hiện quản lý hành chính nhà nước sẽ giúp cho nhân dân nhận thấy: mức độ pháp chế với tính chất là nguyên tắc hiến định đã được ghi nhận trong Hiến pháp Việt Nam năm 1992 sửa đổi (Điều 12) được thể hiện trong đời sống thực tế đến đâu; các cơ quan công quyền trong quá trình thực hiện các chức năng và thẩm quyền của mình có thực sự đảm bảo sức mạnh và hiệu lực của các luật hay không; Hiến pháp có phải là thực sự có hiệu lực pháp lý cao nhất và trực tiếp, còn các luật khác có phù hợp với Hiến pháp và tất cả các văn bản dưới luật có trái với luật hay không. Và chính thông qua kết quả đó sẽ góp phần loại trừ được tính chất mâu thuẫn của pháp luật như là trở ngại chính cho việc áp dụng các luật đã được thông qua, môi trường thuận lợi cho tệ nạn tham nhũng và lạm quyền của các quan chức trong bộ máy công quyền. - Đồng thời, để cho luật đạt được tính tối thượng trong các lĩnh vực hoạt động của nhà nước, thì bằng hoạt động của hệ thống giám sát, kiểm tra, thanh tra việc tổ chức và thực hiện quản lý hành chính nhà nước sẽ giúp cho nhà làm luật nhận thấy: những ưu điểm, hạn chế và kẽ hở của các văn bản pháp luật hiện hành tương ứng trong từng lĩnh vực hoạt động của bộ máy công quyền để sửa đổi, bổ sung hoặc tiếp tục hoàn thiện các văn bản đó; sự cần thiết phải và chỉ được ban hành các luật phản ánh ý chí chung của nhân dân, đại đa số các thành viên trong xã hội (chứ không phải là của riêng cá nhân, nhóm người, giai cấp hay thế lực chính trị cầm quyền riêng biệt nào) các luật có tính pháp quyền và hợp đạo đức, vì luật cần phải công bằng và hợp lý, nếu không đó hoàn toàn không phải là luật, mà là sự tùy tiện. Nói một cách khác, “luật” không phải là cái mà bất kỳ một Chính phủ nào nắm độc quyền cưỡng chế gọi là luật theo ý riêng của mình. Trang 7 b. Đảm bảo sự phân công, phối hợp và chế ước của các cơ quan hành chính nhà nước. - Việc nghiên cứu bản chất và nội dung của nguyên tắc phân công (chứ không phải phân chia) quyền lực và thực tiễn của các nhà nước pháp quyền trên thế giới hàng trăm năm qua đã và đang khẳng định một cách đúng đắn và khách quan những ưu điểm không thể nào phủ nhận được của nguyên tắc này như: Tạo ra được cơ chế kìm hãm và đối trọng (kiểm tra và chế ước lẫn nhau) trong hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước vì lợi ích chung của xã hội; Loại trừ nguy cơ tập trung tất cả quyền lực nhà nước trong tay một cá nhân, nhóm người, cơ quan, tổ chức hay tập đoàn cầm quyền nào đó như là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sự lạm quyền, tiếm quyền và độc tài mà thường có ở các nhà nước phát xít hoặc cực quyền đủ các thể loại; Là nền tảng để đảm bảo cho việc thực hiện các nguyên tắc cơ bản được thừa nhận chung khác của nhà nước pháp quyền, đồng thời bảo vệ vững chắc các quyền và tự do của con người tránh khỏi những hành vi tùy tiện, độc đoán và những quyết định có tính chất quan liêu, gây phiền hà từ phía các quan chức trong bộ máy công quyền. - Bằng hoạt động của hệ thống giám sát, kiểm tra, thanh tra việc tổ chức và thực hiện quản lý hành chính nhà nước sẽ góp phần thực hiện được nhất quán nguyên tắc phân công quyền lực với tính chất là sự thể hiện đầy đủ nhất ý chí của nhân dân trong việc tổ chức quyền lực nhà nước, bởi vì nguyên tắc phân công quyền lực: Có mối quan hệ chặt chẽ, khăng khít với nguyên tắc chủ quyền của nhân dân, nguyên tắc phân công quyền lực nhằm đảm bảo thực sự (chứ không phải là hình thức) quyền lực của chính nhân dân; Nguyên tắc phân công quyền lực tạo ra cơ chế pháp lý hữu hiệu cho sự kiểm tra tính hợp hiến của các văn bản pháp luật do các cơ quan nhà nước và những người có chức vụ của chúng ban hành, củng cố sức mạnh và uy tín của bộ máy nhà nước pháp quyền, đảm bảo tính công khai và hợp pháp trong các hoạt động của các quan chức của nó trước nhân dân, dư luận xã hội, cũng như trước các phương tiện thông tin đại chúng. c. Tính chuyên nghiệp của các công chức nhà nước và tính khoa học, tính hệ thống và sự đồng bộ của bộ máy công quyền. - Thực tiễn đã chứng minh rằng, hiệu quả của việc tổ chức và thực hiện quản lý hành chính nhà nước trong một quốc gia nào đó rõ ràng là sẽ không thể nào đạt được ở mức độ cao như mong muốn, nếu như các công chức của bộ máy công quyền không được tuyển chọn theo một trình tự công khai, dân chủ và đúng luật định hoặc không có trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao, còn bộ máy đó không được tổ chức một cách khoa học, thiếu tính hệ thống và thiếu sự đồng bộ. - Chính vì vậy, bằng hoạt động của hệ thống giám sát, kiểm tra, thanh tra việc tổ chức và thực hiện quản lý hành chính nhà nước sẽ góp phần giúp chúng ta nhận thấy: tính chuyên nghiệp của các công chức trong bộ máy công quyền như thế nào; mức độ đạt được kết quả công tác của từng lĩnh vực hoạt động trong quá trình thực hiện các chức năng và thẩm quyền tương ứng của các cơ Trang 8 quan nhà nước trong bộ máy đó đến đâu; việc tổ chức bộ máy đó có đảm bảo tính khoa học, tính hệ thống và sự đồng bộ hay không; ... III. KẾT LUẬN Hệ thống giám sát, kiểm tra, thanh tra việc tổ chức và thực hiện quản lý hành chính nhà nước không chỉ là điều kiện, mà còn là bộ phận cấu thành quan trọng của bộ máy công quyền trong nhà nước pháp quyền để góp phần đưa các nguyên tắc cơ bản được thừa nhận chung của nhà nước pháp quyền vào đời sống thực tế. Để cho hoạt động của bộ máy công quyền đạt được hiệu quả cao, thì việc xây dựng hệ thống giám sát, kiểm tra, thanh tra việc tổ chức và thực hiện quản lý hành chính nhà nước trong nhà nước pháp quyền không chỉ phải đáp ứng được những nhu cầu tất yếu khách quan và chủ quan phù hợp với những nguyên tắc cơ bản của việc tổ chức và thực hiện quản lý hành chính đó, mà còn phải đảm bảo được tính khoa học, tính hệ thống và tính đồng bộ. Tiến hành tốt hoạt động của hệ thống giám sát, kiểm tra, thanh tra việc tổ chức và thực hiện quản lý hành chính nhà nước sẽ là sự hỗ trợ tích cực cho sự kiểm tra của xã hội đối với hoạt động của bộ máy công quyền nói chung và các hành vi của các công chức bộ máy đó nói riêng nhằm đấu tranh có hiệu quả chống các vi phạm pháp luật và thực hiện tốt phương châm của nhà nước pháp quyền trong cách hành xử của các công chức “chỉ được phép làm những gì mà luật cho phép”. Hệ thống giám sát, kiểm tra, thanh tra góp phần đắc lực vào sự nghiệp xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam hiện nay. Trang 9
- Xem thêm -