Chính sách cổ tức cho các ngân hàng thương mại niêm yết tại việt nam thực trạng và giải pháp

  • Số trang: 103 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 16 |
  • Lượt tải: 0
sakura

Đã đăng 9522 tài liệu

Mô tả:

BỘ GIÁO DỤC VÀ ðÀO TẠO TRƯỜNG ðẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH ***** TRƯƠNG NGỌC KHUÊ CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CHO CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH, NĂM 2012 BỘ GIÁO DỤC VÀ ðÀO TẠO TRƯỜNG ðẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH ***** TRƯƠNG NGỌC KHUÊ CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CHO CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP CHUYÊN NGÀNH : KINH TẾ TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG Mà SỐ : 60.31.12 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN VĂN LƯƠNG TP.HỒ CHÍ MINH, NĂM 2012 LỜI CAM ðOAN Tôi xin cam ñoan luận văn là kết quả nghiên cứu của riêng tôi, không sao chép của ai. Nội dung luận văn có tham khảo và sử dụng các tài liệu, thông tin ñược ñăng tải trên các tác phẩm, tạp chí và các trang web theo danh mục tài liệu của luận văn. Tác giả luận văn Trương Ngọc Khuê LỜI CÁM ƠN Tôi xin gửi lời tri ân ñến các quý Thầy Cô trường ðại học Kinh Tế TP.Hồ Chí Minh, những người ñã tận tình truyền ñạt kiến thức cho tôi trong hai năm học cao học vừa qua. Tôi cũng xin gửi lời cám ơn ñến cha mẹ, người thân trong gia ñình và bạn bè ñã hết lòng quan tâm và tạo ñiều kiện tốt nhất ñể tôi hoàn thành ñược luận văn tốt nghiệp này. MỤC LỤC Trang bìa Lời cam ñoan Lời cám ơn Danh mục các chữ viết tắt Danh mục bảng biểu LỜI MỞ ðẦU .............................................................................................................................1 CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ CHÍNH SÁCH CỔ TỨC TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ...........................................................................................................................5 1.1 Tổng quan về cổ tức ................................................................................................................5 1.1.1 Khái niệm cổ tức ........................................................................................................5 1.1.2 Các phương thức chi trả cổ tức ..................................................................................5 1.1.2.1 Cổ tức trả bằng tiền mặt ...............................................................................5 1.1.2.2 Cổ tức trả bằng cổ phiếu ..................................................................................6 1.1.2.3 Cổ tức trả bằng tài sản .....................................................................................6 1.1.2.4 Mua lại cổ phần ................................................................................................6 1.1.3 ðo lường mức chi trả cổ tức ......................................................................................8 1.1.3.1 Tỷ lệ lợi nhuận trả cổ tức .............................................................................8 1.1.3.2 Tỷ suất cổ tức ...................................................................................................8 1.2 Tổng quan về chính sách cổ tức ............................................................................................9 1.2.1 Khái niệm về chính sách cổ tức ..................................................................................9 1.2.2 Chính sách chi trả cổ tức .........................................................................................10 1.2.2.1 Chính sách lợi nhuận giữ lại thụ ñộng .......................................................10 1.2.2.2 Chính sách cổ tức tiền mặt ổn ñịnh ................................................................11 1.2.2.3 Các chính sách chi trả cổ tức khác .................................................................11 1.2.3 Các yếu tổ ảnh hưởng ñến sự lựa chọn chính sách cổ tức ......................................13 1.2.3.1 Các hạn chế pháp lý ....................................................................................13 1.2.3.2 Các ñiều khoản hạn chế ..................................................................................14 1.2.3.3 Chính sách thuế ..............................................................................................15 1.2.3.4 Nhu cầu thanh khoản ......................................................................................15 1.2.3.5 Khả năng vay và tiếp cận các thị trường vốn .................................................15 1.2.3.6 Tính ổn ñịnh của lợi nhuận .............................................................................16 1.2.3.7 Các cơ hội tăng trưởng ...................................................................................16 1.2.3.8 Lạm phát .........................................................................................................16 1.2.3.9 Ưu tiên của cổ ñông (mục tiêu, sở thích của cổ ñông) ...................................17 1.2.3.10 Bảo vệ chống loãng giá .................................................................................17 1.2.4 Ảnh hưởng chính sách cổ tức ñến giá trị doanh nghiệp ..........................................18 1.2.4.1 Lập luận chính sách cổ tức không tác ñộng ñến giá trị doanh nghiệp ............18 1.2.4.2 Lập luận chính sách cổ tức tác ñộng ñến giá trị doanh nghiệp .......................20 1.2.5 Một số kinh nghiệm về chính sách cổ tức ................................................................21 1.2.5.1 Cổ tức thường ñi ñôi với lợi nhuận ..................................................................21 1.2.5.2 Cổ tức thường cố ñịnh .....................................................................................22 1.2.5.3 Cổ tức ít biến ñộng hơn lợi nhuận ...................................................................23 1.2.5.4 Chính sách cổ tức của một doanh nghiệp có xu hướng tùy thuộc vào vòng ñời của doanh nghiệp .............................................................................................24 Kết luận Chương I ....................................................................................................................26 CHƯƠNG 2 : THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM ......................................................................27 2.1 Tổng quan về hệ thống Ngân hàng Việt Nam và các ngân hàng thương mại niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam .........................................................................................27 2.1.1 Tổng quan về hệ thống Ngân hàng Thương mại Việt Nam ........................................27 2.1.2 Khái quát các ngân hàng TMCP ñang niêm yết ........................................................30 2.2 Thực trạng chính sách cổ tức của các Ngân hàng TMCP ñang niêm yết .............................37 2.2.1 Khung pháp lý và chính sách thuế ảnh hưởng ñến thu nhập từ cổ tức ...................37 2.2.1.1 Khung pháp lý ..............................................................................................37 2.2.1.2 Chính sách thuế .............................................................................................38 2.2.2 Số liệu chi trả cổ tức giai ñoạn 2008 - 2010............................................................40 2.2.2.1 Tỷ lệ chi trả cổ tức của các ngân hàng niêm yết ..........................................40 2.2.2.2 Tỷ lệ lợi nhuận trả cổ tức .................................................................................42 2.2.2.3 Tỷ suất cổ tức .................................................................................................44 2.2.3 Thực trạng Chính sách cổ tức của các Ngân hàng niêm yết giai ñoạn 2008 – 201046 2.2.3.1 Chính sách cổ tức với tỷ lệ chi trả cổ tức cố ñịnh ........................................46 2.2.3.2 Chính sách cổ tức với tỷ lệ lợi nhuận trả cổ tức cao ......................................48 2.2.3.3 Chính sách cổ tức tăng thêm thông qua bán cổ phần ưu ñãi hoặc cổ phiếu thưởng ........................................................................................................................50 2.2.4 Những bất cập trong việc lựa chọn chính sách cổ tức của các ngân hàng niêm yết 53 2.2.4.1 Sử dụng chính sách cổ tức như một công cụ ñánh bóng hình ảnh ngân hàng quá mức .............................................................................................................................53 2.2.4.2 Chưa quan tâm ñến vấn ñề thanh khoản của ngân hàng ...............................54 2.2.4.3 Chưa có quan ñiểm dài hạn trong xây dựng chính sách cổ tức ......................55 2.2.4.4 Chưa có phương án sử dụng hiệu quả nguồn vốn Ngân hàng tăng quá mức do chi trả cổ tức bằng cổ phiếu, bán cổ phần ưu ñãi, cổ phiếu thưởng .........................57 2.2.4.5 Phát hành cổ phiếu thưởng quá nhiều ...........................................................58 2.2.4.6 Chính sách thuế chưa khuyến khích ngân hàng giữ lại lợi nhuận .................59 Kết luận Chương II ...................................................................................................................62 CHƯƠNG 3 : GIẢI PHÁP XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CHO CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM .................................63 3.1 ðịnh hướng chiến lược phát triển ngành Ngân hàng Việt Nam ñến năm 2020....................63 3.1.1 Tầm nhìn và mục tiêu phát triển ngành ngân hàng .................................................63 3.1.2 ðịnh hướng chiến lược phát triển ............................................................................65 3.2 Giải pháp xây dựng và hoàn thiện chính sách cổ tức cho các ngân hàng niêm yết tại VN ..66 3.2.1 Giải pháp ñối với các ngân hàng thương mại ñang niêm yết .................................67 3.2.1.1 Một số nguyên tắc cơ bản trong xây dựng chính sách cổ tức ..........................67 3.2.1.2 Xây dựng quy trình ra quyết ñịnh chi trả cổ tức .............................................69 3.2.1.3 Nghiên cứu ñặc thù ngân hàng khi xây dựng chính sách cổ tức .....................71 3.2.1.4 Xây dựng chính sách cổ tức dài hạn theo từng giai ñoạn phát triển ...............75 3.2.1.5 Xây dựng chính sách cổ tức trong từng ñiều kiện kinh tế vĩ mô ......................77 3.2.1.6 Xây dựng chính sách cổ tức dưới tác ñộng của thị trường không hoàn hảo ...79 3.2.2 Giải pháp hỗ trợ về phía Ngân hàng nhà nước .......................................................82 3.2.3 Giải pháp hỗ trợ về phía Chính phủ .........................................................................83 3.2.3.1 Một số ñề xuất hoàn thiện thuế thu nhập .......................................................83 3.2.3.2 Giải pháp hỗ trợ của Chính phủ ñể phát triển thị trường chứng khoán ổn ñịnh và bền vững .................................................................................................................85 Kết luận Chương III .................................................................................................................87 KẾT LUẬN ...............................................................................................................................88 Danh mục tài liệu tham khảo DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, TỪ VIẾT TẮT EPS : Thu nhập trên mỗi cổ phần (Earning per share) GDP : Tổng sản phẩm quốc nội HNX : Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội HSX : Sở giao dịch chứng khoán TP.HCM NHNN : Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. NHTM : Ngân hàng thương mại. SGDCK : Sở giao dịch chứng khoán TNCN : Thu nhập cá nhân TNDN : Thu nhập doanh nghiệp TCTD : Tổ chức tín dụng. TCKT : Tổ chức kinh tế TMCP : Thương mại cổ phần. TTCK : Thị trường chứng khoán TTGDCK : Trung tâm giao dịch chứng khoán DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU Bảng 2.1: Bảng thống kê các ngân hàng ñang niêm yết .................................... 33 Bảng 2.2: Tổng hợp một số chỉ tiêu tài chính cơ bản của các ngân hàng niêm yết (giai ñoạn 2008 – 6 tháng ñầu năm 2011) ......................................... 34 Bảng 2.3: Bảng so sánh một số chỉ số của các ngân hàng Việt Nam với các nước trong khu vực ................................................................................... 36 Bảng 2.4: Thống kê chi trả cổ tức của các ngân hàng niêm yết ......................... 40 Bảng 2.5: Tỷ lệ lợi nhuận trả cổ tức tại các ngân hàng niêm yết 2008 - 2010 ... 42 Bảng 2.6: Tỷ suất cổ tức tại các ngân hàng niêm yết 2008 - 2010..................... 44 Bảng 2.7: Tỷ suất cổ tức của các ngân hàng trong S&P500 trong 2012 ............ 46 Bảng 2.8: Thống kê hình thức bán cổ phần ưu ñãi và cổ phiếu thưởng của các ngân hàng niêm yết qua các năm 2008 – 2011.................................. 51 Bảng 3.1: Tóm tắt các nhân tố ảnh hưởng ñến chính sách cổ tức ...................... 67 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ðỒ THỊ Hình 1.1: Tỷ suất cổ tức của 500 công ty niêm yết (S&P500) trong năm 2012 ..... 9 Hình 1.2: Quan hệ giữa cổ tức và lợi nhuận ở Mỹ ................................................ 22 Hình 1.3: Thay ñổi cổ tức của các công ty Mỹ...................................................... 23 Hình 1.4: Chính sách cổ tức theo vòng ñời công ty............................................... 24 Hình 1.5: Cổ tức của các công ty Mỹ phân loại theo tăng trưởng EPS .................. 25 Hình 2.1: Cơ cấu hệ thống NHTM cổ phần theo chỉ tiêu vốn ñiều lệ .................... 29 Hình 2.2: Tỷ lệ lợi nhuận trả cổ tức tại các ngân hàng niêm yết 2008 - 2010 ........ 43 Hình 2.3: So sánh tỷ lệ EPS/mệnh giá cổ phần và tỷ lệ chi trả cổ tức của STB ..... 48 Hình 2.4: So sánh số tiền chi trả cổ tức và lợi nhuận sau thuế các ngân hàng........ 50 Hình 2.5: Tăng trưởng vốn ñiều lệ và tăng trưởng lợi nhuận các ngân hàng niêm yết ........................................................................................................ 58 -1- PHẦN MỞ ðẦU 1. SỰ CẦN THIẾT CỦA ðỀ TÀI Các quyết ñịnh về tài chính luôn có vai trò quan trọng trong các quyết ñịnh của doanh nghiệp vì nó sẽ làm tăng hoặc giảm giá trị của doanh nghiệp, nếu nhà quản trị ñưa ra các quyết ñịnh tài chính ñúng ñắn và phù hợp sẽ giúp gia tăng giá trị của doanh nghiệp, ngược lại nếu nhà quản trị quyết ñịnh sai lầm sẽ làm giảm giá trị doanh nghiệp. Có 3 quyết ñịnh cơ bản trong Tài chính Doanh nghiệp là: quyết ñịnh ñầu tư, quyết ñịnh tài trợ và quyết ñịnh chi trả cổ tức. Cả ba quyết ñịnh này có liên quan với nhau theo một cách nào ñó và ñều nhất quán với mục tiêu nhằm tối ña hóa giá trị của doanh nghiệp. Thí dụ, các khoản ñầu tư của một doanh nghiệp ấn ñịnh mức lợi nhuận tương lai và tiềm năng cổ tức tương lai, nhưng tiền dùng ñể ñầu tư ñược lấy từ nguồn nào, quyết ñịnh tài trợ sẽ cho biết nguồn tài trợ, cấu trúc vốn của doanh nghiệp và qua ñó ảnh hưởng ñến chi phí sử dụng vốn của doanh nghiệp; ñến lượt mình, chi phí sử dụng vốn ấn ñịnh một phần ñến số cơ hội ñầu tư có thể chấp nhận ñược; và chính sách cổ tức ảnh hưởng ñến số lượng vốn cổ phần thường trong cấu trúc vốn của một doanh nghiệp (qua lợi nhuận giữ lại ñể tái ñầu tư) và mở rộng ra, ảnh hưởng ñến chi phí sử dụng vốn. Khi lập các quyết ñịnh tương quan lẫn nhau này, mục tiêu là tối ña hóa tài sản của cổ ñông. Tuy nhiên, khi xém xét một cách ñộc lập thì quyết ñịnh chi trả cổ tức có tác ñộng ñến giá trị của doanh nghiệp hay không? Cơ sở nào ñể lựa chọn một chính sách cổ tức phù hợp, tối ưu cho doanh nghiệp? Các yếu tố nào ảnh hưởng ñến quyết ñịnh chi trả cổ tức và phương thức chi trả cổ tức như thế nào?. Trên ñây ñều là những bài toán khó cho nhà quản trị doanh nghiệp và ñáng ñược quan tâm. Với vai trò là ñầu tàu trong sự phát triển của nền kinh tế thì các quyết ñịnh về chính sách cổ tức của các ngân hàng lại càng ñược quan tâm hơn nữa. Chính vì ñiều ñó, chúng ta rất cần thiết phải có những nghiên cứu làm rõ về chính sách cổ tức, những bất cập trong chính sách cổ tức hiện tại của các ngân hàng ñể qua ñó ñưa ra các giải pháp giúp ban ñiều hành ngân hàng xây dựng và tiến ñến hoàn thiện chính sách cổ tức của ngân hàng mình, hướng tới mục tiêu tối ña hóa giá trị của ngân hàng. -2- Trên cơ sở vận dụng những lý thuyết ñược học trong chương trình ñào tạo bậc cao học – Trường ðại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh vào ñiều kiện Việt Nam, Luận văn này bàn về “Chính sách cổ tức cho các Ngân hàng Thương mại niêm yết tại Việt Nam: Thực trạng và giải pháp”. 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là: • Nghiên cứu tổng quan các lý thuyết về chính sách cổ tức; • Xem xét thực trạng chính sách cổ tức và việc chi trả cổ tức của các ngân hàng thương mại niêm yết tại Việt Nam trong thời gian qua; • Phân tích những bất cập trong việc lựa chọn chính sách cổ tức của các ngân hàng thương mại niêm yết; • Cuối cùng là từ việc phân tích những bất cập trong việc lựa chọn chính sách cổ tức nêu trên luận văn ñề ra các giải pháp nhằm giúp các ngân hàng thương mại niêm yết tại Việt Nam xây dựng và tiến ñến hoàn thiện chính sách cổ tức trong thời gian tới. 3. ðỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU • ðối tượng nghiên cứu của luận văn là các ngân hàng thương mại ñang niêm yết trên các sở giao dịch chứng khoán Việt Nam tính ñến tháng 9 năm 2011. • Sở dĩ tôi giới hạn nghiên cứu chính sách cổ tức chỉ ở các ngân hàng thương mại ñang niêm yết tại Việt Nam là vì các ngân hàng ñang niêm yết là những ngân hàng tiêu biểu trong việc nhận thức ñược tầm quan trọng cũng như ảnh hưởng của chính sách cổ tức ñến giá trị của ngân hàng. 4. PHẠM VI, HẠN CHẾ NGHIÊN CỨU • Luận văn tổng hợp, quan sát, phân tích thực trạng chính sách cổ tức và việc chi trả cổ tức dựa trên các số liệu ñã công bố trong các báo cáo tài chính, báo cáo thường niên của các ngân hàng hoặc các số liệu ñã công bố trên các phương tiện thông tin ñại chúng; • Bài nghiên cứu này rõ ràng còn rất nhiều hạn chế cần ñược khắc phục, bổ sung và cần những phân tích sâu sắc hơn, mang tính ứng dụng cao hơn -3- nhằm một phần nào ñó ñóng góp vào sự phát triển chung của ngành ngân hàng cũng như thị trường chứng khoán Việt Nam trong tương lai. 5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Phương pháp nghiên cứu của luận văn ñi từ cơ sở lý thuyết và thực tiễn tại Việt Nam qua các năm 2008 - 2011 và từ ñó ñưa ra những nhận xét, ñánh giá, phân tích và cuối cùng là ñưa ra những giải pháp nhằm giúp các ngân hàng thương mại niêm yết có thể xây dựng và tiến ñến hoàn thiện chính sách cổ tức của mình. Nghiên cứu ñược thực hiện trên cơ sở dùng các phương pháp như: • Phương pháp thống kê nhằm tập hợp các số liệu và ñánh giá thực trạng. • Phương pháp mô tả nhằm ñưa ra cái nhìn tổng quan về những chính sách cổ tức ñang ñược áp dụng tại các ngân hàng niêm yết. • Phương pháp lịch sử nhằm so sánh, ñối chiếu các thông tin trong quá khứ ñể tìm hiểu nguyên nhân và có các kết luận phù hợp. Nguồn dữ liệu của luận văn bao gồm hai nguồn chính: • Số liệu sơ cấp: Các số liệu chi trả cổ tức của các ngân hàng niêm yết ñã công bố trong các Báo cáo tài chính, Báo cáo thường niên hoặc Bản cáo bạch cũng như trong các bản tin chứng khoán của Sở giao dịch chứng khoán TP.HCM (HSX) và Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) qua các năm. Trong ñó, số lượng ngân hàng thương mại niêm yết ñược chốt tới tháng 09/2011: tương ứng 4 ngân hàng niêm yết ở HSX và 4 ngân hàng niêm yết ở HNX. • Số liệu thứ cấp: các thống kê về lạm phát, lãi suất của Tổng cục Thống kê, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; các số liệu thống kê về tỷ lệ lợi nhuận dùng ñể chi trả cổ tức, tỷ suất cổ tức cũng như các phân tích về chính sách cổ tức của các tác giả, các chuyên gia trong và ngoài nước; và các phân tích, tổng hợp số liệu về Sở giao dịch chứng khoán TP.HCM và Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội của các công ty chứng khoán, quỹ ñầu tư, trang tin ñiện tử chuyên về kinh tế - chứng khoán. -4- 6. KẾT CẤU ðỀ TÀI Ngoài phần mở ñầu và phần kết luận, luận văn ñược trình bày theo kết cấu sau: • Chương I : TỔNG QUAN VỀ CHÍNH SÁCH CỔ TỨC TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG • Chương II : THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM • Chương III : CÁC GIẢI PHÁP XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CHO CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM -5- CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ CHÍNH SÁCH CỔ TỨC TẠI CÁC NHTM 1.1 Tổng quan về cổ tức 1.1.1 Khái niệm cổ tức (Dividends) Cổ tức là một phần trong lợi nhuận kinh doanh sau thuế của doanh nghiệp mà mỗi một cổ ñông ñược chia tùy theo tỷ lệ góp vốn của cổ ñông. ðối với cổ ñông sở hữu cổ phần ưu ñãi thì mức cổ tức ưu ñãi ñã ñược xác ñịnh trước khi phát hành và ổn ñịnh qua các năm mà không phụ thuộc vào kết quả hoạt ñộng sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. 1.1.2 Các phương thức chi trả cổ tức Thông thường có 3 phương thức chi trả cổ tức cơ bản là: cổ tức bằng tiền mặt, cổ tức bằng cổ phiếu và cổ tức bằng tài sản. Trong ñó, 2 phương thức chi trả cổ tức ñầu tiên là phổ biến. Ngoài ra, hình thức mua lại cổ phần cũng có thể ñược xem là một phương thức chi trả cổ tức. 1.1.2.1 Cổ tức trả bằng tiền mặt Hầu hết các doanh nghiệp ñều trả cổ tức dưới dạng tiền mặt. Cổ tức tiền mặt ñược trả tính trên cơ sở mỗi cổ phiếu và tỷ lệ chi trả cổ tức ñược tính trên mệnh giá cổ phiếu. Mệnh giá của cổ phiếu là giá trị ñược ấn ñịnh trong giấy chứng nhận cổ phiếu theo ñiều lệ hoạt ñộng của doanh nghiệp. Ở Việt Nam, mệnh giá mỗi cổ phiếu ñược quy ñịnh chung là 10.000 ñồng/CP. Ưu và nhược ñiểm: Ưu ñiểm của việc trả cổ tức bằng tiền mặt là doanh nghiệp ñã phát ñi tín hiệu tốt về tình hình tài chính của doanh nghiệp, rằng tình hình tài chính của doanh nghiệp lành mạnh, doanh nghiệp có ñủ khả năng cân ñối nguồn vốn cho các nhu cầu vốn ñầu tư trong tương lai và vẫn ñảm bảo mức thu nhập cho các cổ ñông. Bên cạnh ñó, việc trả cổ tức bằng tiền mặt có nhược ñiểm: làm giảm dòng tiền của doanh nghiệp, làm giảm tiền mặt dẫn ñến giảm tài sản và giảm vốn lợi nhuận, nghĩa là giảm vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp. -6- 1.1.2.2 Cổ tức trả bằng cổ phiếu Trả cổ tức bằng cổ phiếu là hình thức chi trả mà doanh nghiệp phát hành thêm cổ phiếu mới cho các cổ ñông hiện hữu theo một tỷ lệ ñã ñược ðại hội ñồng cổ ñông thông qua. Doanh nghiệp sẽ không ñược nhận bất kỳ khoản tiền thanh toán nào từ phía cổ ñông. Ưu và nhược ñiểm: Việc thanh toán cổ tức bằng cổ phiếu sẽ không làm giảm tiền mặt, cũng như không làm giảm tài sản của doanh nghiệp. Nhưng số lượng cổ phiếu ñang lưu hành của doanh nghiệp sẽ tăng lên. Về mặt hạch toán, các kế toán sẽ hạch toán giảm lợi nhuận chưa phân phối và tăng vốn ñiều lệ của doanh nghiệp lên nhưng tổng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp sẽ không thay ñổi. Thanh toán cổ tức bằng cổ phiếu sẽ giúp nhà quản trị doanh nghiệp ñạt ñược hai mục ñích: (i) Các cổ ñông vẫn ñược thanh toán cổ tức theo kết quả kinh doanh mà doanh nghiệp ñạt ñược; (ii) Giúp doanh nghiệp giữ lại ñược nguồn tiền lợi nhuận ñể tái ñầu tư vào các dự án có khả năng sinh lời tốt mà không phải ñi vay. Tuy nhiên, các cổ ñông sẽ cảm thấy bị thiệt vì số lượng cổ phiếu bị pha loãng. Chi phí phát hành thêm cổ phần thường chiếm 2-3% tổng giá trị phát hành. 1.1.2.3 Cổ tức trả bằng tài sản Chi trả cổ tức bằng tài sản là hình thức doanh nghiệp trả cổ tức cho cổ ñông bằng thành phẩm, hàng hóa, bất ñộng sản hay cổ phiếu của doanh nghiệp khác do doanh nghiệp sở hữu. Hình thức này rất hiếm xảy ra trong thực tiễn. 1.1.2.4 Mua lại cổ phần Ngoài ra còn có hình thức mua lại cổ phần, cổ phần mua lại ñược gọi là cổ phiếu quỹ. Việc mua lại này có thể thực hiện bằng nhiều cách như: • Chào mua với giá cố ñịnh (hay còn gọi là giá ñệm, là một mức giá thường cao hơn giá thị trường); • Mua lại cổ phần ở thị trường tự do; • Mua lại cổ phiếu theo hình thức ñấu giá; • Mua lại cổ phiếu mục tiêu, hay thương lượng riêng với những người nắm giữ lượng lớn các cổ phần; … -7- Cổ tức tiền mặt thể hiện sự cam kết tiếp tục khoản này trong tương lai của doanh nghiệp, mua lại cổ phần ñược xem như là hoàn trả tiền một lần. Các doanh nghiệp mua lại cổ phần có thể do những nguyên nhân sau: • Nhà quản trị xem xét ảnh hưởng của thuế vì mức thuế ñánh trên lãi vốn thấp hơn cổ tức và việc trì hoãn thuế ñối với lãi vốn, mua lại cổ phần ñược lợi thuế ñáng kể so với cổ tức tiền mặt. • Chi phí ñại diện của dòng tiền cao. Những doanh nghiệp có lượng tiền mặt dư thừa nhưng không chắc chắn về khả năng tiếp tục tạo ra dòng tiền thặng dư trong tương lai, sẽ chọn cách mua lại cổ phần thay vì chia cổ tức tiền mặt, hoặc thiết lập một mức cổ tức thấp ñủ ñể duy trì trong những lúc hoạt ñộng khó khăn và thực hiện mua lại cổ phần ñể phân phối lượng tiền thặng dư. • Sử dụng như một biện pháp phát tín hiệu tích cực cho tài sản của cổ ñông rằng nhà quản trị dự kiến doanh nghiệp có lợi nhuận và dòng tiền cao hơn trong tương lai. • Mua lại cổ phần cũng hữu ích khi doanh nghiệp muốn thay ñổi lớn về cấu trúc vốn, muốn phân phối tiền mặt từ các sự kiện diễn ra một lần như việc bán một bộ phận của doanh nghiệp. • Nhằm ñáp ứng cho các hoạt ñộng sáp nhập, mua lại doanh nghiệp; các ñiều khoản chuyển ñổi của cổ phần ưu ñãi và trái khoán; cũng như việc ngăn cản thao túng. • Thực hiện chương trình cổ phiếu thưởng cho nhân viên (Employee Share Ownership Plan - ESOP)…. Ưu ñiểm của phương pháp này ñứng về phía nhà quản trị doanh nghiệp là nó rất linh hoạt, không gây áp lực chi trả cổ tức; ñứng dưới góc ñộ của cổ ñông, việc doanh nghiệp mua lại cổ phần sẽ làm tăng mức lợi nhuận mỗi cổ phần cho số cổ phần còn lại và làm tăng giá cổ phần trên thị trường. -8- 1.1.3 ðo lường mức chi trả cổ tức 1.1.3.1 Tỷ lệ lợi nhuận trả cổ tức (Dividend payout ratio) Tỷ lệ lợi nhuận trả cổ tức phản ánh mức cổ tức mà cổ ñông ñược hưởng chiếm bao nhiêu phần trăm trong lợi nhuận sau thuế trong kỳ của doanh nghiệp và ñược tính bằng công thức sau: \ Cổ tức mỗi cổ phần Tỷ lệ lợi nhuận trả cổ tức = (1.1) Thu nhập mỗi cổ phần (EPS) Phần lợi nhuận không trả cho cổ ñông ñược gọi là lợi nhuận giữ lại ñược dùng ñể tái ñầu tư vào các dự án trong tương lai nhằm cung cấp một sự tăng trưởng lợi nhuận trong tương lai. Các doanh nghiệp tăng trưởng cao trong thời kỳ ñầu của quá trình hoạt ñộng thường có tỷ lệ lợi nhuận trả cổ tức thấp hoặc bằng không. ðến khi các doanh nghiệp này hoạt ñộng ổn ñịnh ở giai ñoạn trưởng thành thì họ có khuynh hướng chi trả cổ tức nhiều hơn cho cổ ñông ñể ñền bù lại giai ñoạn trước. 1.1.3.2 Tỷ suất cổ tức (Dividend Yield) Tỷ suất cổ tức là một chỉ tiêu phản ánh tỷ lệ cổ tức các cổ ñông sẽ nhận ñược so với số tiền các cổ ñông phải trả ñể mua cổ phiếu và ñược ño lường bằng công thức sau: Cổ tức mỗi cổ phần Tỷ suất cổ tức = Giá thị trường mỗi cổ phần (1.2) Tỷ suất cổ tức của một cổ phiếu càng cao chứng tỏ giá trị thị trường của cổ phiếu ñó ñang bị ñịnh giá thấp hoặc nhà ñầu tư có những dự báo bi quan về mức cổ tức nhận ñược trong tương lai. Tỷ suất cổ tức năm 2011 của 500 công ty niêm yết hàng ñầu của Mỹ (S&P 500) cho thấy có 395 công ty trong tổng số 500 công ty niêm yết có chia cổ tức, còn lại 105 công ty là không chia cổ tức cho cổ ñông. Công ty có tỷ suất cổ tức cao nhất -9- là 13,18%, công ty có tỷ suất cổ tức thấp nhất là 0,07%, tỷ suất cổ tức bình quân của những công ty có chi trả cổ tức là 2,62% và tỷ suất cổ tức bình quân của tất cả 500 công ty niêm yết S&P 500 là 2,07% (Xem hình 1.1). 120 Số lượng công ty 100 80 60 40 20 0 0% 0-0,5% 0.5-1% 1-1.5% 1.5-2% 2-2.5% 2.5-3% 3-4% 4-5% >5% Tỷ suất cổ tức (Dividend Yield) Hình 1.1: Tỷ suất cổ tức của 500 công ty niêm yết (S&P 500) trong năm 2012 Nguồn : http://www.indexarb.com 1.2 Tổng quan về chính sách cổ tức 1.2.1 Khái niệm chính sách cổ tức (Dividend policy) Chính sách cổ tức là chính sách ấn ñịnh phân phối lợi nhuận giữ lại tái ñầu tư và chi trả cổ tức cho cổ ñông. Lợi nhuận giữ lại cung cấp cho các nhà ñầu tư tiềm năng tăng trưởng lợi nhuận trong tương lai thông qua tái ñầu tư, trong khi cổ tức cung cấp cho họ một sự phân phối hiện tại. Việc dùng lợi nhuận giữ lại hay phát hành cổ phiếu mới ñể tài trợ cho các dự án ñầu tư mới có xu hướng khác nhau nhưng nhìn chung thì lợi nhuận giữ lại là nguồn vốn cổ phần quan trọng hơn phát hành cổ phiếu mới. Vì thế, chính sách cổ tức sẽ có ảnh hưởng ñến số lượng vốn cổ phần trong cấu trúc vốn của doanh nghiệp (thông qua lợi nhuận giữ lại) và chi phí sử dụng vốn của doanh nghiệp.
- Xem thêm -