190 ql tiền lương, thu nhập trong các dn nn

  • Số trang: 66 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 13 |
  • Lượt tải: 0
nganguyen

Đã đăng 34173 tài liệu

Mô tả:

Lêi nãi ®Çu HiÖn nay, níc ta ®ang ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ hµng hãa nhiÒu thµnh phÇn vËn ®éng theo c¬ chÕ thÞ trêng cã sù ®iÒu tiÕt cña Nhµ níc th× c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc næi lªn lµ mét bé phËn quan träng, lµ chç dùa ®Ó kinh tÕ Nhµ níc gi÷ vai trß chñ ®¹o. Th«ng qua nã, Nhµ níc thùc hiÖn chøc n¨ng ®iÒu tiÕt vÜ m« nÒn kinh tÕ, ®¶m b¶o cho nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn theo ®Þnh híng XHCN. Trong khi ®ã mét sè doanh nghiÖp Nhµ níc cßn cã nhiÒu tiªu cùc, lµm ¨n kh«ng cã hiÖu qu¶ vµ thua lç. V× vËy mét yªu cÇu ®Æt ra lµ ph¶i lµm sao ®Ó c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc - c¸c doanh nghiÖp n¾m gi÷ c¸c ngµnh, c¸c lÜnh vùc träng yÕu cña nÒn kinh tÕ cã thÓ ph¸t triÓn mét c¸ch v÷ng m¹nh vµ thùc sù trë thµnh mét lùc lîng vËt chÊt hïng m¹nh. §Ó cã thÓ ®øng v÷ng vµ ph¸t huy vai trß to lín cña m×nh trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng, c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc ph¶i lµm ¨n thËt sù hiÖu qu¶ mµ tríc hÕt lµ ph¶i qu¶n lý, sö dông tèt c¸c nguån ®Çu vµo. Do ®ã viÖc qu¶n lý tèt tiÒn l¬ng, thu nhËp - mét trong nh÷ng chi phÝ ®Çu vµo lµ hÕt søc cÇn thiÕt, lµm sao ®Ó sö dông hiÖu qu¶ nhÊt chi phÝ tiÒn l¬ng, ph¸t huy ®îc vai trß ®ßn bÈy kinh tÕ cña tiÒn l¬ng. Trong thêi gian võa qua vÊn ®Ò qu¶n lý tiÒn l¬ng, thu nhËp trong c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc mÆc dï ®· ®îc nhiÒu nhµ qu¶n lý, nghiªn cøu ®Ò cËp ®Õn nhng do tiÒn l¬ng mét mÆt lµ vÊn ®Ò hÕt søc phøc t¹p vµ nh¹y c¶m, mÆt kh¸c tiÒn l¬ng trong c¬ chÕ thÞ trêng vÉn lµ mét vÊn ®Ò míi nªn viÖc ®a ra c¸c chÝnh s¸ch, gi¶i ph¸p nh»m hoµn thiÖn c¬ chÕ qu¶n lý tiÒn l¬ng, thu nhËp trong c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc lµ vÊn ®Ò cã ý nghÜa quan träng vµ cÇn thiÕt trong giai ®o¹n hiÖn nay. Nã cã liªn quan chÆt chÏ ®Õn ®éng lùc ph¸t triÓn vµ t¨ng trëng kinh tÕ, n©ng cao hiÖu qu¶ qu¶n lý Nhµ níc, khai th¸c c¸c kh¶ n¨ng tiÒm tµng tõ mçi ngêi lao ®éng. NhËn thøc ®îc tÇm quan träng cña vÊn ®Ò vµ ®îc sù gióp ®ì nhiÖt t×nh cña tËp thÓ c¸n bé Vô TiÒn l¬ng - TiÒn c«ng - Bé Lao ®éng - Th¬ng binh vµ X· héi, ®Æc biÖt lµ sù híng dÉn tËn t×nh cña thÇy gi¸o GS.TS Ph¹m §øc Thµnh, t«i ®· ®i s©u nghiªn cøu ®Ò tµi: “Hoµn thiÖn c¬ chÕ qu¶n lý tiÒn l¬ng, thu nhËp trong c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc”. Ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn, ®Ò tµi gåm ba phÇn chÝnh nh sau: PhÇn I: ý nghÜa cña viÖc hoµn thiÖn c¬ chÕ qu¶n lý tiÒn l¬ng, thu nhËp trong c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc. 1 PhÇn II: Thùc tr¹ng c¬ chÕ qu¶n lý tiÒn l¬ng, thu nhËp trong c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc. PhÇn III: Mét sè gi¶i ph¸p, kiÕn nghÞ nh»m hoµn thiÖn c¬ chÕ qu¶n lý tiÒn l¬ng, thu nhËp trong c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc. T«i ®· cè g¾ng tr×nh bµy vÊn ®Ò mét c¸ch kh¸i qu¸t vµ ®Çy ®ñ nhÊt. Tuy nhiªn, ®©y lµ mét vÊn ®Ò phøc t¹p vµ do kiÕn thøc, kinh nghiÖm cßn nhiÒu h¹n chÕ nªn bµi viÕt khã tr¸nh khái khiÕm khuyÕt. RÊt mong nhËn ®îc nh÷ng ý kiÕn gãp ý ®Ó t«i cã thÓ n¾m b¾t vÊn ®Ò toµn diÖn h¬n n÷a vµ v÷ng vµng h¬n, hoµn thiÖn h¬n trong nh÷ng lÇn viÕt sau. T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n! 2 PhÇn I ý nghÜa cña viÖc hoµn thiÖn c¬ chÕ qu¶n lý tiÒn l¬ng, thu nhËp trong c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc. I. Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ tiÒn l¬ng, thu nhËp vµ qu¶n lý tiÒn l¬ng, thu nhËp trong c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc 1. Lý luËn chung vÒ tiÒn l¬ng, thu nhËp 1.1. Kh¸i niÖm, b¶n chÊt cña tiÒn l¬ng, thu nhËp Tõ khi søc lao ®éng trë thµnh hµng ho¸, xuÊt hiÖn thÞ trêng søc lao ®éng (hay cßn gäi lµ thÞ trêng lao ®éng) th× kh¸i niÖm tiÒn l¬ng xuÊt hiÖn. TiÒn l¬ng lµ mét ph¹m trï kinh tÕ - x· héi, thÓ hiÖn kÕt qu¶ cña sù trao ®æi trªn thÞ trêng lao ®éng. §Ó cã thÓ tiÒn hµnh s¶n xuÊt, cÇn cã sù kÕt hîp cña hai yÕu tè c¬ b¶n lµ lao ®éng vµ vèn. Vèn thuéc quyÒn së h÷u cña mét bé phËn d©n c trong x· héi, cßn mét bé phËn d©n c kh¸c, do kh«ng cã vèn, chØ cã søc lao ®éng hä ph¶i ®i lµm thuª cho nh÷ng ngêi cã vèn, ®æi l¹i hä ®îc nhËn mét kho¶n tiÒn, gäi lµ tiÒn l¬ng( hay tiÒn c«ng). Nh vËy kh¸i niÖm "tiÒn l¬ng" xuÊt hiÖn khi cã sù sö dông søc lao ®éng cña mét bé phËn d©n c trong x· héi mét c¸ch cã tæ chøc vµ ®Òu ®Æn bëi mét bé phËn d©n c kh¸c. TiÒn l¬ng, tiÒn c«ng ®îc hiÓu lµ gi¸ c¶ søc lao ®éng, nã lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña gi¸ trÞ søc lao ®éng. XÐt trong mèi quan hÖ lao ®éng th× tiÒn l¬ng lµ gi¸ c¶ søc lao ®éng, ®îc h×nh thµnh th«ng qua sù tho¶ thuËn gi÷a ngêi sö dông søc lao ®éng vµ ngêi lao ®éng phï hîp víi quan hÖ cung cÇu lao ®éng trªn thÞ trêng. VËy gi¸ c¶ søc lao ®éng do c¸i g× quyÕt ®Þnh, do lîng hao phÝ lao ®éng x· héi cÇn thiÕt hay do cung cÇu trªn thÞ trêng quyÕt ®Þnh? Chóng ta ph¶i hiÓu lµ c¬ së cña gi¸ c¶ søc lao ®éng lµ do lîng hao phÝ lao ®éng x· héi cÇn thiÕt quyÕt ®Þnh (cßn gäi lµ gi¸ trÞ søc lao ®éng), cßn sù biÕn ®éng trªn thÞ trêng cña gi¸ c¶ søc lao ®éng xoay quanh gi¸ trÞ søc lao ®éng lµ do quan hÖ cung cÇu quyÕt ®Þnh. Ta cã thÓ ®i ®Õn mét kh¸i niÖm ®Çy ®ñ vÒ tiÒn l¬ng, tiÒn l¬ng lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña gi¸ trÞ søc lao ®éng, lµ gi¸ c¶ yÕu tè søc lao ®éng mµ ngêi sö dông søc lao ®éng ph¶i tr¶ cho ngêi cung øng søc lao ®éng, tu©n theo nguyªn t¾c cung cÇu, gi¸ c¶ cña thÞ trêng vµ ph¸p luËt hiÖn hµnh cña Nhµ níc. §Ó cã mét kh¸i niÖm mang tÝnh ph¸p lý vÒ tiÒn l¬ng, §iÒu 55 Bé luËt Lao ®éng cã ghi: "TiÒn l¬ng cña ngêi lao ®éng do hai bªn tho¶ thuËn trong hîp ®ång lao ®éng vµ ®îc tr¶ theo n¨ng suÊt lao ®éng, chÊt lîng vµ hiÖu qu¶ c«ng viÖc. 3 Møc l¬ng cña ngêi lao ®éng kh«ng ®îc thÊp h¬n møc l¬ng tèi thiÓu do Nhµ níc quy ®Þnh". Trong ®iÒu kiÖn cña nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn nh ë níc ta hiÖn nay, ph¹m trï tiÒn l¬ng ®îc thÓ hiÖn cô thÓ trong tõng thµnh phÇn vµ khu vùc kinh tÕ. Trong thµnh phÇn kinh tÕ Nhµ níc vµ khu vùc hµnh chÝnh sù nghiÖp, tiÒn l¬ng lµ sè tiÒn mµ c¸c doanh nghiÖp, c¸c c¬ quan, tæ chøc cña Nhµ níc tr¶ cho ngêi lao ®éng theo c¬ chÕ vµ chÝnh s¸ch cña Nhµ níc vµ ®îc thÓ hiÖn trong hÖ thèng thang, b¶ng l¬ng do Nhµ níc quy ®Þnh. Trong c¸c thµnh phÇn vµ khu vùc kinh tÕ ngoµi quèc doanh, tiÒn l¬ng chÞu sù t¸c ®éng vµ chi phèi rÊt lín cña thÞ trêng vµ thÞ trêng lao ®éng. TiÒn l¬ng trong khu vùc nµy dï vÉn n»m trong khu«n khæ ph¸p luËt vµ theo nh÷ng chÝnh s¸ch cña ChÝnh phñ, nhng ®îc quyÕt ®Þnh theo sù tho¶ thuËn trùc tiÕp gi÷a chñ vµ thî, nh÷ng "mÆc c¶" cô thÓ gi÷a mét bªn lµ lµm thuª vµ mét bªn ®i thuª th«ng qua hîp ®ång lao ®éng. Cïng víi ph¹m trï tiÒn l¬ng, chóng ta cßn cã c¸c ph¹m trï kh¸c nh: tiÒn c«ng, thu nhËp, chóng cïng mang b¶n chÊt víi tiÒn l¬ng tøc lµ ®Òu biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña gi¸ trÞ søc lao ®éng. Nhng gi÷a tiÒn l¬ng vµ tiÒn c«ng cã sù ph©n biÖt nhÊt ®Þnh. Tríc ®©y hai kh¸i niÖm nµy kh¸c nhau vÒ c¶ néi dung vµ ®èi tîng chi tr¶. Kh¸i niÖm tiÒn l¬ng ®îc sö dông trong khu vùc quèc doanh, nã lµ phÇn tr¶ trùc tiÕp cho ngêi lao ®éng, ngoµi tiÒn l¬ng ®îc tr¶ b»ng tiÒn ngêi lao ®éng cßn nhËn ®îc phÇn ph©n phèi gi¸n tiÕp b»ng hiÖn vËt th«ng qua tem, phiÕu vµ mét sè chÝnh s¸ch phóc lîi nh chÝnh s¸ch nhµ ë, b¶o hiÓm x· h«i, kh¸m ch÷a bÖnh... TiÒn c«ng ®îc dïng cho c¸c ®èi tîng cßn l¹i ngoµi Kinh tÕ quèc doanh, nã bao gåm c¶ phÇn tr¶ trùc tiÕp vµ gi¸n tiÕp cho ngêi lao ®éng. Nãi kh¸c ®i tiÒn c«ng chÝnh lµ tiÒn l¬ng ®· ®îc tiÒn tÖ hãa. HiÖn nay tiÒn l¬ng vµ tiÒn c«ng dêng nh kh«ng cßn sù t¸ch biÖt, ®Òu lµ gi¸ c¶ søc lao ®éng nhng vÉn cßn thãi quen quan niÖm tiÒn l¬ng g¾n víi khu vùc kinh tÕ quèc doanh vµ tiÒn c«ng g¾n víi khu vùc kinh tÕ ngoµi quèc doanh. Nhng dï tiÒn l¬ng hay tiÒn c«ng còng ®Òu ph¶i ®¶m b¶o c¸c yªu cÇu sau : + T¸i s¶n xuÊt gi¶n ®¬n vµ t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng më réng + Thóc ®Èy t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng + Phï hîp víi cung cÇu lao ®éng Trong kh¸i niÖm tiÒn l¬ng cÇn ph©n biÖt gi÷a tiÒn l¬ng danh nghÜa vµ tiÒn l¬ng thùc tÕ. TiÒn l¬ng danh nghÜa lµ sè tiÒn ngêi lao ®éng trùc tiÕp nhËn ®îc tõ phÝa ngêi sö dông lao ®éng tr¶ cho c«ng viÖc hä lµm, cßn tiÒn l¬ng thùc tÕ ®îc 4 hiÓu lµ lîng hµng hãa, dÞch vô cÇn thiÕt mµ ngêi lao ®éng hëng l¬ng mua ®îc b»ng lîng tiÒn l¬ng danh nghÜa cña hä. Nh vËy tiÒn l¬ng thùc tÕ kh«ng chØ phô thuéc vµo tiÒn l¬ng danh nghÜa mµ cßn phô thuéc vµo gi¸ c¶ hµng ho¸, dÞch vô cÇn thiÕt. Mèi quan hÖ gi÷a tiÒn l¬ng danh nghÜa vµ tiÒn l¬ng thùc tÕ ®îc thÓ hiÖn th«ng qua c«ng thøc : Itldn Itltt = Igc Trong ®ã : Itltt : lµ chØ sè tiÒn l¬ng thùc tÕ Itldn : lµ chØ sè tiÒn l¬ng danh nghÜa Igc : lµ chØ sè gi¸ c¶ Thu nhËp cã cïng b¶n chÊt víi tiÒn l¬ng nhng ®îc hiÓu víi nghÜa réng h¬n, thu nhËp cña mét ngêi lao ®éng lµ tÊt c¶ nh÷ng kho¶n thu mµ ngêi lao ®éng ®ã nhËn ®îc tõ viÖc cung øng søc lao ®éng cña m×nh, bao gåm c¶ tiÒn l¬ng (hay tiÒn c«ng), tiÒn thëng, tiÒn ¨n ca... 1.2. C¸c chøc n¨ng c¬ b¶n cña tiÒn l¬ng: 1.2.1. Thíc ®o gi¸ trÞ cña lao ®éng Do lao ®éng lµ ho¹t ®éng chÝnh cña con ngêi vµ lµ ®Çu vµo cña mäi qóa tr×nh s¶n xuÊt trong x· héi, tiÒn l¬ng lµ h×nh th¸i c¬ b¶n cña thï lao lao ®éng thÓ hiÖn gi¸ trÞ cña khèi lîng s¶n phÈm vµ dÞch vô mµ ngêi lao ®éng nhËn ®îc trªn c¬ së trao ®æi søc lao ®éng. HiÓu theo c¸ch nµy, tiÒn l¬ng bÞ chi phèi bëi quy luËt gi¸ trÞ vµ ph©n phèi theo lao ®éng. 1.2.2. Duy tr× vµ ph¸t triÓn søc lao ®éng TiÒn l¬ng lµ bé phËn thu nhËp chÝnh cña ngêi lao ®éng nh»m tho¶ m·n phÇn lín c¸c nhu cÇu vÒ v¨n ho¸ vµ vËt chÊt cña ngêi lao ®éng. Møc ®é tho¶ m·n c¸c nhu cÇu cña ngêi lao ®éng phÇn lín ®îc c¨n cø vµo ®é lín cña c¸c møc tiÒn l¬ng. §é lín cña tiÒn l¬ng ph¶i t¹o ra c¸c ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt ®Ó b¶o ®¶m t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng gi¶n ®¬n vµ më réng søc lao ®éng cho ngêi lao ®éng vµ gia ®×nh hä. HiÓu theo c¸ch nµy tiÒn l¬ng bÞ chi phèi bëi quy luËt t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng. Cã nghÜa lµ trong mét chõng mùc nhÊt ®Þnh, cÇn thiÕt ph¶i b¶o ®¶m møc l¬ng tèi thiÓu cho ngêi lao ®éng kh«ng phô thuéc vµo hiÖu qu¶ lao ®éng cña hä. Bªn c¹nh ®ã, c¸c møc tiÒn l¬ng t¨ng kh«ng ngõng sÏ cã t¸c ®éng n©ng cao kh¶ n¨ng t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng, t¹o ®iÒu kiÖn n©ng cao chÊt lîng lao ®éng vµ c¸c gi¸ trÞ kh¸c cña ngêi lao ®éng. 1.2.3. KÝch thÝch lao ®éng. C¸c møc tiÒn l¬ng vµ c¬ cÊu tiÒn l¬ng lµ c¸c ®ßn bÈy kinh tÕ rÊt quan träng ®Ó ®Þnh híng quan t©m vµ ®éng c¬ trong lao ®éng cña ngêi lao ®éng. Khi ®é lín 5 cña tiÒn l¬ng phô thuéc vµo hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh, khi khèi lîng c¸c t liÖu sinh ho¹t cña ngêi lao ®éng phô thuéc trùc tiÕp vµo ®é lín cña c¸c møc tiÒn l¬ng th× ngêi lao ®éng sÏ quan t©m trùc tiÕp ®Õn kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña hä. N©ng cao hiÖu qu¶ lao ®éng lµ nguån gèc ®Ó t¨ng thu nhËp, t¨ng kh¶ n¨ng tho¶ m·n nhu cÇu cña ngêi lao ®éng. HiÓu theo c¸ch nµy, tiÒn l¬ng bÞ chi phèi bëi quy luËt kh«ng ngõng tho¶ m·n c¸c nhu cÇu sinh ho¹t vµ kh«ng ngõng n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng. NguyÖn väng kh«ng ngõng tho¶ m·n c¸c nhu cÇu sinh ho¹t ®îc thÓ hiÖn trong viÖc kh«ng ngõng n©ng cao hiÖu qu¶ lao ®éng, kh«ng ngõng n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng, t¨ng hiÖu qu¶ lao ®éng. 1.2.4. KÝch thÝch kinh tÕ ph¸t triÓn vµ thóc ®Èy sù ph©n c«ng lao ®éng trªn toµn bé nÒn kinh tÕ Trªn lÜnh vùc vÜ m«, tæng møc tiÒn l¬ng quyÕt ®Þnh tæng cÇu vÒ hµng ho¸ vµ dÞch vô cÇn thiÕt ph¶i s¶n xuÊt. Do vËy, viÖc t¨ng c¸c møc tiÒn l¬ng cã t¸c dông kÝch thÝch t¨ng s¶n xuÊt, qua ®ã t¨ng nhu cÇu vÒ lao ®éng. Bªn c¹nh ®ã, sù chªnh lÖch tiÒn l¬ng gi÷a c¸c ngµnh, c¸c nghÒ thóc ®Èy sù ph©n c«ng vµ bè trÝ lao ®éng còng nh c¸c biÖn ph¸p n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng. 1.2.5. Chøc n¨ng x· héi cña tiÒn l¬ng Cïng víi viÖc kh«ng ngõng n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng, tiÒn l¬ng lµ yÕu tè kÝch thÝch kh«ng ngõng hoµn thiÖn c¸c mèi quan hÖ lao ®éng. ViÖc g¾n tiÒn l¬ng víi hiÖu qu¶ cña ngêi lao ®äng vµ ®¬n vÞ kinh tÕ sÏ thóc ®Èy mèi quan hÖ hîp t¸c, gióp ®ì lÉn nhau ®Ó ®¹t ®îc c¸c møc tiÒn l¬ng cao nhÊt. Bªn c¹nh ®ã, t¹o tiÒn ®Ò cho sù ph¸t triÓn toµn diÖn cña con ngêi vµ thóc ®Èy x· héi ph¸t triÓn theo híng d©n chñ ho¸ vµ v¨n minh ho¸. Tãm l¹i, tiÒn l¬ng lµ mét ph¹m trï kinh tÕ tæng hîp vµ lµ ®ßn bÈy kinh tÕ rÊt quan träng ®Õn s¶n xuÊt, ®êi sèng vµ c¸c mÆt kh¸c cña nÒn kinh tÕ x· héi, tiÒn l¬ng ®îc tr¶ ®óng ®¾n cã t¸c dông: (1) ®¶m b¶o t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng vµ kh«ng ngõng n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt vµ v¨n ho¸ cho ngêi lao ®éng; (2) lµ mét yÕu tè quan träng ®Ó n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng; (3) t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó ph©n bè hîp lý søc lao ®éng gi÷a c¸c ngµnh nghÒ, c¸c vïng, c¸c lÜnh vùc trong c¶ níc: (4) thóc ®Èy b¶n th©n ngêi lao ®éng vµ x· héi ph¸t triÓn. 1.3. TiÒn l¬ng trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng ®Þnh híng XHCN C¸c ®Æc ®iÓm c¬ b¶n cña tiÒn l¬ng: Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng ®Þnh híng XHCN, viÖc ®¶m b¶o møc sèng tèi thiÓu cho ngêi lao ®éng vµ gia ®×nh hä lµ mét môc tiªu quan träng. Do vËy tiÒn l¬ng kh«ng bÞ h¹ thÊp mét c¸ch qu¸ ®¸ng hoÆc qu¸ linh ho¹t, tr¸i l¹i, nã dõng ë mét møc võa ph¶i vµ cã tÝnh æn ®Þnh. Tuy nhiªn, thÊt nghiÖp v× thÕ còng cã nguy 6 c¬ gia t¨ng nÕu kh«ng cã biÖn ph¸p can thiÖp kÞp thêi cña ChÝnh phñ th«ng qua c¸c gi¶i ph¸p kÝch cÇu. - Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng ®Þnh híng XHCN tiÒn l¬ng cã mèi quan hÖ tû lÖ thuËn víi møc t¨ng lîi nhuËn vµ t¨ng trëng kinh tÕ. T¨ng trëng kinh tÕ lµ tiÒn ®Ò ®Ó t¨ng tiÒn l¬ng, thu nhËp, n©ng cao møc sèng cña ngêi lµm c«ng ¨n l¬ng vµ do vËy lîi nhuËn ph¶i ®îc thùc hiÖn trªn c¬ së t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng, t¹o ra nhiÒu viÖc lµm cho ngêi lao ®éng, kh«ng dùa trªn viÖc khai th¸c, bãc lét søc lao ®éng. - Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng ®Þnh híng XHCN, viÖc t¨ng tiÒn l¬ng cÇn thiÕt ph¶i ®¹t ®îc trªn c¬ së t¨ng cêng mèi liªn kÕt gi÷a lao ®éng vµ qu¶n lý, tiÕn tíi sù kÕt hîp hµi hoµ cña c¸c lîi Ých, trªn c¬ së c¸c bªn cïng cã lîi, cïng chia sÎ lîi Ých. - Ph©n phèi tiÒn l¬ng vµ thu nhËp trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng ®Þnh híng XHCN ph¶n ¸nh sù chªnh lÖch vÒ sè lîng vµ chÊt lîng lao ®éng thùc hiÖn. TiÒn l¬ng kh«ng ®¬n thuÇn thÓ hiÖn chi phÝ ®Çu vµo, mµ cßn thÓ hiÖn c¶ kÕt qu¶ cña "®Çu ra". Bµi to¸n ph©n chia tiÒn l¬ng trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng ®Þnh híng XHCN lµ bµi to¸n ph©n chia lîi Ých ®îc thùc hiÖn th«ng qua viÖc ph¸t huy vai trß cña tho¶ íc lao ®éng còng nh sù can thiÖp cña ChÝnh phñ. - Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng ®Þnh híng XHCN, Nhµ níc tham gia mét c¸ch tÝch cùc vµ chñ ®éng vµo qu¸ tr×nh ph©n phèi (bao gåm ph©n phèi lÇn ®Çu vµ ph©n phèi l¹i). Tuy nhiªn, Nhµ níc thùc hiÖn sù ph©n chia tiÒn l¬ng th«ng qua hÖ thèng ph¸p luËt vµ chÝnh s¸ch kinh tÕ, x· héi võa b¶o ®¶m h¹n chÕ sù bãc lét vµ tiªu cùc trong kinh doanh cña ngêi chñ ®ång thêi khuyÕn khÝch lîi Ých chÝnh ®¸ng, tÝnh tÝch cùc, s¸ng t¹o cña hä. - ViÖc lµm, an toµn viÖc lµm vµ an sinh x· héi lµ mèi quan t©m cña ngêi lao ®éng, do ®ã møc tiÒn l¬ng cÇn ph¶i ®ñ lín ®Ó duy tr× cuéc sèng cña hä trong ngµy h«m nay vµ cho c¶ khi hä kh«ng cã søc lao ®éng. Nãi c¸ch kh¸c, tiÒn l¬ng cÇn bao gåm c¶ tiÒn l¬ng c¬ b¶n vµ mét phÇn cho an sinh x· héi phßng khi thÊt nghiÖp. VÒ thùc chÊt tiÒn l¬ng nµy cao h¬n so víi tiÒn l¬ng cña nÒn kinh tÕ t b¶n chñ nghÜa. C¸c nguyªn t¾c c¬ b¶n cña tiÒn l¬ng: - TiÒn l¬ng bÞ chi phèi kh«ng nh÷ng bëi quy luËt gi¸ trÞ, quy luËt cung cÇu lao ®éng mµ cßn bÞ chi phèi bëi c¸c qui luËt kinh tÕ kh¸c, trong ®ã cã qui luËt vÒ møc sèng tèi thiÓu. - C¸ch biÖt vÒ tiÒn l¬ng gi÷a nh÷ng ngêi thÊp nhÊt vµ cao nhÊt kh«ng nh tiÒn l¬ng trong nÒn kinh tÕ t b¶n chñ nghÜa. 7 - TiÒn l¬ng cã tÝnh b¶o ®¶m cao, kh«ng nh÷ng b¶o ®¶m møc sèng cho ngêi lao ®éng trong qu¸ tr×nh lµm viÖc mµ cßn b¶o ®¶m cho hä cã møc sèng khi suy gi¶m søc lao ®éng t¹m thêi hoÆc vÜnh viÔn. - TiÒn l¬ng dùa trªn ®iÒu kiÖn lao ®éng tèt, c¸c tiªu chuÈn lao ®éng vµ chÕ ®é lµm viÖc ngµy cµng ®îc hoµn thiÖn. - TiÒn l¬ng linh ho¹t t¬ng ®èi, kh«ng nh÷ng thÓ hiÖn gi¸ trÞ lao ®éng mµ c¶ hiÖu suÊt lao ®éng do sù tham gia cña ngêi lao ®éng vµo qu¸ tr×nh ph©n phèi lÇn ®Çu vµ lÇn 2 trong néi bé doanh nghiÖp. - Møc tiÒn l¬ng t¨ng dùa trªn sù khai th¸c c¸c yÕu tè tiÒm n¨ng trong s¶n xuÊt. TiÒn l¬ng lµ kÕt qu¶ cña mèi liªn kÕt qu¶n lý lao ®éng, kh«ng dùa vµo sù chiÕm ®o¹t cña ngêi sö dông lao ®éng ®èi víi ngêi lao ®éng. Tuy nhiªn ViÖt Nam hiÖn t¹i trong thêi kú qu¸ ®é, tõ nÒn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp l¹c hËu ®i lªn chñ nghÜa x· héi, v× vËy, kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng yÕu tè cña nÒn kinh tÕ thÞ trêng t b¶n chñ nghÜa nh: sù c¹nh tranh (kÓ c¶ c¹nh tranh kh«ng lµnh m¹nh), ph¸ s¶n, t×nh tr¹ng thÊt nghiÖp, sù ph©n ho¸ m¹nh cña c¸c møc l¬ng, sù ph©n ho¸ vÒ thu nhËp, møc sèng cña x· héi vµ c¸c tÇng líp d©n c. V× vËy cÇn thiÕt ph¶i chÊp nhËn mét sù ph©n biÖt vÒ tiÒn l¬ng theo vïng, ngµnh, theo kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña tõng doanh nghiÖp. 1.4. Yªu cÇu vµ c¸c nguyªn t¾c c¬ b¶n trong tæ chøc tiÒn l¬ng Tæ chøc tiÒn l¬ng lµ qu¸ tr×nh thùc hiÖn chi tr¶ cho ngêi lao ®éng theo c¸c yªu cÇu vµ nguyªn t¾c cña ph¸p luËt hiÖn hµnh. Tæ chøc tiÒn l¬ng bao gåm toµn bé qu¸ tr×nh tõ viÖc x©y dùng quü tiÒn l¬ng ®Õn viÖc ¸p dông c¸c chÕ ®é h×nh thøc tr¶ l¬ng ®Ó ph©n phèi ®Õn tay ngêi lao ®éng. Tæ chøc tiÒn l¬ng lµ mét m¶ng qu¶n lý rÊt phøc t¹p, ®ßi hái kiÕn thøc, kinh nghiÖm vµ b¶o ®¶m c¸c nguyªn t¾c.  Nguyªn t¾c cña tæ chøc tiÒn l¬ng - Tr¶ l¬ng nh nhau cho nh÷ng lao ®éng nh nhau ë ®©y c«ng b»ng ®îc hiÓu theo c«ng b»ng däc. Nguyªn t¾c ®îc ®a ra dùa trªn c¬ së quy luËt lao ®éng theo ph©n phèi theo lao ®éng. Trong ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt nh nhau (sè lîng, chÊt lîng) ngêi lao ®éng ph¶i ®îc hëng l¬ng ngang nhau kh«ng ph©n biÖt giíi tÝnh, løa tuæi, d©n téc. Nguyªn t¾c nµy ®· ®îc ®a ra tõ rÊt sím. Ngay sau khi c¸ch m¹ng th¸ng t¸m thµnh c«ng, s¾c lÖnh cña Chñ tÞch níc ViÖt nam d©n chñ céng hoµ ghi râ: "C«ng d©n lµ ®µn bµ hay trÎ em mµ lµm cïng mét c«ng viÖc nh c«ng d©n ®µn «ng, ®îc tÝnh tiÒn l¬ng cña c«ng d©n ®µn «ng." 8 Vµ cho ®Õn nay ®©y vÉn lµ mét nguyªn t¾c ®îc chó träng hµng ®Çu trong c«ng t¸c tæ chøc tiÒn l¬ng. Nã cã ý nghÜa quan träng trong qu¶n trÞ nh©n lùc vµ t¹o ®éng lùc lao ®éng cho ngêi lao ®éng. - Tèc ®é t¨ng tiÒn l¬ng chËm h¬n tèc ®é t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng TiÒn l¬ng b×nh qu©n t¨ng lªn do nhiÒu yÕu tè nh n¨ng suÊt lao ®éng, c¶i tiÕn c«ng nghÖ, tiÕt kiÖm nguyªn, nhiªn vËt liÖu trong s¶n xuÊt. Do ®ã ®Ó cã thÓ t¸i s¶n xuÊt më réng, t¨ng tiÒn l¬ng ph¶i ®¶m b¶o t¨ng chËm h¬n t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng, t¹o c¬ së gi¶m gi¸ thµnh s¶n phÈm, t¨ng søc c¹nh tranh. §èi víi nÒn kinh tÕ, thùc chÊt mèi quan hÖ nµy lµ mèi quan hÖ gi÷a tiªu dïng vµ tÝch luü hay gi÷a tèc ®é ph¸t triÓn cña khu vùc s¶n xuÊt t liÖu s¶n xuÊt vµ khu vùc s¶n phÈm tiªu dïng. Møc t¨ng cña tæng s¶n phÈm x· héi (t liÖu tiªu dïng + t liÖu s¶n xuÊt) lín h¬n møc t¨ng tiªu dïng lµm cho s¶n phÈm x· h«i tÝnh b×nh qu©n theo ®Çu ngêi t¨ng lªn, n¨ng suÊt lao ®éng t¨ng nhanh h¬n tiÒn l¬ng. Nguyªn t¾c nµy mang tÝnh kinh tÕ nªn cÇn ®îc duy tr× tuyÖt ®èi, nh»m ®¶m b¶o s tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña c¸c donah nghiÖp vµ cña c¶ x· héi. - §¶m b¶o mèi quan hÖ hîp lý vÒ tiÒn l¬ng gi÷a nh÷ng ngêi lao ®éng lµm trong c¸c lÜnh vùc, ngµnh nghÒ kh¸c nhau trong nÒn kinh tÕ quèc d©n C¬ së cña nguyªn t¾c nµy lµ ®¶m b¶o kÕt hîp hµi hoµ gi÷a qu¸ tr×nh ph©n c«ng lao ®éng vµ ph¸t triÓn x· héi. TÝnh phøc t¹p vÒ kü thuËt gi÷a c¸c ngµnh trong nÒn kinh tÕ quèc d©n ®ßi hái tr×nh ®é lµnh nghÒ cña ngêi lao ®éng lµ kh¸c nhau dÉn ®Õn tiÒn l¬ng b×nh qu©n cña c¸c ngµnh lµ kh¸c nhau. Nguyªn t¾c nµy kh¼ng ®Þnh mét sù ph©n biÖt cÇn thiÕt c¸c ®iÒu kiÖn lao ®éng nh»m phôc vô chÝnh s¸ch kinh tÕ x· héi. Møc l¬ng cao h¬n víi mét yªu cÇu vÒ kü n¨ng, tr×nh ®é, kinh nghiÖm sÏ thóc ®Èy ngêi lao ®éng tù häc hái, tÝch luü kinh nghiÖm vµ n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng.Nguyªn t¾c nµy thÓ hiÖn tÝnh x· héi cña tiÒn l¬ng, do ®ã kh«ng thÓ coi nhÑ. Nã bao hµm ý nghÜa kinh tÕ cña mçi ngµnh trong nÒn kinh tÕ quèc d©n. XÐt trong tßan bé nÒn kinh tÕ, mçi ngµnh cã mét vai trß kh¸c nhau trong c¸c giai ®o¹n, thêi kú ph¸t triÓn kh¸c nhau. Nh÷ng ngµnh cã vai trß quan träng, mang tÝnh mòi nhän ®îc chó träng cÇn ®îc tËp trung tµi nguyªn, nh©n lùc ®Ó thóc ®Èy ph¸t triÓn kÐo theo sù ph¸t triÓn cña c¸c ngµnh kh¸c vµ c¸c ngµnh mòi nhän ®ã ®îc ¸p dông hëng møc l¬ng cao h¬n so víi c¸c ngµnh kh¸c. Sù kh¸c nhau vÒ m«i trêng, khÝ hËu, d©n c, gi¸ c¶ sinh ho¹t sÏ t¹o ra sù chªnh lÖch néi dung. Sù kh¸c nhau ®ã ®îc bï l¹i b»ng chÕ ®é chÝnh s¸ch mµ tiÒn l¬ng lµ mét phÇn trong ®ã. Nguyªn t¾c nµy ®· ®îc cô thÓ ho¸ trong Bé LuËt Lao ®éng níc ta. 9 Mçi nguyªn t¾c trªn ®©y ph¶n ¸nh mét khÝa c¹nh kh¸c nhau cña tiÒn l¬ng, chóng kÕt hîp hµi hoµ vµ bæ sung cho nhau mét c¸ch thèng nhÊt vµ t¹o ra vai trß quan träng cña tiÒn l¬ng.  Yªu cÇu cña tæ chøc tiÒn l¬ng - B¶o ®¶m t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng vµ kh«ng ngõng n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt cho ngêi lao ®éng Søc lao ®éng lµ n¨ng lùc lao ®«ng, lµ toµn bé thÓ lùc vµ trÝ lùc cña con ngêi. Søc lao ®éng thÓ hiÖn ë tr¹ng th¸i thÓ lùc vµ tinh thÇn tr¹ng th¸i t©m, sinh lý thÓ hiÖn ë tr×nh ®é nhËn thøc, kü n¨ng lao ®éng. Søc lao ®éng lµ mét trong 3 yÕu tè cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, nã lµ yÕu tè quan träng nhÊt v× søc lao ®éng cã kh¶ n¨ng ph¸t ®éng vµ ®a c¸c t liÖu lao ®éng, ®èi tîng lao ®éng vµ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. - Lµm cho n¨ng suÊt lao ®éng kh«ng ngõng n©ng cao TiÒn c«ng lµ ®ßn bÈy quan träng ®Ó n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng, t¹o c¬ së quan träng n©ng cao hiÖu qu¶ kinh doanh. Do ®ã, tæ chøc tiÒn l¬ng ph¶i ®¹t ®îc yªu cÇu lµ lµm t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng. MÆt kh¸c ®©y còng lµ yªu cÇu ®Æt ra víi viÖc ph¸t triÓn, n©ng cao tr×nh ®é vµ kh¶ n¨ng cña ngêi lao ®éng. - Ph¶i ®¬n gi¶n, râ rµng, dÔ hiÓu Tæ chøc tiÒn l¬ng lu«n lµ vÊn ®Ò phøc t¹p, tuy nhiªn cÇn ph¶i râ rµng, dÔ hiÓu ®Ó ngêi lao ®éng nhËn thÊy ®îc sù c«ng b»ng, kh¸ch quan trong tiÒn l¬ng. - Ph¶i hîp ph¸p Tæ chøc tiÒn l¬ng trong bÊt kú mét doanh nghiÖp nµo trªn l·nh thæ ViÖt nam còng ®Òu ph¶i tuyÖt ®èi chÊp hµnh nghiªm chØnh ph¸p luËt ViÖt Nam. Bé LuËt Lao ®éng níc ta còng ®· cã mét ch¬ng quy ®Þnh vÒ c¸c vÊn ®Ò xung quanh c«ng t¸c x©y dùng vµ qu¶n lý tiÒn l¬ng trong c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc. 1.5. C¸c yÕu tè chi phèi tiÒn l¬ng Khi tæ chøc tiÒn l¬ng cÇn ph¶i nghiªn cøu kü c¸c yÕu tè x¸c ®Þnh vµ ¶nh hëng ®Õn tiÒn l¬ng nÕu kh«ng tiÒn l¬ng sÏ mang tÝnh chñ quan vµ thiªn lÖch. C¸c yÕu tè chi phèi tiÒn l¬ng , ®ã lµ: - Gi¸ trÞ c«ng viÖc - Tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ chung cña ®Êt níc vµ cña tõng vïng - KÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp vµ c¸ nh©n trong tõng thêi kú - M« h×nh ph©n phèi lîi nhuËn trong doanh nghiÖp - Th©m niªn lµm viÖc trong doanh nghiÖp 10 - C¸c kho¶n chi phÝ kh¸c vÒ tiÒn l¬ng (nÕu cã). S¬ ®å c¸c yÕu tè ¶nh hëng ®Õn tiÒn l¬ng: C«ng viÖc Kü n¨ng Nç lùc Tr¸ch nhiÖm §iÒu kiÖn lµm viÖc X· héi C«ng ty -Cung cÇu lao ®éng -§iÒu kiÖn KT quèc gia -Gi¸ c¶ sinh ho¹t -LuËt ph¸p -Quan niÖm thµnh kiÕn TiÒn l¬ng, thu nhËp Ngêi lao ®éng -§Þnh møc L§KT -Kh¶ n¨ng chi tr¶ -ChÝnh s¸ch chiÕn lîc -§Æc ®iÓm ho¹t ®éng Kinh nghiÖm Kh¶ n¨ng ph¸t triÓn Th©m niªn lµm viÖc Th¸i ®é tinh thÇn 2. Qu¶n lý Nhµ níc vÒ tiÒn l¬ng, thu nhËp trong c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc 2.1.Qu¶n lý Nhµ níc vÒ tiÒn l¬ng ChÝnh s¸ch tiÒn l¬ng lµ mét bé phËn quan träng trong hÖ thèng chÝnh s¸ch kinh tÕ x· héi cña ®Êt níc. ChÝnh s¸ch nµy liªn quan trùc tiÕp ®Õn lîi Ých cña ®«ng ®¶o ngêi lao ®éng trong x· héi vµ ®îc Nhµ níc qu¶n lý. Nhµ níc qu¶n lý thèng nhÊt vÒ tiÒn l¬ng. §èi víi ngêi lao ®éng lµ c«ng nh©n viªn chøc, Nhµ níc trùc tiÕp qu¶n lý tiÒn l¬ng (theo c¸c chØ tiªu cô thÓ vÒ ®èi tîng hëng l¬ng, bËc l¬ng vµ tiÒn l¬ng tèi thiÓu). Nhµ níc còng thùc hiÖn mét c¬ chÕ kiÓm so¸t trong thùc hiÖn chÝnh s¸ch vµ chÕ ®é tiÒn l¬ng, trªn c¬ së luËt ph¸p vÒ tiÒn l¬ng, c¸c hîp ®ång lao ®éng vµ thuÕ thu nhËp. §èi víi ngêi lao ®éng kh«ng ph¶i lµ c«ng nh©n viªn chøc Nhµ níc, Nhµ níc còng thùc hiÖn qu¶n lý vµ kiÓm so¸t tiÒn l¬ng trªn c¬ së luËt ph¸p vÒ lao ®éng vµ tiÒn l¬ng. * ViÖc qu¶n lý Nhµ níc vÒ tiÒn l¬ng ®îc ph©n cÊp thùc hiÖn nh sau : - Bé Lao ®éng - Th¬ng binh vµ X· héi lµ c¬ quan qu¶n lý Nhµ níc vÒ tiÒn l¬ng ë cÊp cao nhÊt. Bé Lao ®éng - Th¬ng binh vµ X· héi ban hµnh c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt ®Ó híng dÉn c¸c doanh nghiÖp ph¬ng ph¸p x©y dùng ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng, c¸c th«ng sè tiÒn l¬ng vµ c¸c hÖ sè ®iÒu chØnh cÇn thiÕt vµ th«ng b¸o c¸c th«ng 11 tin cÇn thiÕt vÒ tiÒn l¬ng trong ph¹m vi toµn bé nÒn kinh tÕ. Qua ®ã chØ ®¹o viÖc qu¶n lý tiÒn l¬ng cña c¸c Bé, ngµnh vµ ®Þa ph¬ng trong toµn quèc. - C¸c Bé qu¶n lý ngµnh, c¸c ®¹i ph¬ng (cÊp tØnh, thµnh phè) cã tr¸ch nhiÖm vµ quyÒn h¹n qu¶n lý c«ng t¸c tiÒn l¬ng cña c¸c doanh nghiÖp, c¬ quan trong ph¹m vi cña m×nh trªn c¬ së chØ ®¹o cña Bé L§ - TB&XH. Trong ®ã, ph¶i b¸o c¸o thêng xuyªn lªn Bé L§ - TB&XH vÒ c«ng ¸tc qu¶n lý tiÒn l¬ng t¹i Bé, ngµnh m×nh. - C¸c doanh nghiÖp cã tr¸ch nhiÖm thùc hiÖn c«ng t¸c lao ®éng, tiÒn l¬ng theo quy ®Þnh, trong ®ã c«ng t¸c tæ chøc, x©y dùng ®¬n gi¸ vµ thùc hiÖn c¸c thñ tôc hµnh chÝnh cÇn thiÕt trong ho¹t ®éng tiÒn l¬ng; vµ b¸o c¸o lªn c¬ quan qu¶n lý cÊp trªn vÒ tiÒn l¬ng vµ thu nhËp cña doanh nghiÖp m×nh. * Qu¶n lý tiÒn l¬ng, thu nhËp cña Nhµ níc cã nh÷ng néi dung cô thÓ sau : - Nghiªn cøu ban hµnh hÖ thèng v¨n b¶n ph¸p lý vÒ tiÒn l¬ng, thu nhËp nh : + Tõng thêi kú ban hµnh møc tiÒn l¬ng tèi thiÓu chung, møc tiÒn l¬ng tèi thiÓu theo khu vùc, møc tiÒn l¬ng tèi thiÓu theo vïng; + X¸c ®Þnh hÖ thèng thíc ®o gi¸ trÞ th«ng qua hÖ thèng thang l¬ng, b¶ng l¬ng, chÕ ®é phô cÊp l¬ng; + Quy ®Þnh c¸c chÕ ®é tr¶ l¬ng vµ c¬ chÕ qu¶n lý tiÒn l¬ng cña tõng khu vùc; + Ban hµnh c¸c tiªu chuÈn nghÒ, tiªu chuÈn cÊp bËc kü thuËt c«ng nh©n, tiªu chuÈn chuyªn m«n, nghiÖp vô vµ c¸c ph¬ng ph¸p x©y dùng ®Þnh møc lao ®éng tæng hîp cho c¸c thµnh phÇn kinh tÕ. - X©y dùng ch¬ng tr×nh môc tiªu, chñ tr¬ng, ph¬ng híng, kÕ ho¹ch vÒ tiÒn l¬ng, tiÒn c«ng chung vµ cña tõng thµnh phÇn kinh tÕ cho tõng thêi kú. - Tæ chøc kiÓm tra, kiÓm so¸t viÖc thùc hiÖn chÝnh s¸ch tiÒn l¬ng, thu nhËp, c¸c tiªu chuÈn, ®Þnh møc trong c¸c thµnh phÇn kinh tÕ nãi chung còng nh c¸c doanh nghiÖp nãi riªng. 2.2.Qu¶n lý Nhµ níc vÒ tiÒn l¬ng ®èi víi doanh nghiÖp Nhµ níc Khi chuyÓn sang nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn, Nhµ níc ph¶i ®øng trªn gi¸c ®é chung ®Ó qu¶n lý lao ®éng, tiÒn l¬ng trong ph¹m vi toµn x· héi nhng ®ång thêi Nhµ níc còng ph¶i t¨ng cêng biÖn ph¸p qu¶n lý tiÒn l¬ng ®èi víi doanh nghiÖp thuéc së h÷u Nhµ níc nh»m t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c doanh nghiÖp nµy ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶, æn ®Þnh viÖc lµm, thu nhËp cho ngêi lao ®éng vµ tiÕp tôc ph¸t triÒn gi÷ vai trß chñ ®¹o trong nÒn kinh tÕ. Khi nãi ®Õn qu¶n lý tiÒn l¬ng, thu nhËp trong doanh nghiÖp Nhµ níc lµ nãi ®Õn viÖc x¸c ®Þnh quan hÖ ph©n phèi lîi Ých gi÷a Nhµ níc, doanh nghiÖp vµ 12 ngêi lao ®éng. Nãi ®Õn quan hÖ ph©n phèi th× chÝnh lµ nãi ®Õn së h÷u, ®Õn vai trß quyÕt ®Þnhcña chñ së h÷u, ®Õn mèi quan hÖ gi÷a quyÒn së h÷u vµ quyÒn sö dông. Së h÷u lµ vÊn ®Ò cèt lâi trong quan hÖ s¶n xuÊt, v× ngêi nµo n¾m quyÒn së h÷u th× ngêi ®ã sÏ cã quyÒn chiÕm dông, quyÒn ®Þnh ®o¹t vµ quyÒn hëng thô. Còng v× lÏ ®ã, së h÷u lµ xuÊt ph¸t ®iÓm, lµm c¬ së cho chñ së h÷u quyÕt ®Þnh sÏ qu¶n lý tµi s¶n cña m×nh ra sao, sÏ ph©n phèi kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh mµ tµi s¶n ®ã mang l¹i nh thÕ nµo. Trong kinh tÕ quèc doanh, tÝnh chÊt së h÷u ë ®©y chÝnh lµ së h÷u toµn d©n mµ Nhµ níc lµ ngêi ®¹i diÖn chñ së h÷u do vËy ®¬ng nhiªn Nhµ níc ®ãng vai trß quyÕt ®Þnh chÝnh s¸ch ph©n phèi. Nhng vÊn ®Ò ®Æt ra trong qu¸ tr×nh ®æi míi doanh nghiÖp Nhµ níc th× Nhµ níc qu¶n lý nh thÕ nµo, qu¶n lý ®Õn ®©u vµ cô thÓ lµ ai? Trong thêi kú qu¶n lý tËp trung chóng ta ®· tuyÖt ®èi ho¸ vai trß cña Nhµ níc. Trung ¬ng quyÕt ®Þnh tÊt c¶, qu¶n lý tÊt c¶, trong lÜnh vùc lao ®éng, tiÒn l¬ng quyÕt ®Þnh tõ tuyÓn dông, ®µo t¹o ®Õn møc l¬ng, tæng quü l¬ng... cña doanh nghiÖp. Sù tuyÖt ®èi ho¸ cã tÝnh quan liªu nµy ®· ph¶i tr¶ gi¸ kh«ng nhá lµ triÖt tiªu tÝnh chñ ®éng, s¸ng t¹o, tù chÞu tr¸ch nhiÖm cña doanh nghiÖp. Nhµ níc trë thµnh chç dùa v÷ng ch¾c cho c¸c doanh nghiÖp tån t¹i, tiÒn l¬ng do Ng©n s¸ch chi tr¶ mang nÆng tÝnh b×nh qu©n, kh«ng g¾n víi n¨ng suÊt, hiÖu qu¶ cña tõng ngêi, cña tõng doanh nghiÖp. NhËn thÊy nh÷ng tån t¹i trªn, tõ nh÷ng n¨m ®Çu cña thËp kû 80 chóng ta ®· b¾t ®Çu ®æi míi tæ chøc, qu¶n lý doanh nghiÖp, bíc ®Çu t¸ch hai chøc n¨ng së h÷u vµ kinh doanh. Song x¸c ®Þnh ai lµ ngêi cô thÓ ®¹i diÖn chñ së h÷u trong doanh nghiÖp qua thùc tiÔn ®æi míi võa qua cho thÊy kh«ng ph¶i lµ viÖc dÔ dµng, nhiÒu c«ng tr×nh khoa häc cßn ®ang tiÕp tôc nghiªn cøu ®Ó x¸c ®Þnh râ vÊn ®Ò nµy. ë ®©y cÇn lu ý mét ®iÒu lµ kh«ng ®îc hiÓu lÉn lén gi÷a Nhµ níc së h÷u vµ Nhµ níc kinh doanh trùc tiÕp. NÕu hiÓu Nhµ níc nãi chung th× kh«ng nh÷ng kh«ng t¹o ®iÒu kiÖn t¸ch hai chøc n¨ng së h÷u vµ kinh doanh mµ sÏ dÉn ®Õn t×nh tr¹ng Nhµ níc bao biÖn, lµm thay cho doanh nghiÖp, cßn doanh nghiÖp th× thiÕu chñ ®éng nh tríc ®©y. NÕu coi nhÑ mÆt së h÷u sÏ dÉn ®Õn thÊt tho¸t, l·ng phÝ vµ ®ång vèn thuéc së h÷u Nhµ níc ®¹t hiÖu qu¶ thÊp. Tõ thêi kú kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung ®Õn nay trong ph¹m vi mét ngµnh, mét vïng chóng ta vÉn x¸c ®Þnh chñ së h÷u lµ c¸c Bé, ngµnh ®èi víi doanh nghiÖp ë Trung ¬ng vµ ®Þa ph¬ng ®èi víi nh÷ng doanh nghiÖp ë ®Þa ph¬ng. Nhng khi thùc hiÖn ®ang cã sù x©m lÊn nhau trong chøc n¨ng gi÷a c¬ quan qu¶n lý Nhµ níc vµ doanh nghiÖp. Mét mÆt c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ níc qu¶n lý kh«ng chÆt nh÷ng vÊn ®Ò cÇn qu¶n lý ®èi víi c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc mµ thêng hay can thiÖp 13 s©u vµo c«ng viÖc qu¶n lý t¸c nghiÖp cña doanh nghiÖp. MÆt kh¸c c¸c doanh nghiÖp ngoµi chøc n¨ng kinh doanh l¹i cßn ®îc giao thùc hiÖn mét sè c«ng viÖc thuéc chøc n¨ng cña c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ níc. ViÖc can thiÖp s©u vµo c«ng viÖc qu¶n trÞ kinh doanh ®· lµm cho c¸c doanh nghiÖp tiÕp tôc û l¹i Nhµ níc, kh«ng ph¸t huy tÝnh chñ ®éng, s¸ng t¹o, tù chÞu tr¸ch nhiÖm, kh«ng cã kh¶ n¨ng ®a ra nh÷ng gi¶i ph¸p kÞp thêi cho nh÷ng c¬ héi lµm ¨n cña m×nh, ®ång thêi ®· lµm cho c¸c c¬ quan chñ qu¶n kh«ng tËp trung ®îc søc lùc thêi gian ®Ó thùc hiÖn chøc n¨ng cña chÝnh m×nh lµ qu¶n lý c¸c doanh nghiÖp thuéc thµnh phÇn kinh tÕ ho¹t ®éng kinh doanh theo ®óng híng ph¸t triÓn kinh tÕ-x· héi cña ®Êt níc, tu©n thñ ®óng ph¸p luËt. Nh÷ng vÊn ®Ò nªu trªn cho thÊy vÊn ®Ò chñ së h÷u trong doanh nghiÖp vÉn cha cã gi¶i ph¸p râ rµng, gi÷a Nhµ níc, Gi¸m ®èc vµ tËp thÓ ngêi lao ®éng vÉn cßn ®an xen cha cã sù ph©n ®Þnh minh b¹ch. Do vÊn ®Ò chñ së h÷u cha ®îc x¸c ®Þnh râ rµng nªn chÝnh s¸ch ph©n phèi nãi chung vµ chÝnh s¸ch tiÒn l¬ng nãi riªng ®èi víi doanh nghiÖp trong giai ®o¹n nµy cßn nhiÒu quan ®iÓm cha phï hîp. Th¸ng 4/1995 LuËt doanh nghiÖp ®· ®îc Quèc héi th«ng qua ®· qui ®Þnh râ chñ së h÷u ®èi víi tµi s¶n c«ng trong doanh nghiÖp Nhµ níc lµ ChÝnh phñ, ®ång thêi cho phÐp ChÝnh phñ ph©n cÊp hoÆc uû quyÒn cho c¸c Bé, ngµnh vµ ñy ban thùc hiÖn mét sè quyÒn nµy. Cßn ®èi víi doanh nghiÖp, dï kinh doanh hay ho¹t ®éng c«ng Ých, chØ ®îc quyÒn qu¶n lý, sö dông vèn vµ tµi s¶n cña Nhµ níc giao ®Ó thùc hiÖn nhiÖm vô cña m×nh vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ toµn bé ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh trong ph¹m vi doanh nghiÖp qu¶n lý. LuËt doanh nghiÖp nhµ níc ®· x¸c ®Þnh râ quyÒn së h÷u vµ quyÒn sö dông vèn vµ tµi s¶n trong doanh nghiÖp. V× vËy vÊn ®Ò qu¶n lý Nhµ níc vÒ tiÒn l¬ng, thu nhËp ®èi víi c¸c doanh nghiÖp còng ph¶i x¸c ®Þnh phï hîp víi quyÒn së h÷u cña Nhµ níc. Tríc hÕt, Nhµ níc gi÷ vai trß quy ®Þnh chÝnh s¸ch tiÒn l¬ng ®Ó c¸c doanh nghiÖp ¸p dông; TiÕp ®Õn, Nhµ níc qu¶n lý thèng nhÊt th«ng qua nh÷ng biÖn ph¸p gi¸n tiÕp nh ë giíi h¹n thÊp nhÊt quy ®Þnh tiÒn l¬ng tèi thiÓu, ë giíi h¹n cao nhÊt th× ®iÒu tiÕt th«ng qua thuÕ thu nhËp. BiÖn ph¸p trùc tiÕp nh x¸c ®Þnh yÕu tè ®Çu vµo chi phÝ tiÒn l¬ng cña s¶n phÈm, dÞch vô hoÆc chÝnh s¸ch ph©n chia lîi nhuËn. Trong ph¹m vi nguån quü thu nhËp gåm quü tiÒn l¬ng, quü tiÒn thëng doanh nghiÖp ®îc quyÒn tr¶ l¬ng cho ngêi lao ®éng theo n¨ng suÊt vµ møc ®é ®ãng gãp cña tõng ngêi. 14 Tãm l¹i vai trß cña Nhµ níc vÒ qu¶n lý tiÒn l¬ng ®èi víi doanh nghiÖp lµ hÕt søc cÇn thiÕt nhng néi dung, ph¬ng ph¸p qu¶n lý ph¶i phï hîp víi kinh tÕ thÞ trêng. M« h×nh tæ chøc qu¶n lý tiÒn l¬ng hiÖn nay nh sau : ChÝnh phñ §Þa ph¬ng Bé Lao ®éng - Th ¬ng binh vµ x· héi C¸c Bé, ngµnh Doanh nghiÖp ®Þa ph ¬ng Tæng C«ng ty h¹ng ®Æc biÖt Doanh nghiÖp thuéc c¸c Bé, ngµnh 2.3. C¬ chÕ qu¶n lý tiÒn l¬ng, thu nhËp trong c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc: §Ó ®¸p øng ®ßi hái cña c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ míi, ChÝnh phñ ®· ban hµnh NghÞ ®Þnh 26/CP ngµy 25/03/1993 vµ NghÞ ®Þnh 28/CP ngµy 28/3/1997 vÒ ®æi míi qu¶n lý tiÒn l¬ng, thu nhËp trong c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc. Trong ®ã Nhµ níc kh«ng trùc tiÕp qu¶n lý quü tiÒn l¬ng cña doanh nghiÖp. Doanh nghiÖp cã quyÒn tù x©y dùng quü tiÒn l¬ng th«ng qua ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng ®îc Nhµ níc giao (trªn c¬ së doanh nghiÖp ®· x¸c ®Þnh ®¬n gi¸ vµ cã sù ®iÒu chØnh cña Nhµ níc sao cho phï hîp víi ®iÒu kiÖn cña tõng ngµnh, lÜnh vùc, ®iÒu kiÖn thùc tÕ vµ kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp cã tÝnh ®Õn gi¸ c¶ søc lao ®éng trªn thÞ trêng). ViÖc qu¶n lý tiÒn l¬ng, thu nhËp trong c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc ®îc quy ®Þnh nh sau : 2.3.1. Nguyªn t¾c chung: 15 - C¸c s¶n phÈm dÞch vô cña doanh nghiÖp nhµ níc ®Òu ph¶i cã ®Þnh møc lao ®éng vµ ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng. §¬n gi¸ tiÒn l¬ng ph¶i ®îc x©y dùng trªn c¬ së ®Þnh møc lao ®éng trung b×nh tiªn tiÕn cña doanh nghiÖp vµ c¸c th«ng sè tiÒn l¬ng do Nhµ níc quy ®Þnh. Khi thay ®æi vÒ ®Þnh møc lao ®éng vµ c¸c th«ng sè tiÒn l¬ng th× thay ®æi ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng. - TiÒn l¬ng vµ thu nhËp phô thuéc vµo thùc hiÖn khèi lîng s¶n phÈm, dÞch vô, n¨ng suÊt, chÊt lîng lao ®éng vµ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt, kinh doanh. Tèc ®é t¨ng tiÒn l¬ng ph¶i thÊp h¬n tèc ®é t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng. - TiÒn l¬ng vµ thu nhËp cña ngêi lao ®éng ph¶i ®îc thÓ hiÖn ®Çu ®ñ trong Sæ l¬ng cña doanh nghiÖp theo mÉu thèng nhÊt do Bé Lao ®éng-Th¬ng binh vµ X· héi ban hµnh. - Quü khen thëng vµ quü phóc lîi cña doanh nghiÖp ®îc thùc hiÖn theo kho¶n 4 vµ 5, §iÒu 33, Quy chÕ qu¶n lý tµi chÝnh vµ h¹ch to¸n kinh doanh ®èi víi doanh nghiÖp Nhµ níc ban hµnh kÌm theo NghÞ ®Þnh sè 59/CP ngµy 03/10/1996 cña ChÝnh phñ vµ NghÞ ®Þnh sè 27/1999/N§-CP ngµy 20/4/1999 cña ChÝnh phñ söa ®æi, bæ sung Quy chÕ qu¶n lý tµi chÝnh vµ h¹ch to¸n kinh doanh ®èi víi doanh nghiÖp nhµ níc (ban hµnh kÌm theo NghÞ ®Þnh sè 59/CP ngµy 03/10/1996 cña ChÝnh phñ). - Nhµ níc qu¶n lý tiÒn l¬ng vµ thu nhËp th«ng qua qu¶n lý ®Þnh møc lao ®éng, ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng vµ tiÒn l¬ng thùc hiÖn cña doanh nghiÖp. 2.3.2. Tr¸ch nhiÖm cña c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ níc: * Bé Lao ®éng- Th¬ng binh vµ X· héi: - Tríc th¸ng 4 hµng n¨m, thÈm ®Þnh vµ giao ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng cho c¸c doanh nghiÖp xÕp h¹ng ®Æc biÖt sau khi trao ®æi ý kiÕn víi Tæng côc qu¶n lý vèn vµ tµi s¶n nhµ níc t¹i doanh nghiÖp cña Bé Tµi chÝnh - H»ng n¨m tæng hîp t×nh h×nh giao ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng cña tÊt c¶ c¸c doanh nghiÖp nhµ níc tõ Trung ¬ng ®Õn ®Þa ph¬ng - Th«ng b¸o møc l¬ng b×nh qu©n chung cña c¸c doanh nghiÖp ®îc nhµ níc giao ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng vµo cuèi quý II, ®Çu quý III h»ng n¨m lµm c¬ së x¸c ®Þnh l¬ng b×nh qu©n thùc hiÖn tèi ®a cña c¸c doanh nghiÖp theo quy ®Þnh t¹i kho¶n 2, ®iÒu 5 NghÞ ®Þnh sè 28/CP ngµy 28/3/1997 cña ChÝnh phñ. - Thanh tra, kiÓm tra viÖc thùc hiÖn, x©y dùng ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng vµ qu¶n lý tiÒn l¬ng, thu nhËp cña c¸c doanh nghiÖp thuéc Bé qu¶n lý ngµnh, lÜnh vùc, c¸c TØnh, thµnh phè trùc thuéc Trung ¬ng. * §èi víi c¸c Bé qu¶n lý ngµnh, lÜnh vùc: 16 - Tríc th¸ng 4 h»ng n¨m, thÈm ®Þnh vµ giao ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng cho c¸c doanh nghiÖp thuéc quyÒn qu¶n lý - Phèi hîp víi Bé Lao ®éng- Th¬ng binh vµ X· héi, thÈm ®Þnh ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng cho c¸c Tæng c«ng ty thµnh lËp theo quyÕt ®Þnh sè 90/TTg ngµy 7/3/1994 cña Thñ tíng ChÝnh phñ ®îc xÕp doanh nghiÖp h¹ng ®Æc biÖt - KiÓm tra viÖc x©y dùng, thùc hiÖn ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng vµ qu¶n lý lao ®éng, tiÒn l¬ng, thu nhËp cña c¸c doanh nghiÖp thuéc quyÒn * Uû ban nh©n d©n TØnh, Thµnh phè trùc thuéc Trung ¬ng chØ ®¹o ®Ó Së Lao ®éng- Th¬ng binh vµ X· héi phèi hîp víi c¸c Së qu¶n lý ngµnh, lÜnh vùc: - Híng dÉn c¸c doanh nghiÖp thuéc quyÒn qu¶n lý cña ®Þa ph¬ng ®Ó x©y dùng ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng theo quy ®Þnh t¹i Th«ng t 13/L§TB&XH-TT ngµy 10/4/4997 - Tríc th¸ng 4 hµng n¨m, thÈm ®Þnh vµ giao ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng cho c¸c doanh nghiÖp nhµ níc vµ c¸c C«ng ty cæ phÇn cã trªn 50% vèn do doanh nghiÖp nhµ níc gãp thuéc quyÒn qu¶n sau khi trao ®æi qu¶n lý vèn vµ tµi s¶n nhµ níc t¹i doanh nghiÖp ë ®Þa ph¬ng. - Thanh tra kiÓm tra viÖc x©y dùng, thùc hiÖn ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng vµ qu¶n lý lao ®éng, tiÒn l¬ng, thu nhËp cña c¸c doanh nghiÖp trùc thuéc ®Þa ph¬ng. * C¸n bé qu¶n lý ngµnh, lÜnh vùc vµ c¸c Së Lao ®éng -Th ¬ng binh vµ X· héi TØnh, Thµnh phè trùc thuéc Trung ¬ng cã tr¸ch nhiÖm: - ChËm nhÊt vµo th¸ng 5 hµng n¨m, b¸o c¸o vÒ Bé Lao ®éng - Th ¬ng binh vµ X· héi t×nh h×nh ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng hµng n¨m kÕ ho¹ch cho c¸c doanh nghiÖp thuéc quyÒn qu¶n lý vµ t×nh h×nh lao ®éng, tiÒn l¬ng, thu nhËp thùc hiÖn n¨m tríc cña c¸c doanh nghiÖp theo mÉu sè 1 vµ mÉu sè 2 kÌm theo th«ng t 13/L§TBXH-TT ngµy 10/4/1997. - Tæ chøc vµ cñng cè bé phËn chuyªn tr¸ch lµm c«ng t¸c lao ®éng tiÒn l¬ng, bè trÝ, båi dìng c¸n bé cã ®ñ tr×nh ®é, nghiÖp vô chuyªn m«n thùc hiÖn ®Çy ®ñ nhiÖm vô, yªu cÇu cña c«ng t¸c thÈm ®Þnh, qu¶n lý ®Þnh møc lao ®éng vµ ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng theo quy ®Þnh cña ChÝnh phñ vµ híng dÉn t¹i th«ng t 13/L§TBXH-TT ngµy 10/4/1997. 2.3.3. Tr¸ch nhiÖm cña doanh nghiÖp * VÒ tæ chøc c«ng t¸c lao ®éng tiÒn l¬ng: - §Ó thùc hiÖn ®Çy ®ñ nhiÖm vô, yªu cÇu cña c«ng t¸c qu¶n lý theo Bé LuËt lao ®éng vµ LuËt doanh nghiÖp Nhµ níc; thùc hiÖn viÖc x©y dùng ®Þnh møc lao ®éng, tæ chøc vµ ph©n c«ng lao ®éng, x©y dùng ®¬n gi¸ tiÒn l ¬ng 17 vµ ph©n phèi tiÒn l¬ng g¾n víi n¨ng suÊt, chÊt lîng, hiÖu qu¶ kinh doanh cña ®¬n vÞ vµ c¸ nh©n ngêi lao ®éng, c¸c doanh nghiÖp ph¶i tæ chøc, cñng cè bé phËn chuyªn tr¸ch lµm c«ng t¸c lao ®éng - tiÒn l¬ng cña doanh nghiÖp, bè trÝ vµ båi dìng c¸n bé cã ®ñ tr×nh ®é nghiÖp vô, chuyªn m«n thùc hiÖn c«ng viÖc theo yªu cÇu. * VÒ x©y dùng ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng: - §èi víi doanh nghiÖp Nhµ níc nãi chung: Gi¸m ®èc doanh nghiÖp cã tr¸ch nhiÖm tæ chøc, chØ ®¹o x©y dùng vµ ®¨ng ký ®Þnh møc lao ®éng theo quy ®Þnh. - §èi víi doanh nghiÖp ®îc xÕp h¹ng ®Æc biÖt: Tæng Gi¸m ®èc cã tr¸ch nhiÖm tæ chøc, chØ ®¹o x©y dùng vµ ®¨ng ký møc lao ®éng theo híng dÉn t¹i Th«ng t sè 14/L§TBXH-TT ngµy 10/4/1997 cña Bé Lao ®éng - Th¬ng binh vµ X· héi; x©y dùng ®¬n gi¸ tiÒn l ¬ng b¸o c¸o Héi ®ång qu¶n trÞ hoÆc Bé qu¶n lý ngµnh, lÜnh vùc (nÕu lµ tæng C«ng ty 90/TT ®îc xÕp h¹ng ®Æc biÖt) xem xÐt, cã c«ng v¨n göi Bé Lao ®éng - Th ¬ng binh vµ X· héi ®Ò nghÞ thÈm ®Þnh vµ giao ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng. C¸c doanh nghiÖp ph¶i tiÕn hµnh x©y dùng ®¬n gi¸ tiÒn l ¬ng tõ quý IV n¨m b¸o c¸o ®Ó göi c¬ quan qu¶n lý Nhµ níc cã thÈm quyÒn kÞp thÈm ®Þnh vµ giao ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng vµo quý I n¨m kÕ ho¹ch. * Thñ tôc hµnh chÝnh ®Ò nghÞ duyÖt ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng: Theo ph©n cÊp vµ tæ chøc qu¶n lý, sau khi x©y dùng ®¬n gi¸ tiÒn l ¬ng, doanh nghiÖp cã c«ng v¨n göi c¬ quan cã thÈm quyÒn thÈm ®Þnh vµ giao ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng theo quy ®Þnh t¹i ®iÓm 2 nãi trªn; C«ng v¨n göi kÌm c¸c biÓu sau: - BiÓu tr×nh x©y dùng ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng theo mÉu sè 3a vµ sè 3b. - §èi víi doanh nghiÖp cã nhiÒu ®¬n vÞ thµnh viªn vµ cã nhiÒu ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng th× lËp biÓu tæng hîp ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng theo mÉu sè 4. * B¸o c¸o t×nh h×nh thùc hiÖn lao ®éng, tiÒn l¬ng vµ thu nhËp. Vµo quý I chËm nhÊt lµ th¸ng 4 n¨m kÕ ho¹ch, doanh nghiÖp ph¶i b¸o c¸o cho c¬ quan cã thÈm quyÒn giao ®¬n gi¸ t×nh h×nh thùc hiÖn lao ®éng, tiÒn l¬ng vµ thu nhËp cña n¨m tríc liÒn kÒ theo mÉu sè 5 kÌm theo Th«ng t 13/ L§TBXH-TT ngµy 10/4/1997. 2.3.4. X¸c ®Þnh quü tiÒn l ¬ng thùc hiÖn theo kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh. * §iÒu kiÖn x¸c ®Þnh quü tiÒn l¬ng thùc hiÖn: - C¸c chØ tiªu tæng s¶n phÈm hµng ho¸ (kÓ c¶ s¶n phÈm quy ®æi), tæng doanh thu, chi phÝ, lîi nhuËn thùc hiÖn ®îc x¸c ®Þnh theo quy chÕ qu¶n lý tµi chÝnh vµ h¹ch to¸n kinh doanh ®èi víi doanh nghiÖp Nhµ n íc ban hµnh 18 kÌm theo nghÞ ®Þnh sè 59/ CP ngµy3/10/1996 cña ChÝnh phñ. Trong c¸c chØ tiªu nªu trªn, nÕu cã yÕu tè t¨ng hoÆc gi¶m do nguyªn nh©n kh¸ch quan, kh«ng tÝnh ®Õn khi x©y dùng ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng th× ph¶i lo¹i trõ khi x¸c ®Þnh quü tiÒn l¬ng thùc hiÖn. - Tríc khi x¸c ®Þnh quü tiÒn l¬ng thùc hiÖn, doanh nghiÖp ph¶i ®¸nh gi¸ vµ x¸c ®Þnh c¸c kho¶n nép ng©n s¸ch Nhµ níc, lîi nhuËn thùc hiÖn vµ so s¸nh víi n¨m tríc ®ã. NÕu c¸c chØ tiªu nµy kh«ng ®¶m b¶o ®ñ ®iÒu kiÖn ® îc ¸p dông hÖ sè ®iÒu chØnh t¨ng thªm theo quy ®Þnh t¹i tiÕt b.3, ®iÓm 2 môc III cña th«ng t 13/ L§TBXH-TT ngµy 10/4/1997 th× doanh nghiÖp ph¶i trõ lïi quü tiÒn l¬ng thùc hiÖn cho ®Õn khi ®¶m b¶o ®ñ ®iÒu kiÖn theo quy ®Þnh nãi trªn. * X¸c ®Þnh quü tiÒn l¬ng thùc hiÖn : - C¨n cø vµo ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng do c¬ quan cã thÈm quyÒn giao vµ kÕt qu¶ s¶n xuÊt, kinh doanh, quü tiÒn l¬ng ®îc x¸c ®Þnh nh sau : Vth = (V®g x Csxkd) + Vpc +Vbs + Vtg Trong ®ã : Vth : Quü tiÒn l¬ng thùc hiÖn V®g : §¬n gi¸ tiÒn l¬ng do c¬ quan cã thÈm quyÒn giao Csxkd : ChØ tiªu s¶n xuÊt kinh doanh theo tæng s¶n phÈm hµng hãa thùc hiÖn, hoÆc doanh thu (doanh sè thùc hiÖn), hoÆc tæng thu trõ tæng chi (kh«ng cã tiÒn l¬ng), hoÆc lîi nhuËn thùc hiÖn øng víi chØ tiªu giao ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng Vpc : Quü c¸c kho¶n phô cÊp l¬ng vµ c¸c chÕ ®é kh¸c (nÕu cã) kh«ng ®îc tÝnh trong ®¬n gi¸ trong quy ®Þnh (vÝ dô : phô cÊp thî lÆn, chÕ ®é thëng an toµn hµng kh«ng...), tÝnh theo sè lao ®éng thùc tÕ ®îc hëng øng víi tõng chÕ ®é. Vbs : Quü tiÒn l¬ng bæ sung, chØ ¸p víi c¸c doanh nghiÖp ®îc giao ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng theo ®¬n vÞ s¶n phÈm. Quü tiÒn l¬ng bæ sung tr¶ cho thêi gian thùc tÕ kh«ng tham gia s¶n xuÊt ®îc hëng l¬ng theo chÕ ®é quy ®Þnh cña sè c«ng nh©n viªn trong doanh nghiÖp, mµ khi x©y dùng ®Þnh m c lao déng kh«ng tÝnh ®Õn, bao gåm : quü tiÒn l¬ng nghØ phÐp n¨m, nghØ viÖc riªng, nghØ lÔ tÕt, nghØ theo chÕ ®ä lao ®éng n÷, héi häp, häc tËp... theo quy ®Þnh cña Bé luËt Lao ®éng Vtg : Quü tiÒn l¬ng lµm thªm giê ®îc tÝnh theo sè giê thùc tÕ lµm thªm nhng kh«ng vît qu¸ quy ®Þnh cña Bé LuËt lao ®éng. - Khi quyÕt to¸n quü tiÒn l¬ng thùc hiÖn theo ®¬n gi¸ ®îc giao, nÕu tiÒn l¬ng thùc hiÖn b×nh qu©n cña ngêi lao ®éng (tÝnh theo sè lao ®éng ®Þnh 19 møc) trong doanh nghiÖp cao h¬n 2 lÇn møc l¬ng b×nh qu©n chung do Bé L§TBXH th«ng b¸o th× doanh nghiÖp chØ ®îc quyÕt to¸n tæng quü tiÒn l¬ng thùc hiÖn ÷ng víi møc tiÒn l¬ng b×nh qu©n cña lao ®éng (tÝnh theo sè lao ®éng ®Þnh møc) trong doanh nghiÖp b»ng hai lÇn møc l¬ng b×nh qu©n ®îc th«ng b¸o. - C¸c doanh nghiÖp cha x©y dùng ®Þnh møc lao ®éng vµ cha cã ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng ®îc c¬ quan Nhµ níc cã thÈm quyÒn phª duyÖt th× quü tiÒn l¬ng thùc hiÖn ®îc x¸c ®Þnh theo sè lao ®éng thùc tÕ b×nh qu©n sö dông nh©n víi hÖ sè møc l¬ng b×nh qu©n cña doanh nghiÖp do c¬ quan cã thÈm quyÒn giao ®¬n gi¸ quyÕt ®Þnh víi møc l¬ng tèi thiÓu chung do ChÝnh phñ quy ®Þnh (t¹i thêi ®iÓm thùc hiÖn tõ ngµy 01 th¸ng 01 n¨m 2001 lµ 210.000®/th¸ng). Tæng quü tiÒn l¬ng thùc hiÖn ®îc x¸c ®Þnh nãi trªn lµ chi phÝ hîp lÖ trong gi¸ thµnh hoÆc phÝ lu th«ng, ®ång thêi lµm c¨n cø ®Ó x¸c ®Þnh lîi tøc chÞu thuÕ cña doanh nghiÖp. 2.3.5. Giao ®¬n gi¸ tiÒn l ¬ng vµ quy chÕ ph©n phèi, tr¶ l ¬ng trong doanh nghiÖp. * Giao ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng trong doanh nghiÖp. C¨n cø vµo ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng do c¬ quan cã thÈm quyÒn phª duyÖt, trªn c¬ së c¬ cÊu tæ chøc, chøc n¨ng, nhiÖm vô ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp, sau khi trao ®æi ý kiÕn víi ban chÊp hµnh C«ng §oµn cïng cÊp, Chñ tÞch Héi ®ång qu¶n trÞ hoÆc Gi¸m ®èc c¸c doanh nghiÖp (®èi víi doanh nghiÖp kh«ng cã Héi ®ång qu¶n trÞ), xem xÐt vµ giao ®¬n gi¸ tiÒn l ¬ng cho c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn (h¹ch to¸n ®éc lËp hoÆc phô thuéc). ViÖc giao ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng cÇn chó ý mét sè néi dung sau: - §¬n gi¸ tiÒn l¬ng ®îc giao ph¶i g¾n víi chØ tiªu kÕ ho¹ch s¶n xuÊt, kinh doanh cã hiÖu qu¶ nhÊt; - HÖ sè ®iÒu chØnh t¨ng thªm ®Ó tÝnh ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng cho tõng ®¬n vÞ thµnh viªn cã thÓ kh¸c nhau tuú vµo hiÖu qu¶ s¶n xuÊt, kinh doanh nh ng kh«ng vît qu¸ hÖ sè ®iÒu chØnh t¨ng thªm tèi ®a lµ 1,5 lÇn so víi møc tèi thiÓu theo quy ®Þnh t¹i môc III Th«ng t 13/L§TBXH - TT ngµy 10 th¸ng 4 n¨m 1997. - §îc trÝch lËp quü l¬ng dù phßng tèi ®a lµ 7% tæng quü tiÒn l ¬ng kÕ ho¹ch (Vkh) ®Ó x©y dùng ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng ®îc giao nh»m ®iÒu chØnh vµ khuyÕn khÝch c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn hoµn thµnh kÕ ho¹ch s¶n xuÊt, kinh doanh cña c¶ doanh nghiÖp. Quü dù phßng nµy ph¶i ®îc ph©n bæ hÕt tríc khi quyÕt to¸n tµi chÝnh n¨m: 20
- Xem thêm -